جداسازی تبخیر و تعرق در کشت ذرت و بررسی پاسخ آن‌ها به سطوح مختلف آبیاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

چکیده

هدف از این پژوهش، بررسی پاسخ اجزای تبخیر-تعرق گیاه ذرت به سطوح مختلف تنش آبی بود که به‌صورت طرح پایه کاملاً تصادفی انجام شد. تیمارها شامل آبیاری در چهار سطح (I0)100، (I1)80، (I2)60 و (I3)40 درصد نیاز آبی گیاه بود. تبخیر-تعرق روزانه گیاه بر اساس بیلان آب خاک در مینی‌لایسیمتر اندازه‌گیری شد. برای جداسازی مقادیر اجزای تبخیر و تعرق، از مینی‌لایسیمترهایی با و بدون پوشش مالچ در سطح خاک استفاده شد. در کل دوره رشد، مقادیر تبخیر-تعرق، تعرق و تبخیر به‌ترتیب برابر با 5/424، 3/267 و 2/157 میلی‌متر (در تیمارI0)، 8/405، 4/245 و 4/160 میلی‌متر (در تیمارI1)، 5/360، 4/194 و 1/166 میلی‌متر (در تیمارI2) و 7/303، 5/125 و 2/178 میلی‌متر (در تیمارI3) برآورد شد. نتایج نشان داد از سطح آبیاری I0 تا I3، مقادیر تبخیر-تعرق و تعرق به‌ترتیب 4/28 و 53 درصد کاهش و مقدار تبخیر، 4/13 درصد افزایش یافت. در شرایط تنش آبی، سهم تعرق و تبخیر در پارامتر تبخیر-تعرق، به‌ترتیب 35 درصد کاهش و 35 درصد افزایش داشت. بیشترین مقدار تعرق در دوره‌ توسعه و بیشترین مقدار تبخیر در دوره‌های اولیه و پایانی رشد اتفاق افتاد. اما بالاترین پاسخ تعرق و تبخیر به تنش آبی در دوره میانی رشد اتفاق افتاد که به‌ترتیب همراه با 69 درصد کاهش و 253 درصد افزایش بود. وجود مراحل حساس مانند گلدهی و بلالدهی ذرت در دوره میانی رشد باعث شد که تنش آبی بیشترین اثر خود را داشته باشد. نتایج این پژوهش نشان داد در مقادیری از کم‌آبیاری که صرفاً سطح خاک مرطوب نگه‌داشته می‌شود، علاوه بر کاهش تعرق، افزایش سهم تبخیر نیز وجود دارد. از این‌رو پوشاندن سطح خاک و اعمال حد مناسب تنش آبی در مدیریت کم‌آبیاری، از عوامل مؤثر بر افزایش راندمان مصرف آب توسط گیاه خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Separation the Evaporation and Transpiration in Maize Cultivation and Investigation of Their Response to Different Irrigation Levels

نویسنده [English]

  • reza saeidi
Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
چکیده [English]

The purpose of this research was to investigate the response of evapotranspiration components of maize to different levels of water stress. This research was done as a completely randomized design. Treatments included the irrigation at four levels of 100(I0), 80(I1), 60(I2) and 40(I3) percent of the crop water requirement. Daily crop evapotranspiration was measured based on soil water balance in mini-lysimeter. To separate the amounts of evapotranspiration components, were used mini-lysimeters with and without mulch covering on the soil surface. In the all of growth stages, the amounts of evapotranspiration, transpiration and evaporation were estimated equal to 424.5, 267.3 and 157.2 mm (in I0), 405.8, 245.4 and 160.4 mm (in I1), 360.5, 194.4 and 166.1 mm (in I2) and 303.7, 125.5 and 178.2 mm (in I3) respectively. The results showed that from I0 to I3, the amounts of evapotranspiration and transpiration decreased to 28.4% and 53% respectively, and the evaporation amount increased to 13.4%. Therefore, in the evapotranspiration parameter, the transpiration portion was decreased to 35% and the evaporation portion was increased to 35%. The most amount of transpiration occurred in the developmental period and the most amount of evaporation occurred in the initial and final growth stages. But the highest response of transpiration and evaporation to water stress occurred in the middle period, in which transpiration decreased to 69% and evaporation increased to 253%. The existence of sensitive stages in the middle period of growth, caused the water stress to have the most effect. The results showed that in the low irrigation, in addition to reducing the transpiration, there is an increase in the portion of evaporation. Therefore, covering the soil surface and applying the suitable level of water stress in irrigation management, will be effective factors for increasing the water use efficiency.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Irrigation management
  • Stress coefficient
  • water stress