شاخص‌های پایداری خاکدانه تر و خشک در خاک‌های زیر پوشش پوسته‌های زیستی با غالبیت گلسنگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مناطق خشک و بیابانی، دانشگاه سمنان، دانشکده کویرشناسی، ، ایران

2 بخش تحقیقات بیولوژی خاک، مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 گروه بیوتکنولوژی- سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران

4 بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

پوسته‌های زیستی با افزایش کربن آلی نقش مهمی در بهبود ساختمان خاک، تشکیل و پایداری خاکدانه دارند. پایداری خاکدانه تعیین کننده میزان مقاومت آن در برابر عوامل فرساینده خاک است. در این تحقیق، با توجه به شدت فرسایش خاک در دشت سجزی اصفهان، نقش پوسته‌های زیستی به عنوان کنترل کننده فرسایش خاک، در پایداری خاکدانه خشک و تر بررسی شده است. بدین منظور نمونه‌برداری از خاک زیر پوشش پوسته‌های زیستی با غالبیت گلسنگ و همچنین خاک نقاط فاقد پوسته‌های زیستی انجام یافت. خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک شامل اسیدیته، هدایت الکتریکی، سدیم قابل جذب، وزن مخصوص ظاهری، درصد اشباع خاک، بافت خاک، درصد کربن آلی، درصد ذرات خاک با قطر کمتر از 84/0 میلیمتر، میانگین وزنی قطر ذرات خاک و شاخص پایداری خاک در فرسایش بادی اندازه‌گیری شدند. طبقه‌بندی پارامترهای خاک‌های با تاثیر پوسته‌های زیستی و بدون اثر پوسته‌های زیستی به روش PCA انجام گرفت. پس از تعیین نقش پوسته‌های زیستی در افزایش پایداری خاکدانه تر و خشک، اثر هریک از پارامترهای خاک در افزایش پایداری خاکدانه در خاک‌های زیر پوشش پوسته‌های زیستی بر اساس مدل رگرسیون چند متغیره خطی به روش گام به گام بررسی شدند. نتایج مدلسازی به روش گام به گام برای پایداری خاکدانه خشک با 5 عامل تاثیرگذار شامل اسیدیته، درصد کربن آلی، درصد رس، درصد ماسه و MWD با میزان R Square برابر با 68/0 تایید شد و مقدار R Square برای مدلسازی پایداری خاکدانه تر با پارامترهای اسیدیته، 84/0>d و درصد آهک خاک، 667/0 محاسبه شد. پایداری خاکدانه در هر دو حالت خشک و تر متاثر از یگدیگر بوده و وابسته به میزان ماده آلی خاک است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The dry and wet aggregates stability indices on soils covered by lichen dominated biocrusts

نویسندگان [English]

  • Leila Kashi Zenouzi 1
  • Seyed Hasan Kaboli 1
  • Kazem Khavazi 2
  • Mohamad Sohrabi 3
  • Mohammad khosroshahi 4
1 Department of Desert and Arid Land Management, Faculty of Desert Studies, University of Semnan, IranExtension Organization (AREEO), Tehran, Iran
2 Department of Soil Biology Soil and Water Research Institute. Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
3 Biotechnology Department, Iranian Research Organization for Science and Technology
4 Desert Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
چکیده [English]

Biological soil crusts play an important role to improve soil structure, aggregate formation and soil stability by increasing organic carbon. Aggregate stability determines its resistance to soil erosive agents. In this study, due to the severity of soil erosion of Sejzi plain of Isfahan province, the role of biological crusts as a controller of soil erosion in the stability of dry and wet aggregates has been investigated. For this purpose, sampling was done from lichen dominated areas, the soil under biocrust cover and also the soil of areas without biological crusts. Soil physicochemical properties including pH, EC, absorbable sodium rate, bulk density, soil saturation moisture rate, soil texture, OC%, d<0.84mm, MWD and WESS indexes were measured. Classification of soil parameters with the effect of biocrust and without them was performed by PCA method. After determining the role of biocrusts in increasing of aggregate stability in the soil covered by biocrusts, in two cases (wet and dry), the effect of each soil parameters on increasing aggregate stability was investigated based on multivariate linear regression model using stepwise method. The results of stepwise modeling showed that the dry aggregate stability depends on 5 influential factors including pH, OC%, clay%, sand% and MWD, and R square value up to 0.68. Also, the regression model for wet aggregate stability was established using the 3 of effective factors including pH, d<0.84mm and TNV% , and R square was estimated 0.667. Aggregate stability in both cases, dry and wet conditions, had been affected by each other and it depended on the amount of OC%.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dry aggregate
  • sejzi
  • Soil Organic Carbon
  • Wet aggregate