بررسی درازمدت تغییرات اقلیمی، هیدرولوژیک و برداشت از آبخوان حوضه ی دشت ارژن و اثرات آنها بر تالاب بین المللی ارژن در استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 بخش مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 اداره کل حفاظت محیط زیست فارس، شیراز، ایران

چکیده

تالاب ارژن یکی از مهمترین تالاب های بین المللی ایران می باشد. این تالاب در دو دهه‌ی اخیر بجز مقاطع فصلی کوتاهی در سایر فصول خشک بوده است. این تحقیق در سال 1400 در استان فارس و با استفاده از داده های سال 1365 تا زمان تحقیق باهدف بررسی درازمدت وضعیت اقلیمی، هیدرولوژیک و برداشت از آبهای زیرزمینی و تاثیر آنها بر وضعیت فعلی تالاب بین المللی ارژن انجام شد. با بررسی آمار بلندمدت ایستگاه‌های واقع در حوضه آبخیز تالاب و حوضه های مجاور، وضعیت بارش، تبخیر، تغیرات دما و سفره های آب زیرزمینی و رواناب حوضه تالاب مورد تجزیه و تحیلل قرار گرفت. همچنین بیلان آبی تالاب براساس وضعیت اقلیمی بلندمدت و رژیم هیدرولوژیک تاریخی حوضه برآورد گردید. نتایج حاکی از کاهش معنادار بارندگی در برخی ایستگاه های حوضه ی تالاب در سه دهه ی گذشته و افزایش شدید روند برداشت آبهای زیرزمینی در منطقه ی مورد مطالعه در دو دهه‌ی اخیر بود. مقایسه میزان آب ذخیره شده در مخزن دریاچه دشت ارژن در شرایط فعلی( 49/95 م م م) و گزارش اطلس منابع آب ایران (40/109م م م) نشان از کاهش قابل توجه در طی سال های اخیر دارد. همچنین مقایسه میزان رواناب تولیدی فعلی(90/13م م م) و اطلس منابع آب (64/15م م م) نشان از کاهش این مقدار نیز اســت. نتایج بررسی نشان داد که سطح آب زیرزمینی دارای روند کاهشی بوده و آخرین سال های مورد بررسی دارای پایین‌ترین تراز آب زیرزمینی بوده است. نتایج کلی این تحقیق نشان می دهد که خشکیدگی تالاب ارژن هم تحت تاثیر عوامل اقلیمی و هم عوامل انسانی می باشد. اما شدت تاثیر عوامل انسانی چون برداشت آبهای زیرزمینی بیشتر است. بنابراین در برنامه های حفاظت و احیا تالاب می بایست تمرکز بر کاهش برداشت آبهای زیرزمینی در جهت کمک به تغذیه تالاب و احیاء آبخوان باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Long-Term Changes of Metrological, Hydrologic and Underground Water Resources of Dasht-e-Argan Basin and Their Impacts on Argan Internationally Important Wetland

نویسندگان [English]

  • Arya Vazirzadeh 1
  • HamidReza Mosaffa 2
  • Nabiollah Moradi 3
1 Department of Natural Resources and Environmental Engineering, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz 71441-65186, Iran
2 Department of Natural Resources and Environmental Engineering, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz 71441-65186, Iran
3 Department of Environment, Fars Province, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Arjan Wetland is one of the most internationally important wetlands of Iran. This wetland has been dried in the last two decades, except for short seasons in other dry seasons. The purpose of this study was to estimate the water requirement of Arjan wetland. By examining long-term meteorological and hydrological statistics of stations located in the wetland watershed and adjacent watersheds, rainfall, evaporation, temperature changes and groundwater aquifers and runoff of the wetland basin were analyzed. Also, the water balance of the wetland was estimated based on the long-term climaticcondition and the historical hydrological regime of the basin. The data showed a decreased trend of precipatian and increased trends of temperature and underground water harvesting in studied area.Comparison of the amount of water stored in the reservoir of Arjan lake in the current situation (95.49 mm) and the report of the Atlas of Water Resources of Iran (109.40 mm) shows a significant decrease in recent years. Also, a comparison of the current runoff (13.90 mm) with the Atlas of Water Resources (15.64 mm) shows a decrease in this amount. However, the amount of underground flow entering the lake reservoir has not changed much, so that in the Atlas this value is 82.74 mm and in the current situation is 82.36 mm. Also, the results showed that the groundwater level had a decreasing trend and the last estimated year (2019) had the lowest groundwater level. years: 7.5 million cubic meters. In conclusion, the results of this study show that the drying of Arjan wetland is affected by both climatic and human factors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arjan wetland
  • Precipitation
  • Evaporation
  • Runoff
  • water balance