بررسی تأثیر خاکستر بادی و مشتقات آن بر عملکرد دو رقم برنج (چمپا و عنبر بو) در خاک‌های آلوده به کادمیوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه خاکشناسی، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران.

2 گروه خاکشناسی، مرکز تحقیقات فناوری تولید محصولات سالم و ارگانیک، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران.

3 گروه مهندسی آب، مرکز تحقیقات فناوری تولید محصولات سالم و ارگانیک، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران.

4 گروه زراعت، واحد ورامین، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران.

چکیده

یکی از روش‌های بهبود حاصلخیزی خاک‌های آلوده، استفاده از مواد زائد و دورریختنی از جمله خاکستر بادی و مشتقات آن می‌باشد. پژوهش حاضر به منظور بررسی اثر تیمار مشتقات خاکستر بادی و ژنوتیپ بر عملکرد برنج در خاک آلوده‌شده با کادمیوم انجام پذیرفت که طی آزمایشی دوساله در سال‌های زراعی 1398 و 1399 به‌صورت کشت مزرعه‌ای و 1399 و 1400 به روش کشت گلدانی در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی‌آباد اجرا گردید. این تحقیق به روش اسپلیت پلات و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی انجام شد. عامل اصلی شامل تیمار خاکستر بادی و مشتقات آن در چهار سطح تیمار کنترل (خاک معمولی مزرعه آلوده به کادمیوم بدون خاکستر و مشتقات آن)، خاکستر بادی، تیمار ماده واسطه‌ای و زئولیت، و عامل فرعی ژنوتیپ در دو سطح شامل رقم چمپا و عنبربو بود. صفات مورد بررسی عملکرد دانه و وزن خشک بوته می‌باشد. مقایسه میانگین تیمارها به روش دانکن و در دو سطح احتمال 1 و 5 درصد انجام شد. طبق نتایج به‌دست‌آمده، تیمار خاکستر بادی و مشتقات آن، ژنوتیپ و اثر متقابل تیمار خاکستر بادی و مشتقات و تیمار ژنوتیپ همگی بر روی میزان عملکرد برنج تأثیر معنی‌داری در سطح احتمال 1 درصد در هر دو آزمایش مزرعه‌ای و گلدانی داشتند. به‌طوری‌که کمترین و بیشترین میزان محصول با مقدار 3065/42 و 3555/96 کیلوگرم در هکتار در آزمایش مزرعه‎ای و 3162/54 و 3668/1 کیلوگرم در هکتار در آزمایش گلدانی به ترتیب در تیمار شاهد و رقم عنبربو و تیمار خاکستر بادی و رقم چمپا به‌دست آمد که اختلاف به‌دست‌آمده از نظر آماری در سطح 5 درصد طبق آزمون دانکن معنی‌دار بود. به‌ طوری که با توجه به نتایج مقایسه میانگین بیشترین میزان عملکرد در هر دو آزمون مزرعه‌ای و گلدانی در تیمار مواد واسطه‌ای و رقم چمپا مشاهده شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Effect of Fly Ash and Its Derivatives on Yield of Two Rice Cultivars (Champa and Anbarbo) in Cadmium-Contaminated Soils

نویسندگان [English]

  • ahlam malek naseri 1
  • shahram goudarzi 2
  • abdol amir yusefi 2
  • Ali Afrous 3
  • Arash borzou 4
1 Department of Soil Science, Dezful Branch, Islamic Azad University, Dezful, Iran.
2 Department of Soil Science, Healthy and Organic Products Technology Research Center, Dezful branch, Islamic Azad University, Dezful, Iran.
3 Department of Water Engineering, Healthy and Organic Products Technology Research Center, Dezful branch, Islamic Azad University, Dezful, Iran.
4 Department of Agronomy, Varamin-Pishva Branch, Islamic Azad University, Varamin, Iran.
چکیده [English]

One of the ways to improve the fertility of contaminated soils is the use of waste materials such as fly ash and its derivatives. The aim of this study was the effect of treatment of fly ash derivatives and genotype on rice yield. The experiments of two cropping years 2019-2020 and 2020-2021 were performed in two forms of field and pot cultivation in Safiabad Agricultural and Natural Resources Research and Education Center. No ash and its derivatives (fly ash), intermediate material treatment, and zeolite treatment as sub-treatments included two cultivars of Champa and Anbarbo. The studied traits are grain yield and plant dry weight. Comparison of average treatments was done by Duncan's method and at two probability levels of 1% and 5%. Plant variables were analyzed by split plot method in a randomized complete block design and soil variables were analyzed by randomized complete block design. According to the results of the effect of fly ash treatment and its derivatives on rice yield had a significant effect at a probability level of one percent. Genotype also had a significant effect on rice yield at the level of one percent probability. Also, the interaction effect of fly ash treatment and derivatives and genotype treatment had a significant effect on rice yield at the level of 1% probability. So that the lowest and highest amount of yield with the amount of 3065.42 and 3555.96 kg/ha in the field experiment and 3162.54 and 3668.1 kg/ha in the pot experiment, respectively, in the control treatment and the anbarbo variety and it was found that the treatment of fly ash and Champa variety was statistically significant at the level of 5% according to Duncan's test. So, the highest yield in both field and pot tests was observed in intermediates treatment and Champa variety.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Soil Fertility
  • Zeolite
  • Soil Chemical Properties
  • Plant Genotype
  • Dry Weight