بررسی اجزاء ردپای آب گندم و جو در استان آذربایجان شرقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

استان آذربایجان شرقی به‌عنوان یکی از استان‌های مهم در تولید محصولات زراعی، با تولید 28/7 درصد گندم و 76/4 درصد جو کشور، نقش مهمی در تأمین این محصولات دارد؛ اما در سال‌های اخیر به دلیل وجود خشک‌سالی‌های متعدد، کاهش بارندگی و توزیع نامنظم آن، وضعیت وخیم روان آب‌ها در حوضه دریاچه ارومیه، کاهش سطح آب‌های زیرزمینی و افزایش شوری آن‌ها در منطقه و ...، همواره تولیدات کشاورزی به‌ویژه تولید این دو محصول با چالش کمبود آب مواجه شده که باعث شده است مدیریت مصرف آب به‌ویژه در بخش کشاورزی در استان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بشود. بر همین اساس در مطالعه‌ی حاضر با بهره‌گیری از یکی از ابزارهای مدیریت آب به نام ردپای آب، به بررسی اجزای ردپای آب گندم و جو در 21 شهرستان طی سال‌های 96-1386 پرداخته‌شده است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده میانگین آب مجازی گندم و جو آبی در نیمه دوم دوره مورد مطالعه به ترتیب برابر با 2928 و 2888 مترمکعب بر تن و در گندم و جو دیم به ترتیب 2998 و 2829 مترمکعب بر تن بوده و به تبع آن متوسط بهره‌وری آب در هر دو محصول آبی برابر 34/0 کیلوگرم بر متر مکعب می‌باشد که نشان می‌دهد کشت هر دو محصول فشار یکسانی بر منابع آبی استان دارد. در اکثر شهرستان‌های استان نیز سهم ردپای آب آبی بیشتر از ردپای آب سبز بوده و به‌طور کلی در استان سهم ردپای آب آبی، سبز، خاکستری و سفید برای گندم آبی به ترتیب، 5/33، 6/20، 6/12 و 3/33 درصد و در جو آبی به ترتیب، 34، 7/20، 5/15 و 8/29 درصد می‌باشد. علاوه بر این برای هر دو محصول گندم و جو دیم نیز سهم ردپای آب سبز و خاکستری به ترتیب 3/88 و 7/11 درصد بدست آمده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigating the Water Footprint Components of Wheat and Barley in East Azerbaijan Province

نویسندگان [English]

  • Mehrdad Mojtahedi 1
  • Khalil Kalantari 1
  • Ali Asadi 1
  • hojat varmazyari 1
  • Javad Hosseinzad 2
1 Department of Agricultural Management and Development, Faculty of Agricultural Economics and Development, University of Tehran, Karaj, Iran
2 Department of Agricultural Economics, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

East Azerbaijan province is one of the important provinces in crop production, with the production of 7.28% of the country's wheat and 4.76% of barley, which has an important role in providing these two products. But in recent years, because of Multiple droughts, Decreased rainfall, and irregular distribution of that, The dire condition of running water in the basin of Urmia lake, Decreasing groundwater levels and increasing their salinity, etc., agricultural production, especially the production of these two products, is facing the challenge of water shortage, which has made the water consumption management to be of particular importance, especially in the agricultural sector. Accordingly, in this study, using one of the water management tools, namely water footprint, the components of the water footprint of wheat and barley have been investigated in 21 counties between 2007-2017. Based on the results, the average water footprint of irrigated wheat and barley in the second half of the study period are 2928 and 2888 m3/ton, and in Rainfed wheat and barley are 2998 and 2829 m3/ton, respectively. The average water productivity in both wheat and barley crops is 0.34, which shows that the cultivation of both crops has the same pressure on the province's water resources. In the most county of the province, the share of blue water footprint was more than green water footprint and In general, the share of blue, green, gray, and white water footprints for irrigated wheat is 33.5%, 20.6%, 12.6%, and 33.3% and In the irrigated barley, it is 34, 20.7, 15.5 and 29.8 percent, respectively. Also, for both rainfed wheat and barley, the share of green and gray water footprints is 88.3 and 11.7 percent.

کلیدواژه‌ها [English]

  • blue water
  • Green Water
  • Gray Water
  • Virtual water