ارزیابی اثر سطوح رطوبتی خاک بر سرعت آستانه‌ی فرسایش بادی کانون‌های گرد و غبارجنوب و جنوب‌شرق (استان خوزستان-اهواز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه منابع آب، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد گروه هیدرولوژی و منابع آب ، گروه منابع آب، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 استادیارپژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، اهواز، ایران

چکیده

رخداد فرسایش بادی و به تبع آن انتشار گرد و غبار یکی از جدی‌ترین مخاطرات زیست‌محیطی کشور بوده که در دهه‌های اخیر، شدت و گسترش آن به روشنی رو به افزایش است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی میزان اثر رطوبت سطحی خاک بر سرعت آستانه‌ی فرسایش بادی در 3 کانون فوق بحرانی گرد و غبار، واقع شده در پهنه‌هایی از جنوب و جنوب‌شرقی استان خوزستان انجام شد. برای این منظور 11 نمونه‌ی خاک از گستره‌ی فوق برداشت شده و پس از آماده‌سازی در سطوح رطویتی هواخشک، 4، 7 و 9 درصد با استفاده از تونل باد و در قالب یک طرح کاملا تصادفی مورد آزمون قرار گرفت. نتایج مقایسه‌ی مقادیر میانگین‌ سرعت آستانه فرسایش بادی با به‌کارگیری روش دانکن و در سطح احتمالاتی 5 درصد، اثر رطوبت را بر سرعت آستانه‌ی فرسایش برای تمام نمونه‌ها معنی‌دار ارزیابی کرد. از دیگرسو، ارتباط‌سنجی میان دو پارامتر رطوبت و سرعت آستانه فرسایش نشان دهنده‌ی همبستگی این دو پارامتر بود به‌گونه‌ای که در همه‌ی نمونه خاک‌های مورد آزمون، با افزایش سطوح رطوبتی، سرعت آستانه‌ی فرسایش بادی نیز افزایش داشت. یافته‌ها همچنین میزان افزایش سرعت در سطوح مختلف رطوبت را متفاوت ارزیابی کرده و نشان داد که افزایش رطوبت از هواخشک تا 4 درصد بیشترین تغییرات را در سرعت آستانه ایجاد نموده و می‌تواند در مهار پدیده‌‌ فرسایش در این پهنه اثر قابل ملاحظه‌ای داشته یاشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation of the effect of soil moisture levels on the threshold velocity of wind erosion in dust centers of South and Southeast of (Khuzestan province-Ahwaz)

نویسندگان [English]

  • Marjan Koohizadeh 1
  • Alimohammd AkhondAli 2
  • Aziz Arsham 3
1 Hydrology and water resources department, Faculty of water & Environmental Engineering, shahid Chamran university of Ahwaz, Ahwaz, Iran
2 Professor, department Hydrology and water resources, Faculty of water & Environmental Engineering, shahid Chamran university of Ahwaz, Ahvaz, Iran
3 - Research Assistant Professor, Research Institute of Agriculture and Natural Resources, Ahwaz, Iran
چکیده [English]

One of the most important environmental damages that is rising drastically in IRAN country in the last decade is wind erosion that follows with the spread of soil particles. The present study aims to evaluate the effect of soil surface moisture on the wind erosion threshold velocity in 3 supercritical centers of dust, located in the regions of south and southeast of Khuzestan province. To achieve the goals of this study, 11 soil samples from the selected regions are removed. After preparation in air-dry moisture levels of 4, 7, and 9 percent using wind tunnel, the samples were tested in a completely randomized design. The results of comparing the mean values of wind erosion threshold velocity using Duncan method at a probability level of 5 percent confirmed that the effect of moisture on the erosion threshold velocity is significant for all samples. In addition, the correlation between the two parameters of moisture and erosion threshold velocity was statistically significant in all soil samples, in a way that with increasing moisture levels, the wind erosion threshold velocity also increased. The findings also attest that the amount of increase in velocity is different depending on the levels of moisture, indicating that increasing the moisture of 4 percent air-dry level yielded the largest change in threshold velocity and proven to have a substantial effect in controlling the erosion phenomenon in the study regions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Soil moisture
  • Threshold velocity
  • Wind tunnel
  • . Khuzestan