پایش تغییرات سلولی رسوب در رودخانه‌ها، با استفاده از شاخص اتصال ساختاری حوضه (مطالعه موردی: حوزه آبخیز ابوالعباس خوزستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه مهندسی طبیعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. zoratipour@asnrukh.ac.ir

2 دانش آموخته دکتری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان، ایران

چکیده

چکیده:

به‌طورکلی مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز درگرو دستیابی به تعادل اکو هیدرولوژیکی آبخیزها و ارتقاء معیشت ذینفعان است. یکی از ارکان اصلی اقدامات آبخیزداری، مدیریت رسوب از طریق عملیات‌های حفاظت خاک با بهره‌گیری از تکنیک‌های نوین نظیر اتصال رسوب است. اتصال رسوب اصطلاحی نوظهور در حوزه‌های آبخیز به شمار می‌رود که اغلب برای توصیف ارتباطات درونی بین رواناب و منابع رسوب در بخش‌های بالایی و خروجی آبخیز مربوطه استفاده می‌شود. هدف از این پژوهش پایش دقیق تغییرات مکانی رسوب، با استفاده از شاخص اتصال ساختاری و تحلیل جریان رسوب از بالادست تا خروجی در حوضه‌ها که در حوزه آبخیز ابوالعباس خوزستان در دوره زمانی 1399 -1400 انجام گرفت. تحقیق حاضر بر پایه استفاده از رویکرد پیشنهادی بورسلی و نیز استفاده از لایه وزنی عامل پوشش گیاهی استوار است. نتایج نشان داد شاخص بی‌بعد اتصال رسوب با دقت مکانی 30 متر، محدوده 9/7 – تا 4/3 برآورد و با میانگین 50/5- به دست آمد. دقت شاخص اتصال رسوب با ضریب تبیین 56/0 (R2 =56/0 (دقت خوبی در پایش پتانسیل حمل رسوب از بالادست تا خروجی حوضه دارد. با این وجود نتایج تحقیق نشان داد که روش‌ نوین شاخص اتصال رسوب در مدل‌سازی جریان رسوب می‌تواند به‌صورت پیکسلی (سلولی) ابزار مناسبی برای تشخیص مناطق همگن از نظر توزیع اتصال رسوب و نیز اتخاذ تصمیمات و برنامه‌های مدیریتی فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Monitoring of sediment cell changes in rivers, using basin structural connectivity index (Case study: AbolAbbas Basin in Khuzestan)

نویسندگان [English]

  • amin zoratipour 1
  • kohzad hydari 2
1 Assistant Professor, Department of Nature Engineering, Agricultural Sciences and Natural Resources University of Khuzestan, Mollasani. Iran
2 PhD graduate, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Golestan, Iran
چکیده [English]

In general, comprehensive watershed management depends on achieving eco-hydrological balance of watersheds and improving the livelihood of stakeholders. One of the main principles of watershed management measures is sediment management through soil protection operations using new techniques such as Sediment connectivity index. Sediment connectivity is an emerging term in watersheds that is often used to describe the internal relationships between runoff and sediment sources in the upper parts to outlet of the relevant watershed. The purpose of this study was to accurately monitor the spatial changes of sediment, using structural Sediment connectivity index and analysis of sediment flow from upstream to the outlet in the basins, which was carried out in AbolAbbas watershed of Khuzestan. The present study is based on the use of Borsley's proposed approach and the use of cover land weighted layer. The results showed that the dimensionless index of sediment connection was estimated with a spatial accuracy of 30 m, ranging from -7.9 to 3.4 and obtained with an average of -5.50. The accuracy of the sediment connection index with an explanation coefficient of 0.56 (R2 = 0.56) has a good accuracy in monitoring the sediment transport potential from the upstream to the basin outlet. However, the results showed that the new method of sediment connectivity index in modeling sediment flow can be a pixel (cellular) tool to identify homogeneous areas in terms of distribution of sediment connection and also to make management decisions and programs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sediment connectivity index
  • Field sediment connectivity index
  • Vegetation index
  • AbolAbbas