موسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Identification and Prioritization of Sustainable Strategies for Water and Soil Resources Management in Agriculture: A Case Study of Guilan Provinceشناسایی و اولویتبندی راهکارهای پایدار برای مدیریت منابع آب و خاک در کشاورزی: مطالعه موردی استان گیلان1513153610882810.22059/ijswr.2026.408965.670079FAمحمدعلیقهرمانی آقبلاغ رستم خانگروه مهندسی ماشینهای کشاورزی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران0009-0003-4161-9547حسنقاسمی مبتکرنویسنده مسئول، گروه مهندسی ماشینهای کشاورزی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران،0000-0001-7074-7079مجیدخانعلیگروه مهندسی ماشینهای کشاورزی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع‌طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران0000-0001-6133-4862Journal Article20251229Sustainable water and soil resource management is a strategic cornerstone for ensuring food security and achieving sustainable agricultural development amidst climate change, erratic precipitation, and intensifying pressure on natural resources. Despite its humid climate and fertile soils, Guilan Province faces rising water demand, inefficient resource use, soil degradation, and environmental pollution, necessitating the development of prioritized, practical, and feasible strategies for effective management of basic resources. The present study aimed to employ the analytic hierarchy process (AHP) as a multi-criteria decision-making (MCDM) method to identify and rank effective management strategies for the optimal utilization of water and soil resources in the agricultural sector of Guilan Province. To this end, the study's criteria and sub-criteria were selected through a systematic review of scientific literature and subsequently refined via expert consultation. The required data were collected using pairwise comparison questionnaires and analyzed with Expert Choice software. The findings revealed that the criterion of water productivity held the highest priority with a relative weight of 0.367, followed by environmental sustainability (0.278) and soil resource productivity (0.160). At the sub-criteria level, irrigation efficiency and reduction of water loss, along with reducing agricultural operation pollution and optimal fertilizer use, were accorded greater significance. The prioritization of management strategies identified the implementation of modern pressurized irrigation systems as the most effective option, succeeded by the development of conservation agriculture and farmer education and extension programs. Finally, for a more comprehensive assessment, integrating MCDMs with spatial data and emphasizing stakeholder education and active participation is recommended.مدیریت پایدار منابع آب و خاک به‌عنوان زیربنای ضروری تأمین امنیت غذایی و تحقق اهداف توسعه پایدار کشاورزی، به‌ویژه در بستر تغییرات اقلیمی، الگوهای نامنظم بارش و تشدید فشار بر منابع طبیعی، از جایگاه راهبردی برخوردار است. استان گیلان علی‌رغم اقلیم مرطوب و خاکهای حاصلخیز، بهدلیل افزایش تقاضای آب، کاهش راندمان بهره‌برداری و تهدیدهای مرتبط با تخریب خاک و آلودگی‌های محیط‌زیستی، نیازمند تدوین راهکارهای اولویت‌دار و عملی در مدیریت منابع پایه است. هدف مطالعه حاضر، به‌کارگیری روش تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDM) تحلیل سلسله مراتبی (AHP) برای شناسایی و رتبه‌بندی راهکارهای مدیریتی مؤثر در بهره‌برداری بهینه از منابع آب و خاک در کشاورزی استان گیلان بود. بدین منظور، معیارها و زیرمعیارهای مطالعه از طریق مرور نظام‌مند منابع علمی و سپس پالایش با نظر خبرگان انتخاب شد. داده‌های مورد نیاز با پرسشنامه مقایسه‌های زوجی جمع‌آوری و تحلیل‌ها با نرم‌افزار Expert Choice انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد معیار بهره‌وری آب با وزن 367/0 بالاترین اهمیت را داراست و در رتبه‌های بعدی پایداری محیط‌زیستی (278/0) و بهره‌وری منابع خاک (160/0) قرار گرفتند. در سطح زیرمعیارها، بازده آبیاری و کاهش اتلاف منابع آب و کاهش آلایندگی‌های عملیات کشاورزی و مصرف بهینه کود اهمیت بالاتری داشتند. در اولویتبندی گزینه‌ها، استقرار سامانه‌های نوین آبیاری تحت فشار به‌عنوان مؤثرترین گزینه تعیین شد و پس از آن توسعه کشاورزی حفاظتی و ترویج و آموزش کشاورزان جای گرفتند. در آخر به‌منظور دستیابی به ارزیابی جامع‌تر پیشنهاد شد که روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره با داده‌های مکانی تلفیق شود و نقش محوری آموزش و مشارکت فعال ذی‌نفعان نیز مورد مورد توجه قرار گیرد.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108828_72350286a550fc7a714da46bc7f3ac4e.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Assessing Climate Change Impacts on Flood Frequency Across Different Return Periods Using Machine Learning: A Case Study of the Poldokhtar Basinارزیابی اثر تغییر اقلیم بر فراوانی سیلاب‌های با دوره بازگشت مختلف با رویکرد یادگیری ماشین: مطالعه موردی حوضه آبریز پلدختر1537155810882910.22059/ijswr.2026.416858.670163FAمحمدفلاح کلاکیگروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران0009-0005-5658-4046اصغرعزیزیانگروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.0000-0002-6556-2931هادیرمضانی اعتدالیگروه علوم و مهندسی آب ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران0000-0002-4840-0201Journal Article20260618Climate change is one of the major drivers altering the hydrological regime of watersheds and intensifying extreme events such as floods. This study aimed to assess the impacts of climate change on flood frequency in the Poldokhtar Basin, Iran. To this end, precipitation data from CMIP6 climate models under the SSP126, SSP245, SSP370, and SSP585 scenarios were extracted and bias-corrected using the XGBoost algorithm. The results indicated that MAE decreased from 2.1–2.4 mm to 1.1–1.5 mm, while RMSE was reduced from 6.2–7 mm to 4–4.8 mm after bias correction. Furthermore, the calibration results of the MME-XGBoost model demonstrated satisfactory performance, with correlation coefficients ranging from 0.78 to 0.84 and Nash–Sutcliffe Efficiency (NSE) values between 0.58 and 0.70. Daily streamflow was subsequently simulated using the ANFIS-PSO model, which achieved coefficients of determination (R²) of 0.84 and 0.74 during the training and testing phases, respectively, with normalized root mean square errors (NRMSE) of 0.35 and 0.40. Flood frequency analysis indicated that the impacts of climate change become more pronounced with increasing return periods. During the 2076–2100 period, the 50- and 100-year flood discharges are projected to increase by approximately 50% and 68%, respectively, relative to the baseline period (1985–2014). The highest frequency of flood events was observed in March. The findings emphasize the necessity of revising hydraulic structure design criteria and flood risk management strategies under future climate conditions.تغییر اقلیم یکی از عوامل اصلی تغییر در رژیم هیدرولوژیکی حوضه‌های آبریز و تشدید رخدادهای حدی نظیر سیلاب است. هدف این پژوهش، ارزیابی اثر تغییر اقلیم بر فراوانی سیلاب در حوضه آبریز پلدختر است. بدین منظور، داده‌های بارش مدل‌های اقلیمی CMIP6 تحت سناریوهای SSP126، SSP245، SSP370 و SSP585 استخراج و با الگوریتم XGBoost اصلاح اریبی شدند. نتایج نشان داد که مقادیر MAE از 1/2 تا 4/2 به 1/1 تا 5/1 میلی‌متر و RMSE از 2/6 تا 7 به 4 تا 8/4 میلی‌متر کاهش یافت. همچنین نتایج واسنجی مدل MME-XGBoost با ضریب همبستگی 84/0–78/0 و NSE برابر 7/0–58/0 عملکرد مطلوبی را نشان داد. سپس دبی روزانه با استفاده از مدل ANFIS-PSO شبیه‌سازی شد که در مرحله آموزش و آزمون دارای ضریب تعیین 84/0 و 74/0 با خطای نسبی (NRMSE) 35/0 و 4/0 است. تحلیل فراوانی سیلاب نشان داد که اثر تغییر اقلیم با افزایش دوره بازگشت تشدید می‌شود. در افق 2076–2100، دبی سیلاب 50 و 100 ساله بهترتیب حدود 50 و 68 درصد نسبت به دوره پایه (2014-1985) افزایش یافت. بیشترین فراوانی سیلاب‌ها در مارس مشاهده شد. نتایج، ضرورت بازنگری در طراحی سازه‌های هیدرولیکی و مدیریت خطر سیلاب تحت شرایط اقلیمی آینده را نشان می‌دهد.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108829_7d1d8bfc2e16c69a17ac833597e2a9b0.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Sensitivity Assessment of Soil Organic Carbon Fractions to Fertilization Managements in a Wheat–Maize Rotationارزیابی حساسیت جزءهای کربن آلی خاک به مدیریت‌های کودی در کشت تناوبی گندم-ذرت1559157510883010.22059/ijswr.2026.414212.670151FAفردینمنبریگروه علوم و مهندسی خاک،دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی،دانشگاه تهران-کرج -ایران0009-0004-2009-7556حسینمیر سیدحسینیگروه علوم و مهندسی خاک - دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی - دانشگاه تهران - کرج - ایران0000-0002-4866-0791فرهادمشیریمؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشکین‌دشت، کرج،0000-0001-9560-1455حسینعلیعلیخانیاستادگروه علوم و مهندسی خاک،دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی،دانشگاه تهران0000-0002-8740-6059Journal Article20260608This study evaluated the sensitivity of various soil organic carbon (SOC) fractions, compared and ranked carbon pools based on their responsiveness to combined chemical and organic fertilizer applications, and identified the most sensitive SOC fraction for monitoring SOC dynamics under semi-arid conditions. The experiment was conducted at the Soil and Water Research Institute of Iran's research station in Meshkin Dasht, Karaj, using a randomized complete block design with three replications. Over seven years (2017–2024), six fertilizer treatments were continuously applied: an unfertilized control (CO), chemical NPK fertilizer, cattle manure (MF), municipal waste compost (CF), cattle manure combined with 75% of the recommended nitrogen rate (MNF), and municipal waste compost combined with 75% of the recommended nitrogen rate (CNF). In 2024, after the wheat harvest, soil samples were collected from a depth of 0–30 cm to measure active and passive fractions, as well as microbial biomass carbon. Results showed that organic fertilizers and their combined use with chemical nitrogen fertilizers significantly increased various SOC fractions (P ≤ 0.01). Integrated treatments (especially CNF and MNF) exhibited the highest sensitivity indices (SI), calculated as the percentage increase in each carbon fraction relative to the reference soil (RE), while the control treatment showed the lowest values. The relative sensitivity of SOC fractions followed this order: dissolved organic carbon (DOC) (3.93) > particulate organic carbon (POC) (1.94) > light fraction organic carbon (LFOC) (1.61) > passive carbon (PC) (1.08) > microbial biomass carbon (MBC) (0.70) > permanganate-oxidizable carbon (POXC) (0.61). This demonstrates the efficiency of dynamic indices for short-term monitoring of fertilizer management effects. Therefore, dissolved organic carbon can be considered a rapid and cost-effective indicator for assessing changes in SOC dynamics within crop rotation systems.این پژوهش با هدف ارزیابی حساسیت اجزای مختلف کربن آلی خاک به منظور مقایسه و رتبه‌بندی مخازن کربن از نظر واکنش‌پذیری به کاربرد کودهای توام کودهای شیمیایی و آلی و شناسایی حساس‌ترین جزء کربن آلی برای پایش تغییرات پویایی کربن آلی خاک در شرایط اقلیم نیمه‌خشک انجام شد. پژوهش در ایستگاه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات خاک و آب ایران، واقع در مشکین دشت کرج در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. به مدت هفت سال (۱۳۹۶–۱۴۰۳) شش تیمار کودی شامل شاهد بدون کود (CO)، کود شیمیایی NPK، کود دامی گاوی (MF)، کمپوست پسماند (CF)، کود دامی به همراه ۷۵٪ نیتروژن توصیه‌شده (MNF) و کمپوست پسماند به همراه ۷۵٪ نیتروژن توصیه‌شده (CNF) در کرت‌های دایم اعمال شدند. در سال 1403 پس از برداشت گندم، نمونه‌هایی از عمق 30-0 سانتی‌متر خاک برداشت و بخش‌های فعال، غیرفعال و کربن آلی زیتوده میکروبی اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد کاربرد کودهای آلی و مصرف توام کودهای آلی و شیمیایی نیتروژنی سبب افزایش معنی‌دار اجزای مختلف کربن آلی خاک شد (P≤0.01). تیمارهای تلفیقی (به‌ویژه CNF و MNF) بالاترین شاخص‌های حساسیت (SI؛ محاسبه‌شده به‌صورت درصد افزایش هر جزء کربن نسبت به خاک مرجع) را داشتند، در حالی که تیمار شاهد کمترین مقادیر را نشان داد. ترتیب حساسیت نسبی جزءهای کربن آلی به‌صورت کربن آلی محلول (93/3) > کربن آلی ذره‌ای (94/1) > جزء سبک کربن آلی (61/1) > کربن غیرفعال (08/1) > کربن زیست توده میکروبی (70/0) > کربن اکسیده شده با پرمنگنات (61/0) مشاهده گردید که بیانگر کارایی شاخص‌های پویا در پایش کوتاه‌مدت اثر مدیریت‌های کودی است. بر این اساس، کربن آلی محلول می‌تواند به‌عنوان شاخصی سریع و کم‌هزینه برای ارزیابی تغییرات پویایی کربن آلی خاک در سیستم‌های زراعی تناوبی معرفی شود.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108830_2657af901959536aaeb6aa36bdf8bca2.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Soil Properties Response to Ecosystem Rehabilitation through Pit Seeding in Mountain Rangelandsپاسخ ویژگی‌های خاک مراتع کوهستانی به احیای اکوسیستم از طریق کپه‌کاری1577159110883110.22059/ijswr.2026.408251.670073FAوحیدکریمیاناستادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع‌طبیعی، دانشگاه یاسوج0000-0002-3553-2862Journal Article20251223This study aimed to evaluate the effects of pit-seeding on vegetation cover indices and soil properties in the Tang-Sorkh rangelands of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province. The research was conducted as a comparative study between pit-seeded and control areas. Vegetation attributes were assessed using 1 m² quadrats established along transects, and soil samples were collected from two depths (0–15 and 15–30 cm). The results indicated that pit-seeding induced significant changes in most of the studied variables. Vegetation cover (79.15%) and litter cover (16.44%) increased significantly, whereas bare soil (4.12%) and gravel cover (4.26%) decreased. Regarding soil physical properties, pit-seeding significantly increased clay content while reducing sand content and mean particle diameter (p<0.01), with no significant effect on silt content. In terms of soil chemical characteristics, significant treatment effects were observed for soil pH, organic matter (OM), cation exchange capacity (CEC), phosphorus (P), potassium (K), calcium (Ca), and lime content. Soil biological attributes exhibited the strongest response, with basal respiration (BR), substrate-induced respiration (SIR), microbial biomass carbon (MBC), microbial biomass nitrogen (MBN), and the microbial biomass C:N ratio being significantly affected by pit-seeding (p< 0.01). The highest values of BR (1.949 mg CO₂ kg⁻1 soil h⁻1), SIR (2.136 mg CO₂ kg⁻1 soil h⁻1), MBC (260.00 mg kg-1), and MBN (13.85 mg kg-1) were recorded in the pit-seeded area within the 0–15 cm soil layer.این مطالعه با هدف ارزیابی عملیات کپه‌کاری بر شاخص‌های پوشش گیاهی و ویژگی‌های خاک در مراتع تنگ‌سرخ استان کهگیلویه و بویراحمد انجام شد. پژوهش به‌صورت مقایسه‌ای بین عرصه‌های تحت عملیات کپه‌کاری و شاهد صورت گرفت. در هر محدوده، پوشش گیاهی با استفاده از پلات‌های یک مترمربعی در امتداد ترانسکت‌ها بررسی شد و نمونه‌های خاک از دو عمق 0–15 و 15–30 سانتی‌متری برداشت گردید. نتایج نشان داد که عملیات کپه‌کاری موجب ایجاد تفاوت‌های معنی‌دار در اکثر شاخص‌های مورد مطالعه شد. درصد پوشش گیاهی (15/79 درصد) و لاشبرگ (44/16 درصد) به‌طور معنی‌داری افزایش یافت، در حالی که خاک لخت (12/4 درصد) و سنگریزه (26/4 درصد) کاهش نشان دادند. در بخش ویژگی‌های فیزیکی، کپه‌کاری سبب افزایش معنی‌دار درصد رس و کاهش درصد شن و میانگین قطر ذرات خاک شد (01/0>P)، در حالی که بر درصد سیلت تأثیر معنی‌داری نداشت. از نظر شیمیایی کپه‌کاری اثر معنی‌داری بر اسیدیته، ماده آلی، ظرفیت تبادل کاتیونی، فسفر، پتاسیم، کلسیم و آهک داشت. در مقابل بر هدایت الکتریکی، سدیم، منیزیم، کلر و نسبت جذب سدیم اثر معنی‌دار نبود (p>0.05). شاخص‌های بیولوژیکی خاک بیشترین پاسخ را به عملیات کپه‌کاری داشتند؛ به‌طوری‌که تنفس پایه، تنفس برانگیخته، کربن زیست‌توده میکروبی، نیتروژن زیست‌توده میکروبی و نسبت کربن به نیتروژن زیست‌توده میکروبی تحت تأثیر کپه‌کاری قرار گرفتند (01/0>P) . بیشترین مقادیر تنفس پایه mg CO₂ kg⁻1 soil h⁻1 949/1))، تنفس برانگیخته (mg CO₂ kg⁻1 soil h⁻1 136/2)، کربن زیست‌توده میکروبی mg kg-100/260)) و نیتروژن زیست‌توده میکروبی (mg kg-1 85/13) در عرصه کپه‌کاری‌شده و در عمق 0 تا 15 سانتی‌متری خاک مشاهده شد.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108831_35382975e1015bb4aaa14f7dc2d11cba.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Nutritional Responses of Apple and Peach trees to Two-Year Integrated Nutrient Management and Orchard-Specific Identification of Yield-Limiting Nutrients Using the CND Methodپاسخ تغذیه‌ای درختان سیب و هلو به مدیریت تغذیه تلفیقی دوساله و شناسایی اختصاصی عناصر محدودکننده عملکرد با روش CND1593161610883210.22059/ijswr.2026.416429.670157FAطاهرهپیری گاوبندهگروه علوم و مهندسی خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران0009-0000-1073-6837فرانکرنجبرگروه علوم و مهندسی خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران0000-0002-2648-4969علیبهشتی آل آقاگروه علوم و مهندسی خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران0000-0002-8022-1465عیسیارجیگروه علوم و مهندسی باغبانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی،دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران0000-0002-6188-1724Journal Article20260613Nutrient deficiencies and imbalances are among the major factors reducing the productivity of fruit trees in calcareous soils. This study was conducted in Sahneh County, Kermanshah Province, to evaluate the nutritional responses of apple and peach trees to two-year integrated nutrient management and to identify yield-limiting nutrients using compositional nutrient diagnosis (CND). In each of three apple orchards and three peach orchards, 30 trees were evaluated in a randomized complete block design with two treatments, namely the control and integrated nutrient management, and three replications. The nutrient management program included the integrated application of organic, chemical, and biological fertilizers through deep placement, fertigation, and foliar spraying from winter 2024 to summer 2025. The results showed that this program significantly increased the concentrations of most nutrients in leaves and fruits. In apple, leaf nitrogen, iron, and zinc concentrations increased by 10.6–19.6%, 37.4–45.6%, and 41.3–53.0%, respectively, while fruit nitrogen, calcium, and zinc concentrations increased by 21.5–29.8%, 43.2–77.4%, and 51.0–77.3%, respectively, compared with the control. In peach, leaf nitrogen, potassium, and magnesium concentrations increased by 17.4–23.0%, 38.5–49.7%, and 37.5–55.3%, respectively, whereas fruit nitrogen, calcium, and iron concentrations increased by 45.4–56.7%, 31.3–36.6%, and 25.1–39.1%, respectively. Critical yields were determined to be 109–98 kg tree⁻¹ in apple orchards and 51–20 kg tree⁻¹ in peach orchards. The CND indices identified zinc, calcium, and phosphorus in apple and calcium, magnesium, and potassium in peach as potentially yield-limiting nutrients.کمبود و عدم تعادل عناصر غذایی از عوامل مهم کاهش عملکرد درختان میوه در خاکهای آهکی است. این پژوهش با هدف ارزیابی پاسخ تغذیه‌ای درختان سیب و هلو به مدیریت تغذیه تلفیقی دوساله و شناسایی عناصر محدودکننده عملکرد با روش تشخیص چندگانه عناصر غذایی (CND) در شهرستان صحنه، استان کرمانشاه، انجام شد. در هر یک از سه باغ سیب و سه باغ هلو، ۳۰ درخت در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با دو تیمار شاهد و مدیریت تغذیه تلفیقی و سه تکرار بررسی شدند. برنامه تغذیه شامل کاربرد تلفیقی کودهای آلی، شیمیایی و زیستی به‌صورت چالکود، کودآبیاری و محلول‌پاشی از زمستان ۱۴۰۲ تا تابستان ۱۴۰۴ بود. نتایج نشان داد که این برنامه، غلظت بیشتر عناصر غذایی برگ و میوه را به‌طور معنی‌داری افزایش داد. در سیب، غلظت نیتروژن، آهن و روی برگ بهترتیب 6/10 تا 6/19، 4/37 تا 6/45 و 3/41 تا 0/53 درصد و غلظت نیتروژن، کلسیم و روی میوه بهترتیب 5/21 تا 8/29، 2/43 تا 4/77 و 0/51 تا 3/77 درصد نسبت به شاهد افزایش یافت. در هلو، افزایش نیتروژن، پتاسیم و منیزیم برگ بهترتیب 4/17 تا 0/23، 5/38 تا 7/49 و 5/37 تا 3/55 درصد و افزایش نیتروژن، کلسیم و آهن میوه بهترتیب 4/45 تا 7/56، 3/31 تا 6/36 و 1/25 تا 1/39 درصد بود. عملکرد بحرانی در باغ‌های سیب 109–98 و در باغ‌های هلو 51–20 کیلوگرم در درخت تعیین شد. شاخص CND، روی، کلسیم و فسفر را در سیب و کلسیم، منیزیم و پتاسیم را در هلو به‌عنوان عناصر بالقوه محدودکننده عملکرد شناسایی کرد.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108832_ebdd33893ab74da6e1c77e30930bc2de.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Single Stage Tillage: An Optimized Approach to Paddy Field Preparation with Reduced Tillage Operationsخاکورزی تک مرحلهای: رویکردی بهینه در آمادهسازی اراضی شالیزاری با کاهش عملیات خاکورزی1617163610883310.22059/ijswr.2026.411451.670134FAمحمدطوسی کهلعلوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران0009-0009-7748-4107مهدیشرفاگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.0000-0002-0880-4850علیرضاراهبگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران0000-0002-1546-9966Journal Article20260512The conventional three-stage tillage system in paddy fields, with high water and fuel consumption, increased production costs, and soil compaction caused by frequent heavy machinery traffic, threatens rice production through increased greenhouse gas emissions and delayed planting. This study aimed to evaluate the feasibility of subtituting the conventional system with a more efficient “single-tillage” system by investigating the effects of both tillage methods on specific soil physical and chemical properties. The experiment was conducted on a clay soil that had been without cultivation and agricultural operations for a long period, using two treatments: conventional tillage and single-tillage. Soil sampling was performed at depths of 0–15 and 15–30 cm with three replications. Indicators such as pH, EC, Eh, OC, BD, MWD, and Ks were measured. The results showed that bulk density in the topsoil significantly decreased in both methods compared to the control, by 23.23% and 19.56% for conventional and single-tillage, respectively. In the topsoil, MWD decreased by 47.06% and 36.64% in the single-tillage and conventional systems, respectively, and a significant difference was observed between the two tillage methods; however, no difference was noted in the sub-surface layer. Rice yield was similar in both methods, with no significant difference. In conclusion, the initial design of the single-tillage system, by maintaining yield and reducing operation time, along with a 30% saving in fuel and water, is evaluated as a suitable option for improving paddy field preparation.روش مرسوم سه‌مرحله‌ای خاکورزی در شالیزارها، با مصرف بالای آب و سوخت، افزایش هزینه‌های تولید، تردد مکرر ماشینهای سنگین خاکورزی همراه است و از طریق افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای و تأخیر در کاشت، تولید برنج را تهدید می‌کند. این پژوهش با هدف ارزیابی قابلیت جایگزینی سامانه تک‌خاک‌ورزی به جای روش مرسوم، اثر دو سامانه خاکورزی بر برخی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک را بررسی کرد. آزمایش روی یک خاک رسی که برای مدت طولانی بدون کشت و عملیات زراعی بود، در قالب دو تیمار خاکورزی مرسوم و تک خاکورزی اجرا شد. نمونه‌برداری از اعماق صفر تا 15 و 15 تا 30 سانتی‌متری با سه تکرار انجام گرفت. شاخص‌هایی مانند pH، EC، Eh، OC، BD، MWD و Ks اندازه‌گیری‌شده و نتایج نشان داد جرم مخصوص ظاهری در عمق سطحی در هر دو روش نسبت به شاهد به‌طور معنی‌دار به ترتیب 23/23 و 56/19 درصد برای روش مرسوم و تک خاکورزی کاهش یافت. در عمق سطحی، MWD در تک‌خاک‌ورزی و مرسوم به ترتیب 06/47 و 64/36 درصد کاهش یافت و اختلاف معنی‌دار بین دو روش خاکورزی مشاهده شد، اما در عمق زیر سطحی اختلافی مشاهده نشد. عملکرد برنج در دو روش مشابه بوده و اختلاف معنی‌دار نداشت. در مجموع، طرح اولیه تک‌خاک‌ورزی با حفظ عملکرد و کاهش زمان عملیات، صرفه‌جویی 30 درصدی سوخت و آب، گزینه‌ای مناسب برای بهبود آمادهسازی شالیزارها ارزیابی می‌شود.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108833_32727ca802ad3bf9f4463732db517727.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Evaluation of The Efficacy of Biochar- Mineral Composites on Immobilizing Heavy Metals (Lead, Zinc, and Cadmium) in A Contaminated Soilارزیابی کارایی کامپوزیتهای بیوچار- مواد معدنی بر غیرمتحرک کردن فلزات سنگین (سرب، روی و کادمیوم) در یک خاک آلوده1637168110883410.22059/ijswr.2026.413464.670127FAمحمدماله میر چگینیگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0009-0004-9026-2641احمدگلچینگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0000-0002-7193-6821محمدبابااکبری ساریگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0009-0005-3255-378XJournal Article20260503Heavy metals are among the most persistent soil contaminants, posing serious threats to environmental health, soil quality, and food security. The application of biochar– mineral composites has attracted considerable attention as a novel strategy for the immobilization of heavy metals in contaminated soils because of the synergistic interactions between their constituent components. In this study, the effects of two types of biochar (wheat straw biochar and common bean (Phaseolus vulgaris L.) straw and pod biochar), three mineral materials (diatomite, triple superphosphate, and zeolite), and six biochar– mineral composites produced through a synergistic approach on the immobilization of lead (Pb), zinc (Zn), and cadmium (Cd) in a heavy metal-contaminated soil were evaluated under controlled conditions. The biochars were produced at 400 °C with a residence time of 3 h, mixed with the mineral materials at a 1:1 ratio (50:50, w/w), and applied to the contaminated soil at rates of 0, 1.25, 2.5, and 5% (w/w). The results showed that all treatments significantly (P< 0.05) reduced the bioavailable concentrations of Pb, Zn, and Cd; however, their effectiveness depended on the type of biochar– mineral composite. The biochar– mineral composites were more effective in immobilizing heavy metals than the individual sorbents applied separately. The lowest DTPA- extractable Pb, Zn, and Cd concentrations were obtained with the common bean biochar– triple superphosphate composite applied at 5% (w/w), with values of 0.913, 27.83, and 3.7 mg kg-1 soil, respectively, corresponding to reductions of 99.70, 86.10, and 86.78%, respectively, compared with the control. This treatment also enhanced maize growth and reduced heavy metal concentrations in the shoots. Overall, biochar– mineral composites, owing to their synergistic effects involving surface adsorption, ion exchange, precipitation, and stable complex formation, represent a promising approach for the immobilization of heavy metals and the reduction of their transfer to plants in contaminated soils.فلزات سنگین از مهم‌ترین آلاینده‌های پایدار خاک هستند که سلامت محیط‌زیست، کیفیت خاک و امنیت غذایی را تهدید می‌کنند. استفاده از کامپوزیتهای بیوچار- مواد معدنی بهدلیل اثرات همافزایی میان اجزای تشکیل‌دهنده، به‌عنوان راهکاری نوین برای غیرمتحرک کردن فلزات سنگین در خاک مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه، اثرات دو نوع بیوچار (کاه و کلش گندم و کاه و غلاف لوبیا چیتی)، سه نوع ماده معدنی (دیاتومیت، سوپرفسفات تریپل و زئولیت) و شش نوع کامپوزیت تولید شده از آنها بهروش همافزایی بر غیرمتحرک کردن فلزات سنگین سرب، روی و کادمیوم در یک خاک آلوده به این فلزات در شرایط کنترل شده بررسی شد. بیوچارها در دمای ۴۰۰ درجه سلسیوس و مدت ماندگاری ۳ ساعت تولید و پس از اختلاط با مواد معدنی به نسبت ۵۰ درصد، در سطوح (صفر، 25/1، 5/2 و ۵ درصد وزنی- وزنی) به یک خاک آلوده اضافه شدند. نتایج نشان داد که تمامی تیمارها غلظت قابل‌دسترس سرب، روی و کادمیوم را به‌طور معنی‌داری (P< 0.05) کاهش دادند، اما میزان کارایی آنها به نوع کامپوزیت بیوچار- مواد معدنی وابسته بود. کامپوزیتهای بیوچار- مواد معدنی بیشترین تأثیر را در غیرمتحرک کردن فلزات سنگین در مقایسه با کاربرد تکی هر یک از جاذبها داشتند. کمترین غلظت فلزات سنگین سرب، روی و کادمیوم قابل استخراج با DTPA مربوط به تیمار کامپوزیت بیوچار لوبیا- سوپرفسفات تریپل و سطح مصرف 5 درصد بهترتیب با مقدار 913/0، 83/27 و mg. kg-1 7/3 خاک بود که بهترتیب 70/99، 10/86 و 78/86 درصد غلظت فلزات سنگین قابل استخراج را نسبت به تیمار شاهد کاهش داد و موجب بهبود رشد گیاه ذرت و کاهش غلظت فلزات سنگین در اندام هوایی شد. به‌طور کلی، استفاده از کامپوزیتهای بیوچار- مواد معدنی بهدلیل اثرات همافزایی ناشی از جذب سطحی، تبادل یونی، رسوب و تشکیل کمپلکس‌های پایدار گزینه‌ای مناسب برای غیرمتحرک کردن فلزات سنگین و کاهش انتقال آنها به گیاه در خاکهای آلوده محسوب می‌شود.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108834_1cc9c1faf35e404771324ffaf3dafaa7.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Economic and Environmental Assessment and Prioritization of Wood‑Farming Options Using Treated Wastewater (Case Study: Mahdasht, Karaj)ارزیابی اقتصادی و محیط زیستی و اولویتبندی گزینه های زراعت چوب با پساب تصفیه شده (مطالعه موردی ماهدشت کرج)1683170610887510.22059/ijswr.2026.412832.670137FAمهدیملک پورگروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران0009-0008-6160-9625بیژننظریگروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران0000-0002-9356-5961عبدالمجیدلیاقتگروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران0000-0002-3224-6529حمزه علیعلیزادهگروه مهندسی آب، دانشکدگان علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران0000-0001-7965-3247مجتبیمحمدی زادهاداره مهندسی و مطالعات، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان البرز0009-0000-4370-5500Journal Article20260512The restrictive policies regarding timber harvesting from natural forests, compounded by critical water scarcity, have necessitated the exploration of sustainable alternatives for industrial wood production. This study investigates the feasibility of using treated wastewater for irrigation in commercial-scale plantations (2 ha) in Mahdasht, Karaj, Iran. The economic and environmental performance of three fast-growing species—Populus spp., Eucalyptus spp., and Paulownia spp.—was evaluated. Economic viability was determined using Net Present Value (NPV), Internal Rate of Return (IRR), and Benefit–Cost Ratio (BCR), alongside sensitivity analyses. Our findings indicate significant inter-species variations in financial performance. Paulownia demonstrated the highest economic potential (NPV: 2.48 billion Tomans; IRR: 28.8%; BCR: 1.56), followed by Eucalyptus and Populus. Sensitivity analysis identified timber market price as the primary driver of long-term profitability; notably, Populus showed higher vulnerability to land-cost fluctuations, while Eucalyptus was sensitive to irrigation expenditures. Crucially, this study demonstrates that reliance solely on financial metrics is insufficient for species selection. While Paulownia offered superior returns, it entails higher ecological and management risks. Populus, despite lower economic gains, exhibited the highest environmental sustainability and ecological compatibility, aligning better with national conservation objectives. We conclude that a multi criteria decision-making (MCDM) framework—balancing economic profitability, environmental sustainability, and implementation feasibility—is essential for the development of resilient plantation forestry in water-limited arid and semi-arid regions.سیاست‌های محدودکننده بهره‌برداری از جنگل‌های طبیعی، در کنار بحران کم‌آبی، لزوم جستجوی جایگزین‌های پایدار برای تولید چوب صنعتی را بیش از پیش نمایان کرده است. در این مطالعه، امکان‌سنجی استفاده از پساب تصفیه‌شده برای آبیاری در سطح کشت تجاری (۲ هکتار) در منطقه ماهدشت کرج مورد بررسی قرار گرفت. عملکرد اقتصادی و محیط‌زیستی سه گونه سریع‌الرشد شامل صنوبر (Populus spp.)، اکالیپتوس (Eucalyptus spp.) و پالونیا (Paulownia spp.) ارزیابی شد. توجیه اقتصادی طرح با استفاده از شاخص‌های ارزش خالص فعلی (NPV)، نرخ بازده داخلی (IRR) و نسبت منفعت به هزینه (BCR) و با انجام تحلیل حساسیت محاسبه گردید. یافته‌ها بیانگر تفاوت‌های معناداری در عملکرد مالی گونه‌های مورد مطالعه است. پالونیا با دستیابی بهNPV برابر 48/2 میلیارد تومان،IRR برابر 8/28 درصد وBCR برابر 56/1 بالاترین پتانسیل اقتصادی را به خود اختصاص داد و پس از آن، گونه‌های اکالیپتوس و صنوبر در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. تحلیل حساسیت نشان داد که قیمت چوب در بازار، تعیین‌کننده‌ترین عامل در سودآوری بلندمدت است؛ به طور مشخص، صنوبر در برابر نوسانات هزینه‌های زمین و اکالیپتوس در برابر هزینه‌های آبیاری حساسیت بیشتری نشان دادند. نکته حائز اهمیت این پژوهش این است که اتکای صرف به شاخص‌های مالی برای انتخاب گونه جهت کشت، ناکافی است. با وجود اینکه پالونیا بازده اقتصادی بالاتری ارائه داد، اما با ریسک‌های اکولوژیک و مدیریتی بیشتری همراه است. در مقابل، صنوبر با وجود بازده اقتصادی کمتر، بالاترین پایداری زیست‌محیطی و سازگاری اکولوژیک را از خود نشان داد که با اهداف کلان حفاظت از منابع طبیعی کشور همسویی بیشتری دارد. در نهایت، این مطالعه نتیجه‌گیری می‌کند که برای توسعه جنگل‌کاری تاب‌آور در مناطق خشک و نیمه‌خشک، بهره‌گیری از یک چارچوب تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDM) که تعادلی میان سودآوری اقتصادی، پایداری محیط‌زیستی و قابلیت اجرایی ایجاد کند، الزامی است.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108875_bf0c154b2f1bede4ba741b4967525c7b.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Modeling and Qualitative Risk Assessment of Groundwater Affected by Urban and Industrial Pollutants Using XGBoost Algorithm and GIS (Case Study: Mazandaran Plain)مدل‌سازی و ارزیابی ریسک کیفی آب زیرزمینی متأثر از آلاینده‌های شهری و صنعتی با استفاده از الگوریتم XGBoost و GIS (مطالعه موردی: دشت مازندران)1707172510887610.22059/ijswr.2026.410109.670091FAمجیدعلیمحمدی اردکانیاستادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران0000-0003-0170-1899Journal Article20260204Groundwater contamination caused by urban and industrial activities is considered one of the most important environmental threats to the coastal plains of northern Iran. The aim of the present study is to model and assess groundwater quality risk in the Mazandaran Plain using the XGBoost machine learning algorithm integrated with a Geographic Information System (GIS). In this study, groundwater quality data including nitrate, chloride, total dissolved solids (TDS), and electrical conductivity (EC) were collected from monitoring wells across the study area. In addition, a set of topographic and climatic variables, remote sensing indices (NDVI, NDBI, NDWI, and LST), and indicators related to human activities were incorporated into the model as predictor variables. The XGBoost algorithm was trained to classify groundwater quality risk into three classes: low, moderate, and high. Model performance was evaluated using overall accuracy and confusion matrix analysis. The results showed that the XGBoost model has a suitable capability for identifying spatial patterns of contamination, and variables such as elevation, distance from urban and industrial areas, and the NDBI index had the greatest influence on predicting contamination risk. The results of model evaluation in the testing phase indicated that the XGBoost algorithm achieved the highest accuracy in estimating electrical conductivity (R² = 0.486, RMSE = 280.31 µS/cm) and showed the lowest absolute error for chloride, while the coefficient of determination for nitrate reached R² = 0.412. The risk zoning maps indicate that high risk areas are mainly concentrated in low elevation zones and in regions adjacent to urban and industrial pollution sources. The results of this study demonstrate that the integration of XGBoost and GIS can be used as an effective tool for the management and protection of groundwater resources in environmentally sensitive areas.آلودگی آب‌های زیرزمینی ناشی از فعالیت‌های شهری و صنعتی، یکی از مهم‌ترین تهدیدهای زیست‌محیطی دشت‌های ساحلی شمال ایران به‌شمار می‌رود. هدف پژوهش حاضر، مدل‌سازی و ارزیابی ریسک کیفی آب زیرزمینی دشت مازندران با استفاده از الگوریتم یادگیری ماشین XGBoost و تلفیق آن با سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) است. در این مطالعه، داده‌های کیفی آب شامل نیترات، کلراید، کل مواد جامد محلول (TDS) و هدایت الکتریکی (EC) از چاه‌های پایش منطقه جمع‌آوری شد. همچنین مجموعه‌ای از متغیرهای توپوگرافی، اقلیمی، شاخص‌های سنجش از دور (NDVI، NDBI، NDWI، (LST و شاخص‌های مرتبط با فعالیت‌های انسانی به‌عنوان متغیرهای پیش‌بین در مدل لحاظ گردید. الگوریتم XGBoost برای طبقه‌بندی ریسک کیفی آب زیرزمینی در سه کلاس کم، متوسط و زیاد آموزش داده شد و عملکرد مدل با استفاده از معیارهای دقت کلی و ماتریس درهم‌ریختگی ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که مدل XGBoost از توانایی مناسبی در شناسایی الگوهای مکانی آلودگی برخوردار است و متغیرهایی مانند ارتفاع، فاصله از مناطق شهری و صنعتی و شاخص NDBI بیشترین تأثیر را در پیش‌بینی ریسک آلودگی داشتند. نتایج ارزیابی مدل در مرحله آزمون نشان داد که الگوریتم XGBoost بیشترین دقت را در برآورد هدایت الکتریکی (R2=0.486, RMSE=280.31 µS/cm) و کمترین خطای مطلق را برای کلراید نشان داد، در حالی که این میزان برای نیترات به R2=0.412 رسید. نقشه‌های پهنه‌بندی ریسک بیانگر تمرکز نواحی با ریسک بالا در بخش‌های کم‌ارتفاع و مجاور کانون‌های آلاینده شهری و صنعتی است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تلفیق XGBoost و GIS می‌تواند به‌عنوان ابزاری کارآمد برای مدیریت و حفاظت از منابع آب زیرزمینی در مناطق حساس مورد استفاده قرار گیرد.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108876_12a7d458c007ff3d508b2a9e6df139ac.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Strategies of Improving Agricultural Water Consumption in Qorveh and Dehgolan Plains (In Kurdistan Province)راهبردهای بهبود مصرف آب کشاورزی در دشت های قروه و دهگلان استان کردستان1727174310887710.22059/ijswr.2026.411325.670101FAسلیمانقادریگروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران0000-0001-9314-2574خلیلکلانتریگروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران،0000-0002-6648-1041علیاسدیگروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران0000-0001-8461-6352حسینشعبانعلی فمیگروه مدیریت وتوسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران0000-0002-4885-0317Journal Article20260216Due to the high level of water consumption in the agricultural sector, improving water use efficiency is considered a key factor in achieving agricultural development goals. Kurdistan Province, located in western Iran, despite having a cold climate, has faced water scarcity and an imbalance between water supply and demand over the past two decades, particularly in its eastern plains of Qorveh and Dehgolan (water code 1308). Given that agriculture is the primary water-consuming sector, this study was conducted with the aim of proposing strategies to improve water use and reduce the impacts of water scarcity on agricultural lands, using a qualitative approach and the SWOT technique. The required data were collected through questionnaires administered to 75 local experts from governmental and private organizations. To assess the internal and external environment of water consumption management in the study area, 98 sub-components were identified and analyzed as strengths, weaknesses, opportunities, and threats. After calculating the relative importance, assigning weights to each sub-component, and scoring the evaluation matrix of internal and external factors, the findings indicated that the primary and priority strategy for improving water consumption falls within the ST (competitive strategy) category. To prioritize the identified strategies, opinions were obtained from ten experts. The results show that weaknesses and threats in the internal and external environments outweigh strengths and opportunities; however, overall, the positive strategic space is greater than the negative space. Among the 14 extracted strategies, seven were identified as top priorities for improving agricultural water resources and consumption in the study area: implementation of an adaptive cropping pattern, formulation of a comprehensive water plan, reform of the water allocation model, development of modern training programs, on-farm water storage, improvement of farm management, and smart irrigation. Therefore, the adoption of adaptive cropping patterns, managerial interventions in farm administration, and reform of water allocation management are strongly recommended.به دلیل مصرف زیاد آب در بخش‌کشاورزی، بهبود مصرف، یک عامل مهم در دستیابی به اهداف توسعه‌کشاورزی محسوب می‌شود. استان‌کردستان‌که درغرب ایران واقع‌شده است با وجود داشتن اقلیم سرد، قسمت شرقی آن در دشت‌های قروه و دهگلان با کد آبی 1308 در طی دو دهه اخیر با کم‌آبی و ناترازی منابع و مصارف روبرو است. این پژوهش با هدف ارائه راهبردهای بهبود مصرف آب وکاهش اثرات کم‌آبی بر اراضی‌کشاورزی با رویکردکیفی و با تکنیک SWOT انجام گرفته است. داده‌های موردنیاز به وسیله پرسشنامه از طریق 75 نفر از کارشناسان محلی سازمان‌های دولتی و خصوصی‌گردآوری شده است. برای بررسی محیط داخلی و خارجی مدیریت مصرف آب در منطقه مورد مطالعه از 98 زیر مؤلفه به عنوان نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید استفاده شده است. پس از محاسبه اهمیت نسبی و تعیین وزن هر یک از زیر مؤلفه‌ها و نمره ارزیابی ماتریس عوامل این یافته به دست آمدکه راهبرد اصلی و اول برای بهبود مصرف آب درناحیهST ( راهبرد رقابتی ) قرار دارد. برای تعیین اولویت راهبردها از ده کارشناس اظهارنظر گرفته شد. یافته‌ها بیانگر آن است که عوامل ضعف و تهدید در محیط داخلی و خارجی بر فرصت‌ها و نقاط قوت غلبه دارند با این توضیح که در مجموع فضای مثبت بیشتر از فضای منفی می‌باشد. در بین 14راهبرد استخراجی به ترتیب 7 راهبرد: اجرای الگوی‌کشت سازگار، تدوین برنامه جامع آب، اصلاح مدل تخصیص‌آب، توسعه آموزش‌های نوین، ذخیره آب در مزرعه، اصلاح مدیریت مزرعه و هوشمندسازی آبیاری راهبردهای برتر برای بهبود منابع و مصارف آب کشاورزی منطقه مورد مطالعه تشخیص داده شدند. اجرای الگوی کشت سازگار، مداخلات مدیریتی در اداره مزرعه و اصلاح مدیریت تخصیص آب پیشنهاد می‌شود.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108877_39df04989d004f63d60b1e4c81882e5f.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Studying the Effect of Microbial and Heavy Metal Contamination on Barley Seed Plants Irrigated with Urban Sewage Effluentبررسی تأثیر آلودگی میکروبی و فلزات سنگین گیاه جو بذری تحت آبیاری با پساب فاضلاب شهری1745176410887810.22059/ijswr.2026.414523.670143FAحمیدملاحسینیبخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران0000-0002-2278-1720Journal Article20260517This study was conducted to investigate the effects of microbial contamination and heavy metals resulting from wastewater effluent irrigation on soil and barley in Isfahan. To statistically evaluate the effects of wastewater on soil and barley plants in terms of heavy metals and microbial contamination, composite soil and plant samples were collected at harvest time for each crop under wastewater and well-water irrigation conditions, with ten samples taken from each treatment and sent to the laboratory for analysis. Statistical analysis of soil and plant results using a paired-samples t-test showed that the concentrations of cadmium, nickel, chromium, cobalt and arsenic in soil and plants did not show significant differences compared with well-water irrigation. The enrichment factor for lead and cadmium in plants was greater than 2, while other metals showed weak enrichment for transfer to roots and aerial plant parts. The bioconcentration factor for lead, cadmium, nickel, chromium, cobalt, and arsenic in aerial plant parts was also less than 1, while the translocation factor for lead was greater than 1 and for other heavy metals under both wastewater and well-water irrigation conditions was less than 1. Microbial contamination, including total coliforms and fecal coliforms in soil and plant samples collected twenty-one days after the last irrigation, showed no significant differences between wastewater and well-water treatments, indicating that microbial contamination was reduced to levels comparable with well-water-irrigated lands after twenty-one days. Therefore, it is recommended that seed harvesting should be carried out at least twenty-one days after the final irrigation event.پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات آلودگی میکروبی و فلزات سنگین ناشی از آبیاری با پساب فاضلاب بر خاک و گیاه جو بذری در اصفهان انجام شد. برای بررسی آماری تاثیر پساب بر خاک و گیاه جو از نظر فلزات سنگین و میکروبی، نمونه‌گیری مرکب از خاک و گیاه برای هر محصول در زمان برداشت برای پساب و آب چاه هر کدام تا ده نمونه برداشت و به آزمایشگاه ارسال شدند. بررسی آماری نتایج خاک و گیاه به روش تی تست جفت نمونه‌ای نشان داد که میزان کادمیوم، نیکل، کروم، کبالت و آرسنیک در خاک و گیاه اختلاف معنی‌داری در مقایسه با آب چاه نداشتند. فاکتور غنی‌سازی سرب و کادمیوم در گیاه بیش از 2 بود و از نظر سایر فلزات دارای غنی‌سازی ضعیف برای انتقال به ریشه‌ها و اندام‌های هوایی می‌باشد. فاکتور تجمع زیستی سرب، کادمیوم، نیکل، کروم، کبالت و آرسنیک نیز در اندام هوایی نیز کمتر از یک و فاکتور انتقال برای سرب بیشتر از یک و برای سایر فلزات سنگین برای پساب فاضلاب و چاه کمتر از یک بود. آلودگی‌های میکروبی کلیفرم کل و گوارشی در خاک و گیاه بیست و یک روز بعد از آخرین آبیاری تفاوت معنی‌داری بین پساب و آب چاه نداشتند که بیانگر حذف آلودگی میکروبی تا سطح اراضی تحت آبیاری با آب چاه بعد از بیست و یک روز می‌باشد. بنابراین توصیه می‌شود که زمان برداشت بذر حداقل بیست و یک روز پس از آخرین آبیاری انجام شود.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108878_9432faf1bd57a31829e96b373ce9a303.pdfموسسه انتشارات دانشگاه تهرانتحقیقات آب و خاک ایران2008-479X57720260923Selenium Passivation in Contaminated Soils Using Carboxymethyl Chitosan, Magnetite, and Their Composite: Effects on Maize (Zea mays L.) Growth and Nutrient Uptakeغیرمتحرک‌سازی سلنیوم با استفاده از کربوکسی‌متیل کیتوسان، مگنتیت و کامپوزیت آنها در خاکهای آهکی آلوده و تأثیر آن بر رشد و جذب عناصر غذایی ذرت (Zea mays L.)1765180110888010.22059/ijswr.2026.410154.670092FAخاطرهسرمستیگروه مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0009-0002-4922-6951احمدگلچینگروه مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0000-0002-7193-6821مهرانمیثاقیگروه مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0009-0003-5143-6031Journal Article20260202Contamination of calcareous soils with selenium (Se) significantly enhances its bioavailability, resulting in growth inhibition and the disruption of essential nutrient balance within plant tissues. Therefore, implementing effective immobilization strategies is crucial to mitigate Se toxicity and its adverse impacts on crop production. This study aimed to evaluate the remediation efficiency of carboxymethyl chitosan (CMCh), magnetite (Fe3O4), and a magnetite–carboxymethyl chitosan composite (Fe3O4/CMCh) for Se immobilization, assessing their effects on growth performance, nutrient uptake, and distribution in maize (Zea mays L.). A greenhouse factorial experiment was conducted using a completely randomized design. Soils were artificially contaminated with Se at concentrations of 0, 2, 4, 8, 16, and 32 mg kg⁻¹. Following an equilibration period, amendments were applied at rates of 0, 0.25, 0.50, and 1% (w/w). After soil equilibration, maize seedlings were cultivated for 60 days. Subsequently, plant growth parameters and concentrations of Se, phosphorus (P), potassium (K), iron (Fe), and zinc (Zn) were determined in roots and shoots. Results indicated that increasing Se levels significantly reduced maize growth and decreased the translocation of P and Fe to aboveground tissues. Conversely, plant growth, as well as K and Zn concentrations, reached their maximum at 2 mg Se kg⁻¹, declining at higher levels. The amendments effectively reduced Se bioavailability; however, the Fe3O4/CMCh composite showed the highest efficiency by immobilizing approximately 90% of bioavailable Se. While Fe3O4/CMCh is an effective amendment for contaminated soils, its application in uncontaminated soils requires careful management to avoid excessive immobilization of essential micronutrients.آلودگی خاکهای آهکی به سلنیوم(Se) با افزایش زیست‌فراهمی این عنصر، می‌تواند موجب کاهش رشد گیاه و برهم خوردن تعادل تغذیه‌ای و توزیع عناصر غذایی در اندام‌های گیاهی شود. پژوهش حاضر، با هدف ارزیابی کارایی کربوکسی‌متیل کیتوسان (CMCh)، مگنتیت (Fe₃O₄) و کامپوزیت مگنتیت–کربوکسی‌متیل کیتوسان(Fe₃O₄/CMCh) در غیرمتحرک‌سازی سلنیوم در خاکهای آهکی آلوده و بررسی تأثیر آن بر رشد، جذب و توزیع عناصر غذایی در گیاه ذرت (Zea mays L.) انجام شد. آزمایش گلخانه‌ای به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا گردید. خاک‌ها به‌طور مصنوعی با مقادیر ۰، ۲، ۴، ۸، ۱۶ و ۳۲ میلی‌گرم سلنیوم در کیلوگرم خاک آلوده شدند. پس از یک دوره خوابانیدن، جاذب‌های CMCh، Fe₃O₄ و Fe₃O₄/CMCh در سطوح ۰، 25/0، 50/0 و ۱ درصد وزنی به خاک افزوده شدند. پس از رسیدن خاکهای تیمارشده به تعادل، نشاهای ذرت کشت و پس از ۶۰ روز، شاخص‌های رشد گیاه و غلظت سلنیوم، فسفر، پتاسیم، آهن و روی در ریشه و اندام‌های هوایی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که افزایش غلظت سلنیوم خاک موجب کاهش معنی‌دار رشد ذرت و کاهش غلظت و انتقال فسفر و آهن به اندام‌های هوایی گردید، در حالی‌که غلظت پتاسیم و روی در سطح ۲ میلی‌گرم در کیلوگرم سلنیوم به بیشینه مقدار رسید و با افزایش آلودگی کاهش یافت. کاربرد جاذبها با کاهش زیست‌فراهمی سلنیوم، جذب این عنصر را محدود کرده و موجب بهبود رشد و تعادل تغذیه‌ای گیاه شد. در این میان، کامپوزیت Fe₃O₄/CMCh با غیرمتحرک‌سازی حدود ۹۰ درصد سلنیوم قابل جذب، بیشترین کارایی را نشان داد. به‌طور کلی، این کامپوزیت به‌عنوان جاذبی مؤثر برای مدیریت آلودگی سلنیوم در خاکهای آهکی توصیه می‌شود، هرچند کاربرد آن در خاکهای غیرآلوده باید با احتیاط انجام گیرد.https://ijswr.ut.ac.ir/article_108880_d64f5f513a8b274576bcf01511bd7032.pdf