تحقیقات آب و خاک ایران

تحقیقات آب و خاک ایران

بررسی تنوع صفات زایشی و ارتباط آن با متغیرهای خاکی و اقلیمی در جمعیت‌های وحشی بادام کوهی (Amygdalus scoparia) در غرب استان قم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده علوم و فناوری های همگرا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 بخش تحقیقات گیاه شناسی، مؤسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
3 گروه علوم و مهندسی جنگل،دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی ، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران.
4 گروه زیست‌شناسی، واحد فلاورجان، دانشگاه آزاد اسلامی، فلاورجان، ایران
چکیده
سابقه و هدف: تنوع صفات زایشی در گونه‌های چوبی مناطق خشک، اطلاعات کلیدی برای درک پتانسیل زادآوری و بقای جمعیت‌ها در شرایط تغییر اقلیم فراهم می‌کند. با این حال، دانش موجود درباره تنوع صفات زایشی بادام کوهی (Amygdalus scoparia) در ایران اندک است. این پژوهش برای نخستین بار تنوع فنوتیپی صفات زایشی را در شش جمعیت طبیعی از این گونه در غرب استان قم بررسی کرده است. مواد و روش‌ها: هفت صفت زایشی به همراه هفت متغیر محیطی در ۷۲ پلات اندازه‌گیری شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس یک‌طرفه، آزمون تعقیبی توکی، تحلیل مؤلفه‌های اصلی و همبستگی پیرسون تحلیل شدند. یافته‌ها: بیشترین تنوع صفات زایشی در جمعیت‌های دستجرد و زواریان مشاهده شد. همبستگی بین طول گل و تعداد گل مثبت و قوی بود (r = 0.738, p < 0.001)، در حالی که همبستگی بارش با صفات زایشی ضعیف و غیرمعنی‌دار بود (r = -0.116 و r = 0.142، p > 0.05). متغیرهای خاکی به‌ویژه هدایت الکتریکی و پتاسیم نقش بیشتری در تبیین تغییرات صفات داشتند. pH خاک با طول کاسبرگ همبستگی منفی داشت. دو مؤلفه نخست تحلیل مؤلفه‌های اصلی در مجموع ۹۵٫۴۴ درصد از واریانس صفات زایشی را تبیین کردند. جمعیت‌های مرتفع دارای گل‌های درشت‌تر ولی تعداد گل کمتری بودند. نتیجه‌گیری: تنوع فنوتیپی بالای صفات زایشی در جمعیت‌های دستجرد و زواریان، این جمعیت‌ها را به عنوان اولویت‌های حفاظتی و نامزدهای مناسبی برای مطالعات ژنتیکی آینده معرفی می‌کند. متغیرهای خاکی شامل هدایت الکتریکی، پتاسیم و نیتروژن نقش تعیین‌کننده‌تری در تنوع صفات زایشی داشتند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the Diversity of Reproductive Traits and Their Relationship with Soil and Climatic Variables in Wild Populations of Amygdalus scoparia in Western Qom Province

نویسندگان English

Elham Khoshsima 1
Iraj Mehregan 1
Younes Asri 2
Seyed Jalil Alavi 3
Hamid Reza Akkafi 4
1 Institute of Converging sciences and Technologies, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Department of Botany, Research Institute of Forests and Rangelands; Agricultural Research Education and Extension (AREEO), Tehran, Iran
3 Department of Forest Sciences and Engineering, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Nur, Mazandaran
4 Department of Biology, Fal.c., Islamic Azad University, Falavarjan, Iran.
چکیده English

Background and Objective: The diversity of reproductive traits in woody species from arid regions provides key insights into regeneration potential and population persistence under climate change. However, little is known about this diversity in wild almond (Amygdalus scoparia) in Iran. This study is the first to investigate the phenotypic diversity of reproductive traits in six natural populations of this species in western Qom province. Materials and Methods: Seven reproductive traits were measured along with seven environmental variables across 72 plots. One way ANOVA, Tukey HSD test, Principal Component Analysis, and Pearson correlation were used for data analysis. Results: The highest reproductive trait diversity was observed in Dastjerd and Zavarian populations. A strong positive correlation was observed between flower length and flower number (r = 0.738, p < 0.001). However, correlations between precipitation and reproductive traits were weak and non-significant (r = -0.116 for flower length and r = 0.142 for flower number, p > 0.05). Soil variables, particularly electrical conductivity (EC) and potassium, played a more prominent role. The first two principal components accounted for 95.44% of the total variance (PC1: 83.15%, PC2: 12.29%). High altitude populations exhibited larger flowers but fewer flowers per inflorescence. Conclusion: The high phenotypic diversity of reproductive traits in Dastjerd and Zavarian populations makes them conservation priorities and suitable candidates for future genetic studies. Soil variables including electrical conductivity (EC), potassium, and nitrogen were more determinant than precipitation.

کلیدواژه‌ها English

Amygdalus scoparia
reproductive traits
phenotypic diversity
western Qom province
Principal Component Analysis