موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Identification of Nutritional Disorders of Olive (Olea europaea L.) in Super High-Density Systems Using Multivariate Statistical Methods شناسایی اختلالات تغذیه‌ای زیتون (Olea europaea L.) در سیستم‌های فوق‌متراکم با استفاده از روش‌های آماری چندمتغیره 1021 1037 107846 10.22059/ijswr.2026.414485.670140 FA ماهرخ شریف مند پژوهشگر پسادکتری گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0009-0006-8010-5348 مهدی طاهری دانشیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، 0000-0001-5039-873x ابراهیم سپهر گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0000-0001-5843-0669 Journal Article 2026 05 15 Considering the climatic and soil characteristics of the Tarem region, sustainable olive production in its super-high-density systems requires precise nutrient management and the identification of nutritional disorders in trees. The utilization of multivariate statistical methods to determine the nutritional status of olive trees and identify factors causing disorders enables the analysis of nutritional patterns, optimization of fertilizer use, and enhancement of production sustainability. In this study, 50 leaf samples were collected from super-high-density olive orchards in the Tarem region of Qazvin province in July 2025. The concentrations of nutrients (N, P, K, Ca, Mg, Na, Fe, Zn, Mn, Cu, and B) were measured, and the data were processed using statistical algorithms. Principal Component Analysis (PCA) was first used to reduce data dimensionality and identify variables contributing most to total variance. Subsequently, nutrients were clustered based on nutritional similarities using cluster analysis. The results indicated that four principal components of PCA explained 66.26% of the total data variance, and cluster analysis (K-mean) divided the samples into five distinct clusters. The overlap between cluster analysis and PCA results revealed that nutritional disorders and yield reduction in the Tarem region are primarily caused by deficiencies of nutrients, including phosphorus and micronutrients, resulting from salinity, soil calcareous conditions, alkaline pH, and low organic matter. Employing a combined analytical approach significantly increases the accuracy of identifying nutritional disorders in super-high-density olive systems. Identifying the nutritional clusters enables a transition from uniform management to variable and optimized fertilization strategies in super-high-density systems. This strategy in the Tarem region not only leads to increased yield and production sustainability but also prevents environmental damage by optimizing fertilizer usage patterns. با توجه به ویژگی‌های اقلیمی و خاک‌شناختی منطقه طارم، تولید پایدار زیتون در سیستم‌های فوق‌متراکم این منطقه، مستلزم مدیریت دقیق عناصر غذایی و شناسایی اختلالات تغذیه‌ای درختان است. استفاده از روش‌های آماری چندمتغیره جهت تعیین وضعیت تغذیه‌ای درختان زیتون و شناسایی عوامل اختلال، امکان تحلیل الگوهای تغذیه‌ای، بهینه‌سازی مصرف کود و ارتقاء پایداری تولید را فراهم می‌سازد. در این مطالعه، ۵۰ نمونه‌ برگ از باغ­های زیتون فوق‌متراکم در منطقه طارم استان قزوین، در تیرماه ۱۴۰۴ جمع‌آوری گردید. غلظت عناصر غذایی (N, P, K, Ca, Mg, Na, Fe, Zn, Mn, Cu, B) اندازه­گیری و داده‌های حاصل وارد الگوریتم‌های آماری شدند. ابتدا از تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) جهت کاهش ابعاد داده‌ها و شناسایی متغیرهایی که بیشترین سهم را در واریانس کل دارند، استفاده شد. سپس، با استفاده از تحلیل خوشه‌ای عناصر غذایی بر اساس شباهت‌های تغذیه‌ای خوشه­بندی شدند. نتایج نشان داد که چهار مؤلفه اصلی PCA، ۲۶/۶۶ درصد از کل واریانس داده‌ها را تبیین کردند و بر اساس تحلیل خوشه‌ای (K-mean)، نمونه‌ها به ۵ خوشه مجزا تقسیم شدند. همپوشانی تحلیل خوشه­ای با نتایج PCA نشان داد که اختلالات تغذیه­ای و کاهش عملکرد در منطقه طارم ناشی از کمبود عناصر غذایی از جمله فسفر و عناصر ریزمغذی در اثر شوری، شرایط آهکی، pH قلیایی و ماده آلی پایین خاک است. استفاده از رویکرد ترکیبی، دقت شناسایی اختلالات تغذیه‌ای را در سیستم‌های فوق­متراکم به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. شناسایی خوشه‌های تغذیه‌ای، امکان گذار از مدیریت یکسان به استراتژی‌های کوددهی متغیر و بهینه را در سیستم‌های فوق‌متراکم فراهم می‌آورد. این استراتژی در منطقه طارم، نه‌تنها منجر به افزایش عملکرد و پایداری تولید می‌گردد، بلکه با اصلاح الگوهای مصرف کود، از آسیب‌های زیست‌محیطی پیشگیری می‌کند. https://ijswr.ut.ac.ir/article_107846_b6537b5b3f91bd0c69c1badd84c234ae.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Evaluation of Some Empirical and Semi-Empirical Equations for Soil Water Infiltration in Various Soil Texture Groups in a Semi-Arid Region ارزیابی برخی معادلات تجربی و نیمه‏تجربی نفوذ آب به خاک در گروه‌های مختلف بافتی در منطقه نیمه‏خشک 1039 1054 107848 10.22059/ijswr.2026.411816.670107 FA علی‏‏ رضا واعظی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. 0000-0003-4625-9969 مرتضی یاوری گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران 0009-0003-1252-2113 محمدصادق عسکری گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. 0000-0002-2110-0217 Journal Article 2026 02 23 Water infiltration into soil is one of the key processes in the hydrological cycle and plays a decisive role in water resources management and runoff control. The objective of this study was to evaluate the performance of several empirical and semi-empirical infiltration equations in various soil texture groups (coarse, medium, and fine) of a semi-arid region in Zanjan Province. For this purpose, field infiltration experiments were conducted at 68 locations using the double-ring infiltrometer method. After soil sampling, selected soil properties were measured. The measured infiltration data were fitted using four empirical models (Kostiakov, Kostiakov–Lewis, SCS, and Sihag) and two semi-empirical models (Horton and Mishra–Singh). Model performance was evaluated using the coefficient of determination (R²), root mean square error (RMSE), mean absolute deviation (MAD), and mean absolute percentage error (MAPE). The results indicated that the Kostiakov–Lewis model exhibited the best overall performance for all three texture classes, particularly in fine-textured soils (R²= 0.999, MAPE= 3.05%). The Kostiakov model also showed highly accurate and stable performance, especially in coarse-textured soils (R²= 0.999, MAPE= 6.38%) and fine-textured soils (R²= 0.999, MAPE= 7.01%). In contrast, the Sihag model demonstrated the weakest performance. The semi-empirical Horton and Mishra–Singh models showed moderate performance. Overall, the findings of this study indicate that simpler empirical models, due to their straightforward mathematical structure and lower dependency on parameters, provided higher accuracy and were the most suitable models for simulating water infiltration in the semi-arid regions of the study area. نفوذ آب به خاک یکی از فرآیندهای کلیدی در چرخه هیدرولوژیکی بوده و نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت منابع آب و مهار رواناب دارد. هدف این پژوهش ارزیابی کارایی برخی معادلات تجربی و نیمه‌تجربی نفوذ آب در گروه‌های مختلف بافت خاک (درشت، متوسط و ریز) در منطقه نیمه‌خشک در استان زنجان بود. بدین‏منظور، آزمایش صحرایی نفوذ در 68 نقطه با استفاده از روش حلقه دوگانه انجام شد. پس از انجام نمونه‌برداری، برخی ویژگی‌های خاک‏ها اندازه‌گیری شدند. داده‌های نفوذ اندازه‌گیری‌شده با چهار مدل تجربی (کوستیاکوف، کوستیاکوف–لوئیس، SCS و سایهاگ) و دو مدل نیمه‌تجربی (هورتون و میشرا–سینگ ) برازش داده شدند. ارزیابی عملکرد مدل‌ها با استفاده از شاخص‌های آماری ضریب تعیین (R²)، ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE)، میانگین انحراف مطلق (MAD) و میانگین درصد خطای مطلق (MAPE) انجام گرفت. نتایج نشان داد مدل کوستیاکوف–لوئیس در هر سه گروه بافتی و به‏ویژه در خاک‏های ریزبافت (R² = 0.999, MAPE = 3.05%, MAD = 0.17, RMSE = 23) بهترین عملکرد را داشت. مدل کوستیاکوف نیز عملکردی بسیار دقیق و پایدار به‌ویژه در خاک‌های درشت‏بافت (R² = 0.999, MAPE = 6.38%, MAD = 0.34, RMSE = 0.42) و ریزبافت داشت (R²= 0.999, MAPE= 7.01%, MAD=0.27, RMSE = 0.34)  داشت و در‏مقابل مدل سایهاگ ضعیف‌ترین عملکرد را نشان داد. مدل‌های نیمه‌تجربی هورتون و میشرا–سینگ نیز عملکرد بینابینی داشتند. به‏طورکلی، نتایج این پژوهش نشان داد که مدل‌های تجربی ساده‌تر، به‏دلیل ساختار ریاضی ساده و وابستگی کمتر به ضرایب از دقت بالاتری برخوردار بودند و مناسب‌ترین مدل‏ها برای شبیه‌سازی نفوذ آب در خاک‏های منطقه‏نیمه خشک مورد مطالعه هستند.  https://ijswr.ut.ac.ir/article_107848_b70761d1088bdf7d7607e1e02bca3dd2.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Synthesis of New Slow-Release Nanocarriers (ZnO/SiO2 and ZnO/CDs): An Innovative Approach to Enhance Zinc Recovery Efficiency in Bread Wheat Cultivation in Calcareous Soils سنتز نانوحامل‌های جدید کُندرهش روی ZnO/SiO2) و ZnO/CDs): راهکاری نوین در بهبود کارایی بازیافت روی در گندم نان در خاک‌های آهکی 1055 1073 107849 10.22059/ijswr.2026.406046.670052 FA سیما افرا بخش علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه – ایران 0009-0009-1070-3678 میرحسن رسولی صدقیانی دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه 0000-0001-9804-4076 محمدجعفر ملکوتی بخش علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران– ایران 0009-0005-7678-5822 مینا علیخانی مرکز تحقیقات دارویی، مؤسسه فناوری دارویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد-ایران 0000-0003-4662-5658 ابراهیم سپهر بخش علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه – ایران 0000-0001-5843-0669 عزیز مجیدی مرکز تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش منابع طبیعی و کشاورزی، ارومیه-ایران 0000-0001-6608-7012 Journal Article 2025 11 14 This study aimed to synthesize two novel zinc nanocarriers, carbon-dots (ZnO/CDs) and mesoporous silica (ZnO/SiO₂), as slow-release zinc fertilizers and to compare their effects with ZnSO₄ on Zn concentration and yield of grain and shoot, as well as the zinc recovery efficiency across four bread wheat varieties under calcareous soil conditions. After synthesis, their size, surface structure, and elemental composition were characterized. A greenhouse experiment was carried out in a factorial arrangement with seven treatments, including three zinc fertilizer sources (ZnO/CDs, ZnO/SiO₂, and ZnSO₄), two application methods (soil application at 5 mg kg⁻¹ and foliar-spraying at 0.02% w/v), and four wheat cultivars (Heidary, Pishgam, Mihan, and Heyran) during 2023. The results showed that foliar-spraying of ZnO/SiO₂ resulted in the highest grain zinc concentration (38 mg kg⁻¹) and shoot zinc concentration (56 mg kg⁻¹) in both Heyran and Heidary. The highest grain and shoot yields were also observed under this treatment in the same cultivars. Soil incubation results indicated that zinc release from ZnO/SiO₂ and ZnO/CDs occurred gradually. Within 20 days, approximately 28% and 42%, respectively, of the initial Zn²⁺ concentration (2 mg kg⁻¹) was released, whereas 100% of Zn²⁺ from ZnSO₄ was released during this period. Zinc recovery efficiency in response to zinc sources varied significantly among genotypes and was affected by fertilizer type, and wheat genotype. The highest zinc recovery efficiency was obtained with foliar-spraying of ZnO/SiO₂ in Heyran and Heidary cultivars, while the lowest efficiency was associated with soil application of ZnSO₄ in Pishgam and Mihan cultivars. مطالعه حاضر با هدف سنتز دو نانوحامل جدید روی، کربن‌داتی(ZnO/CDs)   و مزوپورسیلیس(ZnO/SiO₂)  به‌عنوان کودهای کُندرهش روی و مقایسه تأثیر آن‌ها و کود ZnSO₄ بر غلظت روی و عملکرد در دانه و شاخساره، همچنین بر کارایی بازیافت روی‌ چهار رقم گندم نان در شرایط خاک‌های آهکی انجام شد. پس از سنتز نانوحامل‌ها، اندازه، ساختار سطحی و درصد عناصر نانوذرات ZnO، شناسایی شدند. یک آزمایش گلخانه‌ای در قالب طرح فاکتوریل با هفت تیمار شامل سه منبع کودی ZnO/CDs)  و ZnO/SiO₂ و (ZnSO₄ با دو شیوه مصرف؛ خاکی (5 میلی‌گرم روی بر کیلوگرم خاک) و محلول‌پاشی (02/0درصد وزنی/حجمی) و چهار رقم گندم (حیدری، پیشگام، میهن و حیران) در سال 1402 انجام شد. نتایج نشان داد محلول‌پاشی ZnO/SiO₂ منجر به بالاترین غلظت روی دانه (38 میلی‌گرم بر کیلوگرم) و غلظت روی شاخساره (56 میلی‌گرم بر کیلوگرم) در هر دو رقم حیران و حیدری شد. بیشترین عملکرد دانه و شاخساره نیز با همین تیمار در ارقام مزبور مشاهده شد. نتایج انکوباسیون خاک نشان داد رهایش روی از نانو کودهای ZnO/SiO₂ و ZnO/CDs به‌صورت تدریجی بود، به‌طوری‌که طی 30 روز، به‌ترتیب حدود ۲8 و 42 درصد Zn⁺² از غلظت اولیه منابع کودی مصرفی (۲ میلی‌گرم بر کیلوگرم) در خاک فراهم بود. درحالی‌که تمامی Zn⁺² موجود در کود ZnSO₄ در این مدت آزاد شد. کارایی بازیافت روی در پاسخ به مصرف خاکی منابع روی در ارقام، به‌طور معنی‌داری متفاوت و تحت‌تأثیر نوع کود و ژنوتیپ‌های گندم قرار گرفت. بیشترین بازیافت روی با ZnO/SiO₂ در ارقام حیران و حیدری و کمترین آن با ZnSO₄ مربوط به ارقام پیشگام و میهن بود. https://ijswr.ut.ac.ir/article_107849_db27880b835f8f842710584b9d359656.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Effect of Pyrolysis Temperature on the Properties of Biochar and Bio-oil Derived from Conocarpus and Sugarcane Bagasse تأثیر دمای گرماکافت بر ویژگی‌های زغال زیستی و روغن زیستی حاصل از کنوکارپوس و باگاس نیشکر 1075 1098 107850 10.22059/ijswr.2026.412743.670118 FA سرور حزبیان گروه علوم و مهندسی خاک ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0009-0006-3250-4141 عبدالامیر معزی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0003-1738-8825 ندا مرادی بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، 0000-0001-9189-2021 ناصر عالم زاده انصاری گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز ، اهواز، ایران 0000-0002-8122-2400 Journal Article 2026 04 14 The conversion of biomass into biochar and bio-oil via pyrolysis requires a precise understanding of the temperature effect on product yield and quality. This study aimed to investigate the effect of pyrolysis temperature on the properties of biochar and bio-oil derived from two biomasses, conocarpus and sugarcane bagasse, at 250, 400, and 550°C. After biochar and bio-oil production, several physicochemical and structural characteristics were measured for both products. Surface morphology (FE-SEM) confirmed morphological changes at higher temperatures. Higher temperature intensified thermal degradation, reducing volatile matter, yield, cation exchange capacity (CEC), and electrical conductivity (EC), while pH (the retention of alkaline ash) and specific surface area (pore development) increased. The maximum CEC was observed for Conocarpus at 250°C, which increased by 51.69% compared to 550°C. Elemental analysis of both products confirmed an increase in carbon and decreases in hydrogen and the atomic O/C ratio with increasing temperature, but the oxygen trend depended on biomass type. Results showed that by increasing the temperature from 250 to 550°C, the biochar yield of conocarpus decreased by 63.14%. The highest specific surface area was observed for sugarcane bagasse at 550°C, which was 9.8 times higher than that of conocarpus at 250°C. Overall, due to its higher lignin content, conocarpus showed a greater tendency to form a stable solid phase, whereas bagasse, with its higher volatile matter content, produced a more dominant bio-oil fraction. The results emphasize the key role of temperature and biomass type in determining the quality and physicochemical properties of bio-oil and biochar. تبدیل زیست‌توده‌ به زغال‌زیستی و روغن‌زیستی با گرماکافت، مستلزم شناخت دقیق اثر دما بر عملکرد و کیفیت محصولات است. هدف این پژوهش، بررسی اثر دمای گرماکافت بر ویژگی‌های زغال‌زیستی و روغن‌زیستی حاصل از دو زیست‌توده کنوکارپوس و باگاس نیشکر در دماهای ۲۵۰، ۴۰۰ و ۵۵۰ درجه سلسیوس بود. پس از تولید زغال‌زیستی و روغن‌زیستی برخی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی و ساختاری هر دو محصول اندازه‌گیری شد. ریخت‌شناسی سطحی (FE-SEM) تغییرات ریخت‌شناسی را در دماهای بالا تأیید کرد. دمای بالاتر تخریب حرارتی را تشدید کرده، موجب کاهش مواد فرار، عملکرد و ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC)  و قابلیت هدایت  الکتریکی (EC) می‌شود. pH  )باقی‌ماندن خاکستر قلیایی) و سطح ویژه (ایجاد منافذ) افزایش می‌یابد. حداکثر CEC  مربوط به کنوکارپوس ۲۵۰ درجه سلسیوس بود که در مقایسه با دمای ۵۵۰ درجه سلسیوس 69/51 درصد افزایش یافت. آنالیز عنصری در هر دو محصول، افزایش کربن، کاهش هیدروژن و نسبت اتمی O/C را با افزایش دما تأیید کرد، اما روند تغییرات اکسیژن وابسته به نوع زیست‌توده بود. نتایج نشان داد با افزایش دما از ۲۵۰ به ۵۵۰ درجه سلسیوس، عملکرد زغال‌زیستی کنوکارپوس ۱۴/۶۳ درصد کاهش یافت. بیشترین سطح ویژه در باگاس نیشکر ۵۵۰ درجه سلسیوس مشاهده شد که ۸/۹ برابر کنوکارپوس ۲۵۰ درجه سلسیوس بود. به طورکلی کنوکارپوس به دلیل سهم بالاتر لیگنین تمایل بیشتری به تشکیل فاز جامد پایدار دارد، اما باگاس به دلیل محتوای بالاتر ترکیبات فرار، تولید روغن‌زیستی غالب‌تری دارد. نتایج این پژوهش بر نقش کلیدی دما و نوع زیست‌توده در تعیین کیفیت و ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی روغن‌زیستی و زغال‌زیستی تأکید دارد. https://ijswr.ut.ac.ir/article_107850_381492974e2558e922d181de5f0d6292.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Application of Google Earth Engine Platform and Random Forest Algorithm in Investigating the Trend of Land Use Changes (Case Study: Part of the Abyek Region, Qazvin Province) کاربرد سامانه گوگل ارث انجین و الگوریتم جنگل‌تصادفی در بررسی روند تغییرات کاربری اراضی(مطالعه موردی: بخشی از منطقه آبیک استان قزوین) 1099 1117 107891 10.22059/ijswr.2026.412820.670120 FA آیه جاویدفر گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0009-0008-1922-406X فریدون سرمدیان عضو هیأت علمی گروه مهندسی علوم خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران 0000-0001-9894-2765 Journal Article 2026 04 22 Transformations induced by land use and cover change, particularly in arid and semi-arid ecosystems, are among the most fundamental concerns in sustainable development and ecological conservation. Such alterations have direct implications for the resilience of natural resources and food security. This study aimed to trace land use changes over a 40-year period (1985–2025) in approximately 60,000 hectares of Abyek Region, Qazvin Province. For this purpose, Landsat satellite images were processed in the Google Earth Engine environment and classified using the Random Forest algorithm. In order to enhance the accuracy of the results, in addition to spectral bands, a set of complementary variables including spectral indices (NDVI, EVI, MNDWI, SAVI), topographic variables, and the Global Human Settlement Layer (GHSL) were incorporated into the modeling. The land use classes examined in this study included residential-industrial lands, irrigated agriculture, rainfed agriculture, orchards, rangelands, saline rangelands, highly saline rangelands, and wetlands. The accuracy assessment of the results indicated an overall accuracy ranging from 0.91 to 0.95 and a Kappa coefficient in the range of 0.88 to 0.93. The results of the study demonstrate that the use of high-spatial-resolution satellite data and the Random Forest algorithm can be introduced as an efficient method for preparing land use maps. The findings of this study emphasize the necessity of developing land use management programs with an approach based on the ecological capacity of the region, in such a way that regional development is directed toward the conservation of natural resources and the achievement of environmental sustainability. تحولات ناشی از تغییر کاربری و پوشش اراضی، به‌ویژه در اکوسیستم‌های خشک و نیمه‌خشک، از جمله مهم‌ترین مسائل اساسی در حوزه توسعه پایدار و حفاظت از محیط‌زیست به شمار می‌آید. این تحولات تأثیر مستقیمی بر پایداری منابع زیست‌محیطی و امنیت غذایی دارد. پژوهش حاضر با هدف ترسیم سیر تغییر کاربری اراضی طی یک دوره چهل‌ساله (۱۳۶۴ تا ۱۴۰۴) در محدوده‌ای به مساحت تقریبی ۶۰ هزار هکتار در بخشی از شهرستان آبیک واقع در استان قزوین صورت گرفته است. بدین منظور، تصاویر ماهواره‌ای لندست در گوگل ارث انجین ‌پردازش و با بهره‌گیری از الگوریتم جنگل تصادفی طبقه‌بندی شدند. به‌منظور ارتقای دقت نتایج، علاوه بر باندهای طیفی، مجموعه‌ای از متغیرهای مکمل شامل شاخص‌های طیفی (NDVI, EVI, MNDWI, SAVI)، متغیرهای توپوگرافی و لایه مناطق انسان‌ساخت جهانی (GHSL) در مدل‌سازی لحاظ گردید. کلاس‌های کاربری مورد مطالعه در این پژوهش شامل اراضی مسکونی-صنعتی، کشاورزی آبی، کشاورزی دیم، باغات، مراتع، مراتع شور، مراتع بسیارشور و تالاب بوده‌اند. ارزیابی دقت نتایج، دقت کلی طبقه‌بندی را در بازه 91/0 تا 95/0 و ضریب کاپا را در محدوده 88/0 تا 93/0 نشان داد. نتایج پژوهش نشان‌ می‌دهد که استفاده از داده‌های ماهواره‌ای با قدرت تفکیک مکانی بالا و الگوریتم جنگل تصادفی می‌تواند به عنوان یک روش کارآمد برای تهیه نقشه‌های کاربری اراضی معرفی شود. یافته‌های این مطالعه بر ضرورت تدوین برنامه‌های مدیریت کاربری اراضی با رویکرد مبتنی بر ظرفیت اکولوژیکی منطقه تأکید دارد، به‌گونه‌ای که توسعه منطقه‌ای در مسیر حفاظت از منابع طبیعی و دستیابی به پایداری زیست‌محیطی هدایت شود. https://ijswr.ut.ac.ir/article_107891_6f8df30e5abe03e0f27e381229a43a6b.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Religious Traditions and Sustainable Water Governance: A Comparative Study of Islam, Christianity, Judaism, Hinduism, Buddhism, and Indigenous Traditions سنت‌های دینی و حکمرانی پایدار آب: مطالعۀ تطبیقی میان اسلام، مسیحیت، یهودیت، هندوئیسم، بودیسم و سنت‌های بومی 1119 1146 107892 10.22059/ijswr.2026.411702.670105 FA هادی رضایی راد پژوهشکده کشاورزی هسته ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، سازمان انرژی اتمی، کرج- ایران 0000-0001-8219-5240 عبدالحسین رضائی راد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی،دانشکده الهیات و معارف اسلامی،دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز،ایران 0000-0001-8395-6638 Journal Article 2026 02 21 The global water crisis transcends mere technical or managerial challenges; it fundamentally reflects an ethical-value crisis in the human-nature relationship. Employing a qualitative-analytical and comparative approach, this study integrates the theoretical framework of Ostrom's ten design principles for common-pool resource governance (eight original plus two supplementary: adaptation to local conditions and nested institutional coordination) with religious environmental ethics to examine the status of water and the ethical principles of its conservation within six major world religious traditions (Islam, Christianity, Judaism, Hinduism, Buddhism, and Indigenous traditions). A content analysis of sacred texts and secondary sources reveals that despite theological and cultural differences, four common ethical principles can be identified: (1) the sacredness and life-giving nature of water; (2) moral responsibility for protection (as stewardship or duty); (3) justice in access and distribution; and (4) the existence of concrete normative/legal mechanisms to ensure protection. The study argues that these principles can serve as complementary normative resources to strengthen contemporary sustainable water governance frameworks (such as IWRM and SDG 6) by providing legitimacy, mobilizing social participation, and filling motivational gaps. The integration of religious teachings with modern knowledge—through mechanisms such as developing ethical charters, engaging religious institutions in policymaking, and revitalizing traditional water management institutions—can enhance the resilience and social acceptability of water policies. However, given the study's focus on sacred texts, further field and empirical research is needed to assess the practical application of these principles within religious communities. بحران جهانی آب صرفاً یک چالش فنی یا مدیریتی نیست بلکه ابعاد اخلاقی، فرهنگی و ارزشی مربوط به رابطه انسان و طبیعت را نیز در بر می‌گیرد. لذا این پژوهش با رویکرد کیفی تحلیلی و تطبیقی و با بهره‌گیری از چارچوب نظری تلفیقی اصول طراحی الینور اوستروم برای حکمرانی منابع مشترک با اخلاق زیست‌محیطی دینی و ارزش‌های اخلاق زیست‌محیطی دینی، به بررسی جایگاه آب و اصول اخلاقی حفاظت از آن در شش سنت دینی اصلی جهان (اسلام، مسیحیت، یهودیت، هندوئیسم، بودیسم و سنت‌های بومی) می‌پردازد. تحلیل تطبیقی متون دینی و منابع ثانویه حاکی از آن است که علیرغم تفاوت‌های الهیاتی و فرهنگی، برخی اصول اخلاقی مشترک در میان سنت‌های مورد مطالعه قابل مشاهده است؛ از جمله: (1) تقدس و حیات‌بخشی آب، (2) مسئولیت اخلاقی در حفاظت از آن، (3) عدالت در دسترسی و توزیع، و (4) وجود سازوکارهای هنجاری یا نهادی برای حفاظت از منابع آبی. این پژوهش استدلال می‌کند که این اصول می‌توانند به‌عنوان منابع هنجاری مکمل، چارچوب‌های معاصر حکمرانی پایدار آب (مانند IWRM   و SDG  6) را از طریق مشروعیت‌بخشی، بسیج اجتماعی و پر کردن خلأ انگیزشی تقویت کنند. ادغام آموزه‌های دینی با دانش مدرن از راه‌هایی چون تدوین منشورهای اخلاقی، مشارکت نهادهای دینی در سیاست‌گذاری و احیای نهادهای سنتی مدیریت آب، می‌تواند به افزایش تاب‌آوری و مقبولیت اجتماعی سیاست‌های آب بینجامد. با این حال، به دلیل تمرکز بر متون مقدس، پژوهش نیازمند مطالعات میدانی و بررسی‌های تجربی برای سنجش کاربست عملی این اصول به ویژه در مطالعات مردم‌نگاری و تحلیل نهادی در جوامع دینی است. https://ijswr.ut.ac.ir/article_107892_69eac2c9d45fd8b9f72f435b23c09628.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Evaluation of the Potential Cadmium Phytoremediation in the Nickel Hyperaccumulating Plant Odontarrhena Inflata ارزیابی ظرفیت گیاه‌پالایی کادمیوم توسط بیش‌انباشت‌گر نیکل Odontarrhena inflata 1147 1163 107893 10.22059/ijswr.2026.414391.670138 FA بهروز صالحی اسکندری گروه زیست‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران- ایران 0000-0002-8434-3873 لیلا نصر نصرآبادی گروه زیست‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0009-0009-3795-0169 Journal Article 2026 05 13 To understand the potential for cadmium (Cd) accumulation and growth rate in the native Iranian nickel-hyperaccumulating plant (Odontarrhena inflata) compared with nickel (Ni). Then, the characteristics of serpentine soils in the Sarvabad region of Kermanshah province were assessed. For this purpose, first, the soil characteristics were evaluated for acidity, organic matter, and elements, and then the resistance of the O. inflata to Ni and Cd was examined. The hyperaccumulator plants were grown in a hydroponic medium, and they were exposed to different concentrations of Ni and Cd for 14 days. The results showed that the serpentine soils of this region are rich in Fe and Mg, poor in organic matter, have a high average Ni content (1468 mg/kg), a low Ca/Mg ratio (0.47), and have alkaline acidity. With increasing concentrations of Ni and Cd, the growth decreased, and Ni and Cd in the medium, the accumulation of these metals in the root and shoot of O. inflata is enhanced. The average transfer location factors for Ni and Cd were 2.7 and 0.13, respectively, resulting in the accumulation of Ni in the shoots and Cd in the roots of O. inflata, indicating that this plant is a hyperaccumulator of Ni but an excluder of Cd. O. inflata. It is sensitive to the accumulation of Cd. Regarding the adaptation of this plant to Iranian serpentine soils, it can be used for nickel phytomining and phytoremediation in serpentine and nickel-contaminated soils. ‌پژوهش حاضر به‌منظور بررسی، پتانسیل انباشت کادمیوم و میزان رشد گیاه بیش‌‌انباشت‌گر  نیکل بومی ایران (Odontarrhena inflata)  در مقایسه با نیکل انجام شد. البته ویژگی‌های شاخص خاک‌های سرپنتینی منطقه سروآباد کرمانشاه نیز ارزیابی شد. بدین منظور ابتدا ویژگی خاک این منطقه از لحاظ اسیدیته، مواد آلی و عناصر سنگین ارزیابی شد. سپس میزان رشد و تجمع گیاه بیش‌انباشت‌گر در حضور نیکل و کادمیوم بررسی شد. گیاه بیش‌انباشت‌گر در محیط هیدروپونیک کشت شد و به‌مدت 14 روز گیاهان در معرض تیمارهای مختلف نیکل و کادمیوم قرار گرفتند. نتایج نشان داد خاک‌های سرپنتینی این منطقه، سرشار از آهن و منیزیم، دارای کمبود مواد آلی، میانگین بالای نیکل (1468 میلی‌گرم در کیلوگرم)، نسبت پایین کلسیم به منیزیم (47/0) و اسیدیته قلیایی است. با افزایش غلظت نیکل و کادمیوم رشد گیاه کاهش داشت. بطوری‌که در بالاترین تیمار نیکل (350 میکرو مولار) و کادمیوم (40 میکرو مولار) وزن خشک اندام هوایی به‌ترتیب 7/47 و 5/65 درصد نسبت به گروه شاهد کاهش داشت. تجمع نیکل و کادمیوم در گیاه با افزایش غلظت آنها در محیط افزایش یافت. میانگین میزان انتقال نیکل و کادمیوم از ریشه به ساقه به ترتیب 7/2 و 13/0 بود که منجر به تجمع نیکل در اندام‌های هوایی و کادمیوم در ریشه گیاه  O. inflata شد با توجه به انباشت بیش از 1000 میکرو گرم نیکل در گرم وزن خشک این گیاه در پایین‌ترین غلظت (50 میکرومولار)، گیاه  O. inflata برای نیکل بیش‌انباشت‌گر ولی برای کادمیوم محدود کننده است. گیاه O. inflata با سازگاری به خاک‌های سرپنتینی و کده‌بندی نیکل در واکئول، دیواره سلولی و کرک‌های محافظتی اندام‌های هوایی قادر به انباشت آن در اندام‌های هوایی است. اما نسبت به تجمع فلز کادمیوم حساس است. باتوجه به سازگاری این گیاه به خاک‌های سرپنتینی ایران می‌توان از  آن برای معدن‌کاوی در مناطق سرپنتینی ایران و گیاه‌پایی نیکل از خاک‌های آلوده بهره برد. https://ijswr.ut.ac.ir/article_107893_6d2773d3f33bff7fdd324bcf64cda491.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Performance Evaluation of Machine Learning-Based Models in Estimating Soil Moisture Distribution Dimensions under Drip Irrigation ارزیابی عملکرد مدل‌های مبتنی بر یادگیری ماشین در برآورد ابعاد الگوی توزیع رطوبت تحت آبیاری قطره‌ای 1165 1185 107961 10.22059/ijswr.2026.413169.670123 FA سودابه گلستانی کرمانی استادیار و عضو هیات علمی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. 0000-0002-8732-3480 میلاد سعیدی عباس آباد دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، کرمان، 0009-0005-2558-7869 Journal Article 2026 04 28 In recent years, machine learning models have been increasingly recognized as effective alternatives to analytical, numerical, and empirical models for estimating the dimensions of soil moisture distribution patterns, without requiring constraints such as boundary condition specification or recalibration. Therefore, in the present study, the performance of five machine learning models (CatBoost, XGBoost, RF, SVR, Elnet) was evaluated for estimating infiltration depth and surface width of the wetting bulb in two soil textures (Loamy Sand, Sandy Clay) under surface drip irrigation system. Eight input variables including sand percentage, silt percentage, clay percentage, water salinity, cumulative time, cumulative water volume, bulk density and saturated hydraulic conductivity were used as model inputs. A standard shuffled cross-validation approach was applied and model performance was assessed using statistical indices including R², RMSE, and MAE. The results indicated that the most accurate estimates of infiltration depth (R² = 0.94, RMSE = 0.27 cm, MAE = 0.10 cm) and surface width (R² = 0.98, RMSE = 1.58 cm, MAE = 0.91 cm) were obtained for the Sandy Clay soil using the CatBoost model. The weakest performance was observed for the Elnet model. Specifically, the lowest accuracy for estimating infiltration depth and surface width using this model was obtained in Loamy Sand (R² = 0.16, RMSE = 6.16 cm, MAE = 3.22 cm) and Sandy Clay (R² = 0.76, RMSE = 6.09 cm, MAE = 4.67 cm), respectively. Overall, the findings confirm the strong capability of tree-based machine learning models which are able to capture complex and nonlinear relationships among variables in estimating the dimensions of wetting bulb, particularly in soils with higher clay content. امروزه مدل‌های یادگیری ماشین به عنوان جایگزین مناسب مدل‌های تحلیلی، عددی و تجربی جهت تخمین ابعاد الگوی توزیع رطوبت در خاک بدون محدودیت‌هایی مانند تعریف شرایط مرزی یا بازکالیبراسیون مورد توجه قرار گرفته‌اند. از این رو در تحقیق حاضر با استفاده از اطلاعات هشت متغیر ورودی (درصد شن، درصد سیلت، درصد رس، شوری آب، زمان تجمعی، حجم آب تجمعی، وزن مخصوص ظاهری و هدایت هیدرولیکی اشباع) به ارزیابی عملکرد پنج مدل یادگیری ماشین (CatBoost, XGBoost, RF, SVR, Elnet) برای تخمین عمق نفوذ و عرض سطحی پیاز رطوبتی در دو بافت مختلف خاک (Loamy Sand, Sandy Clay) تحت سیستم آبیاری قطره‌ای سطحی پرداخته شد. در مدل‌های مذکور از روش اعتبارسنجی متقاطع استاندارد با اختلاط تصادفی  استفاده شد و عملکرد مدل‌ها با استفاده از شاخص‌های آماری R2, RMSE , MAE ارزیابی گردید. نتایج بدست آمده نشان داد که دقیق‌ترین تخمین عمق نفوذ (94/0=R2،cm  27/0=RMSE،cm  10/0=MAE ) و عرض سطحی (98/0=R2،cm  58/1=RMSE،cm  91/0=MAE ) در بافت Sandy Clay و در مدل CatBoost مشاهده شد. ضعیف‌ترین نتایج نیز در مدل Elnet مشاهده شد. به‌طوری‌‌که پایین‌ترین دقت تخمین عمق نفوذ و عرض سطحی با مدل مذکور به ترتیب در بافت‌های (16/0=R2،cm  16/6=RMSE،cm  22/3=MAE )  Loamy Sandو (76/0=R2،cm  09/6=RMSE،cm  67/4=MAE ) Sandy Clay مشاهده گردید. در مجموع نتایج بدست آمده توانایی مدلهای یادگیری ماشین مبتنی بر روش‌های درخت-پایه را که قادر به یادگیری رفتار پیچیده و غیر‌خطی بین متغیرها هستند، در برآورد ابعاد پیاز رطوبتی به ویژه در خاک با درصد رس بالا تایید میکند.   https://ijswr.ut.ac.ir/article_107961_6a99b25181108c3599fa6bfdc80bef1d.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Evaluation of The Synergy between Cyanobacteria and Bentonite on the Stabilization of Soils Susceptible to Wind Erosion ارزیابی هم‌افزایی سیانوباکتر و رس بنتونیت بر تثبیت خاک‌ سطحی حساس به فرسایش بادی و کاهش گردوغبار 1187 1202 107962 10.22059/ijswr.2026.409045.670081 FA رامین قهرمان پور گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0009-0001-5945-4854 منوچهر گرجی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-2809-8316 احمدعلی پوربابایی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-5273-2161 محمد تقی تیرگر سلطانی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0001-9016-7063 Journal Article 2026 01 05 Wind erosion is one of the most critical environmental and economic challenges in arid and semi-arid regions, and its control—particularly without reliance on chemical stabilizers—is essential for protecting vulnerable ecosystems. In recent years, environmentally friendly and biologically based approaches have gained increasing attention. This study evaluated the combined effectiveness of soil-dwelling cyanobacteria and calcium-bentonite clay as a bio-mineral stabilization technology to enhance surface soil properties and resistance to wind erosion. The experimental treatments included two bentonite application rates (25 and 50 g m⁻²), three cyanobacterial strains and their mixture, as well as a combined cyanobacteria–bentonite treatment. After a growth period sufficient for cyanobacterial development and extracellular polymeric substance formation, a set of physical indicators—including threshold friction velocity, mean weight diameter of aggregates, and penetration resistance—along with biological indices such as chlorophyll a, microbial respiration, microbial biomass carbon, soil organic carbon, and total nitrogen were measured. The results showed that the combined application of cyanobacteria and bentonite led to a 61percent increase in mean aggregate diameter, improved soil surface cohesion, and a 100 percent increase in the threshold wind erosion velocity compared to the control, while significantly reducing the dispersion and transport of fine particles.”. The EPS-based biological matrix produced by cyanobacteria, together with the adhesive and water-retentive effects of bentonite, generated a pronounced synergistic interaction. Overall, the application of this bio-mineral combination represents a low-cost, sustainable, and environmentally compatible strategy for mitigating wind erosion and controlling dust-emission hotspots in dryland environments. فرسایش بادی یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و اقتصادی در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان است و مهار آن بدون اتکا به مواد شیمیایی، به‌ویژه در زیست‌محیط‌های حساس، یک ضرورت مدیریتی به شمار می‌رود. در سال‌های اخیر، رویکردهای تثبیت خاک سازگار با محیط‌زیست و استفاده از مواد زیستی مورد توجه قرار گرفته‌اند. در این پژوهش، کارایی هم‌زمان سیانوباکترهای خاک‌زی و رس بنتونیت کلسیم‌دار به‌عنوان یک فناوری تثبیت زیست‌-‌معدنی ارزیابی شد تا امکان بهبود ویژگی‌های سطحی خاک و مقاومت آن در برابر فرسایش بادی بررسی شود. تیمارهای آزمایشی شامل دو سطح بنتونیت (25 و 50 گرم بر مترمربع)، سه سویه سیانوباکتر و مخلوط این سه سویه و همچنین ترکیب سیانوباکتر-بنتونیت بود. پس از دوره رشد شش‌ماهه و استقرار پوسته زیستی تشکیل شده از سیانوباکتر، مجموعه‌ای از شاخص‌های فیزیکی شامل سرعت حد آستانه فرسایش بادی، میانگین وزنی قطر خاکدانه‌‌، مقاومت به فروروی، و نیز شاخص‌های زیستی شامل کلروفیل a، تنفس میکروبی، کربن زیست‌توده میکروبی، کربن آلی و نیتروژن کل اندازه‌گیری شد. یافته‌ها نشان داد که تلفیق سیانوباکتر و بنتونیت موجب افزایش 61  درصدی  میانگین قطر خاکدانه، بهبود انسجام سطحی خاک و افزایش 100 درصد سرعت حد آستانه فرسایش بادی نسبت به شاهد و کاهش پراکندگی و انتقال ذرات ریز گردید. ماتریکس زیستی تولیدشده توسط سیانوباکترها در کنار نقش بنتونیت در افزایش چسبندگی و مقاومت خاک در برابر کنده‌شدن توسط باد، اثر هم‌افزایی بارزی ایجاد کرد. در مجموع، استفاده از این ترکیب زیستی–معدنی به‌عنوان رویکردی کم‌هزینه، پایدار و سازگار با محیط‌زیست می‌تواند گزینه‌ای کاربردی برای مدیریت فرسایش بادی و کنترل کانون‌های گردوغبار در نواحی خشک باشد. https://ijswr.ut.ac.ir/article_107962_7cbaf9384cf3835106bf2f444c0bcf65.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Investigated the Effect of Liquid Organic Fertilizers Enriched with Different Sources of Iron on the Concentration of Nutrients in Corn (Zea Mays L.) and Postharvest Soil بررسی اثر کودهای آلی مایع غنی‌شده با منابع مختلف آهن بر غلظت عناصر غذایی در ذرت (Zea mays L.) و خاک پس از برداشت 1203 1227 107964 10.22059/ijswr.2026.413641.670131 FA اسما‌‌ٰ‌‌ء احمدوند گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران 0000-0001-8076-6716 احمد گلچین گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران . 0000-0002-7193-6821 مهدی جعفری اصل گروه صنعتی پژوهشی فرهیختگان زرنام، استان البرز، شهر هشتگرد، ایران. 0000-0002-8178-2192 ستاره امانی فر گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. 0000-0001-9260-7069 Journal Article 2026 05 08 An experiment was conducted to investigate the effect of different levels of amino acid-rich organic soluble fertilizers on the concentration of nutrients in corn plants and soil after harvest in a factorial manner in a completely randomized design with three replications under greenhouse conditions. The treatments included: control (C); 3% iron-containing ferrous sulfate solution (S); organic fertilizer without iron enrichment (O); separate application of organic fertilizer without iron and 3% ferrous sulfate (OS); organic fertilizer enriched with 3% iron from ferrous sulfate (A); organic fertilizer enriched with 1.5% iron from Fe-EDTA and 1.5% from ferrous sulfate (AE); organic fertilizer enriched with 1.5% iron from Fe-DTPA and 1.5% from ferrous sulfate (AD); and organic fertilizer enriched with 1.5% iron from Fe-EDDHA and 1.5% from ferrous sulfate (AH). These fertilizers were applied via fertigation at two levels, 50 and 100 L ha⁻¹, corresponding to 80 and 160 mg Fe per 3 kg of soil, respectively. The results showed that most fertilizer treatments increased the concentration of nitrogen, phosphorus, potassium, calcium, magnesium, copper and zinc in the corn shoot compared to the control; however, the increase in the soil was less and only some treatments had a significant difference with the control. The AH100 treatment showed the best efficiency, so that in this treatment the concentration of iron and copper (134.75, 8.11 mg/kg dry tissue), nitrogen (2.29%), phosphorus (0.25%), potassium (2.27%), calcium (0.34%), and magnesium (0.17%) increased by 54.3, 15 17.7, 19.2, 17.4, 17.6, 14.6% respectively compared to the control in the shoot. پژوهشی با هدف بررسی تأثیر سطوح مختلف کودهای آلی محلول غنی از اسیدهای آمینه بر غلظت عناصر غذایی در گیاه ذرت و خاک پس از برداشت به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه‌ای اجرا گردید. تیمارها شامل فاقد کود (C)، محلول سولفات فرو با سه درصد آهن (S)، کود آلی مایع غنی نشده (O)، مصرف جداگانه کود آلی مایع غنی نشده و محلول سولفات فرو حاوی سه درصد آهن (OS)، کود آلی مایع غنی شده با ۳ درصد آهن از منبع سولفات فرو (A)، کود آلی مایع غنی شده با 5/1 درصد آهن از منبع کلات Fe-EDTA و 5/1 درصد آهن از منبع سولفات فرو (AE)، کود آلی مایع غنی شده با 5/1 درصد آهن از منبع کلات Fe-DTPA و 5/1 درصد آهن از منبع سولفات فرو (AD)، و کود آلی مایع  غنی شده با 5/1 درصد آهن از منبع کلات Fe-EDDHA و 5/1 درصد آهن از منبع سولفات فرو  آهن (AH) بودند.  این کودها در دو سطح مصرف ۵۰ و ۱۰۰ لیتر در هکتار، معادل به‌ترتیب 80 و 160 میلی‌گرم آهن در سه کیلوگرم خاک، طی دو نوبت به‌صورت کودآبیاری به کار رفتند. نتایج نشان داد اغلب تیمارهای کودی موجب افزایش غلظت نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، مس و روی در اندام هوایی ذرت نسبت به شاهد شدند؛ هرچند در خاک میزان افزایش کمتر بوده و تنها برخی تیمارها با شاهد اختلاف معنی‌دار داشتند. تیمار AH در سطح ۱۰۰ لیتر در هکتار (AH100)  بهترین کارایی را نشان داد، به طوری که در این تیمار غلظت آهن و مس (75/134 و 11/8 میلی‌گرم در کیلوگرم ماده خشک)، نیتروژن (29/2 درصد)، فسفر (25/0 درصد)، پتاسیم (27/2 درصد)، کلسیم (34/0 درصد) و منیزیم (17/0 درصد)  به‌ترتیب به میزان 3/54، 15، 7/17، 2/19، 4/17، 6/17 و 6/14 درصد نسبت به شاهد در اندام هوایی افزایش یافت. https://ijswr.ut.ac.ir/article_107964_db3be70d29004b2be2dbd0b4d6018472.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Risk Assessment of Climatic Constraints During Different Phenological Stages of Canola in Golestan Province Under Current and Future Climate Change ارزیابی ریسک عوامل اقلیمی محدودکننده در مراحل مختلف فنولوژی محصول کلزا در استان گلستان تحت شرایط اقلیم فعلی و تغییر اقلیم آینده 1229 1247 107965 10.22059/ijswr.2026.414532.670142 FA سیده فاطمه عرب گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران 0009-0004-6382-8232 جواد بذرافشان گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-6721-8990 Journal Article 2026 05 16 This research investigates the projected impacts of future climate change on the vulnerability to climate-related constraints during the canola cultivation cycle within Golestan Province, Iran. Daily meteorological observations, encompassing precipitation, minimum temperature, and maximum temperature, were procured from ten synoptic weather stations operating in the region. The thermal thresholds for the four principal phenological phases of canola—specifically germination, vegetative growth, reproductive development, and seed maturation—were rigorously established based on prior investigations. Following meticulous data quality assessment and the statistical imputation of any identified gaps, outputs from two representative global climate models, simulated under the intermediate Shared Socioeconomic Pathway (SSP2 4.5) scenario, were downscaled for the near term future (2023–2053) utilizing the LARS WG statistical downscaling model. Subsequently, the phenological progression of canola through its four developmental stages was delineated for both the historical baseline period (1992–2022) and the projected future climate, employing a growing degree day (GDD) model. A suite of eight key agroclimatic indices was then formulated, and their temporal variations were quantified across both the baseline and future scenarios for each phenological phase. Our findings reveal a discernible trend towards increased annual precipitation in nine months and statistically significant warming across nearly all months for both minimum and maximum temperatures when compared to the baseline. Under the projected climate change scenario, a notable shortening of the canola emergence and vegetative phases is anticipated, while the reproductive and maturation periods are expected to lengthen. These temporal shifts are intrinsically linked to the projected directional changes in temperature (warming) and precipitation (drying trends) during these respective developmental periods. Furthermore, the analysis highlights an augmented risk of frost damage during the critical reproductive stage, a diminished likelihood of satisfying the necessary vernalization (chilling) requirements in the vegetative phase, alongside an elevated probability of both extreme drought conditions and intense precipitation events throughout the entire canola phenological cycle. These findings underscore the critical need for adaptive agricultural strategies to mitigate the adverse impacts of projected climate change and ensure food security in the study area. این مطالعه با هدف ارزیابی تأثیر تغییر اقلیم آینده بر ریسک وقوع عوامل محدودکننده اقلیمی در طی دوره رشد کلزا در استان گلستان انجام شده است. داده‌های هواشناسی موردنیاز این مطالعه شامل بارش، دمای حداقل و دمای حداکثر روزانه از 10 ایستگاه هواشناسی استان گلستان دریافت گردید. نیاز حرارتی مراحل چهارگانه فنولوژی کلزا (سبزشدن، رویشی، زایشی و رسیدن دانه) از تحقیقات قبلی استخراج گردید. پس از بررسی‌های اولیه داده‌های هواشناسی و تکمیل نواقص آماری با استفاده روش‌های آماری، با استفاده از مدل LARS-WG اقدام به ریزمقیاس‌نمایی خروجی دو مدل اقلیم جهانی تحت سناریوی میانی SSP2-4.5 برای آینده نزدیک (2023-2053) گردید. در مرحله بعد، به کمک مدل درجه-روز رشد، مراحل چهارگانه فنولوژی محصول کلزا (سبزشدن، رویشی، زایشی و رسیدن دانه) در دوره پایه (1992-2022) و دوره آینده تحت شرایط تغییر اقلیم تعیین گردید. سپس، هشت نمایه اقلیم کشاورزی تعریف گردید و مقادیر این نمایه‌ها در طی دوره پایه و آینده برای هر یک از مراحل فنولوژی محاسبه گردید. نتایج نشان داد که در سرجمع ایستگاه‌ها، بارش در 9 ماه و دمای حداقل و حداکثر تقریباً در تمام ماه‌های سال نسبت به دوره پایه افزایش می‌یابد. در شرایط تغییر اقلیم، طول دوره سبزشدن و رویشی کلزا کاهش و طول دوره زایشی و رسیدن افزایش می‌یابد که به‌ترتیب، متناظر با تغییرات افزایشی (کاهشی) و کاهشی (افزایشی) دمای هوا (بارش) در این دوره‌هاست. افزایش احتمال وقوع یخبندان در مرحله زایشی، کاهش احتمال تأمین نیاز سرمایی در مرحله رویشی، افزایش احتمال بی‌بارشی و همچنین، افزایش احتمال بارش‌های سنگین در همه مراحل فنولوژی کلزا از دیگر نتایج این مطالعه است. این یافته‌ها بر لزوم تدوین راهبردهای کشاورزی تطبیقی برای کاهش اثرات نامطلوب تغییر اقلیم و تضمین امنیت غذایی در منطقه مطالعاتی تأکید می‌کند. https://ijswr.ut.ac.ir/article_107965_4b83a5542b894323c8036d0f8a04b19f.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Assessing Water Consumption and Irrigation Scheduling for Wheat using a Cell-Based Water Balance Model and Satellite Imagery (Case Study: Neyshabur and Qom, Iran) ارزیابی آب مصرفی و تقویم آبیاری گندم با مدل بیلان آب سلول_پایه و تصاویر ماهواره‌ای (مطالعه موردی نیشابور و قم) 1249 1272 107968 10.22059/ijswr.2026.404657.670036 FA مهناز احمدی نمین گروه آبیاری و آبادانی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع، دانشگاه تهران، کرج 0000-0002-4243-1007 جواد بذرافشان گروه آبیاری و آبادانی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع، دانشگاه تهران، کرج 0000-0002-6721-8990 مجید وظیفه‌دوست گروه مهندسی آب دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت 0000-0002-0962-2813 Journal Article 2025 10 29 This study was conducted with the aim of developing cell-based water balance model and evaluating the water consumption and irrigation schedule of wheat fields in Qom and Neyshabur during 2022-2023 agricultural year. Daily evapotranspiration maps at the farm scale were generated using the GeeSEBAL algorithm applied to Landsat 8 & 9 satellite imagery and the ERA5 meteorological dataset. The crop growth curve, along with root depth and plant height, were derived from the NDVI vegetation index obtained from Sentinel-2. The reference evapotranspiration during the growing season at the Neyshabur and Qom was 538 and 415 mm, respectively, while precipitation at both was similar, approximately 150 mm. The actual evapotranspiration in Neyshabur ranged 520 to 730, and 377 to 502 mm in Qom. The volume of irrigation water applied by the farmer was constant across all plots; The net irrigation requirement obtained from the water balance model implementation varied 3582 to 4524 m3ha-1. The model performed well in scheduling irrigation timing; its prediction of irrigation depth differed from the depth applied by the farmer. In Neyshabur, number of farmer irrigations mostly coincided with the models suggested. In Qom, the number of irrigations was the same, but the timing and volume differed, and the constant 60-mm irrigation depth was often more than the actual crop requirement. Irrigation immediately after rainfall was observed in both, which are instances of over-irrigation. This study emphasizes the necessity of irrigation aligned with crop water requirements for managing water resource consumption in agriculture. این مطالعه با هدف توسعه یک مدل بیلان آب سلول پایه و ارزیابی آب مصرفی و تقویم آبیاری مزارع گندم در قم و نیشابور در سال زراعی 1403-1402 انجام شد. نقشه‌های روزانه تبخیر_تعرق در مقیاس مزرعه، با استفاده از اجرای الگوریتم GeeSEBAL از تصاویر ماهواره‌ای Landsat8&9 و دیتاست هواشناسی مدل ERA5 تولید شد. منحنی رشد گیاه و استخراج عمق ریشه و ارتفاع گیاه با استفاده از شاخص گیاهی NDVI حاصل از تصاویر sentinel2 تولید گردید. مجموع تبخیر-تعرق مرجع در فصل رشد در سایت‌های نیشابور و قم به ترتیب برابر با 538 و 415 میلی‌متر بوده و میزان بارش در این دو سایت مشابه و حدوداً برابر با 150 میلی‌متر است. همچنین، میزان تبخیر-تعرق واقعی در فصل رشد در مزرعه گندم نیشابور در بازه 520 تا 730 میلی‌متر و در مزرعه گندم قم در بازه 377 تا 502 میلی‌متر متغیر است. حجم آب آبیاری که توسط کشاورز بکار گرفته شده در همه قطعات مقادیر ثابت بوده؛ ولی مقادیر نیاز خالص آبیاری حاصل از اجرای مدل بیلان آب از 3582 تا 4524 مترمکعب در هکتار متغیر است. اگرچه مدل در زمان‌بندی آبیاری عملکرد خوبی داشته، اما پیش‌بینی حجم آبیاری مدل در مقایسه با حجم آبیاری کشاورز اختلاف دارد. تعداد دفعات آبیاری پیش‌بینی‌شده در سایت نیشابور در اکثر قطعات با تعداد آبیاری کشاورز تطابق داشت. تعداد آبیاری در قم یکسان ولی از نظر زمان و حجم متفاوت و غالباً بیش از نیاز برآورد‌شده توسط مدل بود. آبیاری بلافاصله پس از بارندگی در هر دو سایت نیشابور و قم مشاهده شده که نمونه‌های بیش‌آبیاری هستند. این مطالعه بر لزوم آبیاری منطبق بر احتیاجات آبی گیاه به منظور مدیریت مصرف منابع آب در کشاورزی تأکید می‌کند. https://ijswr.ut.ac.ir/article_107968_9839626ed7cfc2bc89b551aad723e6f7.pdf