برآورد نیازآبی اکولوژیک تالاب های بین المللی بختگان و طشک و سهم عوامل اقلیمی و انسانی در خشکیدگی آنها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 اداره کل حفاظت محیط زیست فارس، شیراز، ایران

10.22059/ijswr.2022.348250.669350

چکیده

تالا‌ب‌های بین المللی بختگان و طشک یکی از بزرگترین سایت های تالابی ایران است که در سال‌های اخیر خشک شده است. این تحقیق در سال 99 شمسی در استان فارس با هدف برآورد نیاز آبی اکولوژیک تالاب بختگان انجام شد. بدین منظور ابتدا تغییرات درازمدت داده های پایه شامل بارش در ایستگاه های منتخب، شاخص خشکسالی و تغییرات آورد رودخانه های کر و سیوند بعنوان منابع اصلی تغذیه تالاب های بختگان و طشک آنالیز شد. برای برآورد نیاز آبی اکولوژیک ابتدا تغییرات مساحت تالاب در درازمدت بررسی شد. همچنین تغییرات گونه‌ی فلامینگو بعنوان گونه شاخص تالاب هم‌راستا با تغییرات تالاب بررسی شد. میزان حقابه‌ی اکولوژیک مورد نیاز برای حفظ کارکردهای اکولوژیک تالاب‌های بختگان و طشک از رودخانه کر-سیوند در محل ورود به تالاب در شرایط حداقل، بهینه و حداکثر به ترتیب 700 میلیون متر مکعب، 826 میلیون متر مکعب و 1037 میلیون مترمکعب برآورد گردید. بهترین زمان رهاسازی حقابه تالاب از منابع آبی بالادست به ترتیب اولویت، ماه های بهمن، اسفند و فروردین پیشنهاد می گردد. مهمترین عوامل موثر در خشکیدگی تالاب ها، افزایش بیش از اندازه ی جمعیت حوضه، افزایش سطح زیرکشت، مدیریت ناصحیح و ناپایدار منابع آبی، احداث سدهای جدید در بالادست حوضه، کاهش بارندگی و افزایش شدت خشکسالی در دو دهه ی اخیر در منطقه بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Estimation of ecological water flow requirements of Bakhtegan and Tashk internationally important wetlands and contribution of climate and anthropogenic factors in their drying

نویسندگان [English]

  • Arya Vazirzadeh 1
  • Sasan Kafaei 2
1 Department of Natural Resources and Environmental Engineering, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz 71441-65186, Iran
2 Fars Department of Environment, Shiraz, Iran.
چکیده [English]

Bakhtegan and Tashk internationally important Wetlands is one of the largest wetland sites in Iran that has dried up in recent years. This study was conducted to estimate the ecological water requirements of these wetlands. To this end, first the basic data including long term trend of rainfall, SPI and flow rates of Kor and Sivand rivers as the main feeding sources of wetlands were analysed. Then, to estimate the ecological water requirement, changes in the wetlands area in the long run were investigated. Also, changes in Flamingo species as an ecologic index were studied in line with wetlands surface changes. The results showed that the amount of ecological water required to maintain the ecological functions of Bakhtegan and Tashk wetlands from the Kor-Sivand River at the entrance of the wetland in minimum, optimal and maximum conditions are 700, 826 and 1037 million cubic meters, respectively. The best time to release the water from upstream sources is February, March and April, respectively. The most important factors contributing in the drying up of wetlands include the excessive increase of the basin population and the increase of agrilands and non-sustainable management of water resources, construction of new dams in watershed and significant reduction of rainfall and increasing of drying seasons during last two decades.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bakhtegan
  • Tashk
  • wetland
  • Climate
  • ecological water requirements