موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Teleconnection Impacts on Fresh Snowfall, Mean Snow Depth, and Maximum Snow Depth across Iran: A Rock‑PCA Multi‑Index Assessment بررسی اثر دورپیوندها بر متغیرهای برف تازه، میانگین و ماکزیمم عمق برف در ایران 283 308 106933 10.22059/ijswr.2026.407829.670069 FA علیرضا سعادت مقدسی گروه آبیاری و آبادانی- دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی البرز-دانشگاه تهران- کرج -ایران Journal Article 2025 12 09 Teleconnection‑driven variability of snowpack is a key source of hydrological risk in snow‑dominated basins of Iran. This study investigates the joint response of three snow metrics—fresh snowfall, mean maximum snow depth, and maximum snow depth —to large‑scale atmosphere–ocean modes over 37 synoptic stations situated across north‑western Iran, the Alborz foothills and the central Zagros during winter (January–March) 2000-2025. A recently developed Rock‑PCA framework, which embeds Hilbert‑transformed complex time series in linear and nonlinear reproducing‑kernel Hilbert spaces followed by Varimax/Promax rotation, is employed to extract dynamically coherent leading modes of snow variability. Station‑wise Spearman rank correlations between rotated principal components and multiple teleconnection indices (AMO, NAO, EAWR, SCAND, EP–NP, AMM and others) are then mapped to quantify spatially heterogeneous teleconnection fingerprints. The Atlantic Multidecadal Oscillation (AMO) emerges as the dominant large‑scale control, with mean seasonal correlations around −0/59 across ten stations and markedly stronger negative correlations (|ρ| ≥ 0/70) for selected mountainous sites, indicating substantial snow depletion during extreme positive AMO phases and enhanced accumulation under negative phases. The Scandinavian pattern (SCAND) exerts a secondary yet robust influence (mean |ρ| ≈ 0/61) on cold, cloudy regimes over the north‑west and Zagros, while EAWR and EP–NP act more regionally, particularly in north‑eastern border stations and the central Zagros. Positive NAO phases are associated with heavy snowfall events in Ardabil during March. Composite diagnostics of 500‑ and 250‑hPa circulation, 2‑m air temperature and low‑level cloudiness, stratified by ENSO and teleconnection phases, reveal that the interplay between AMO‑modulated North Atlantic jet shifts, Eurasian blocking, and polar vortex displacement governs the occurrence of anomalously warm, snow‑poor winters versus cold, snow‑rich episodes in Iran. The results underscore the potential for teleconnection‑informed seasonal snow prediction and risk‑based reservoir and flood management. این پژوهش نقش دورپیوندهای جوی و اقیانوسی را بر روی سه متغیر کلیدی برف تازه، میانگین بیشینه عمق برف و بیشینه عمق برف در ۳۷ ایستگاه سینوپتیک واقع در شمال‌غرب، نیمه‌شمالی و دامنه‌های زاگرس در دوره زمستانی ژانویه تا مارس ۲۰25–۲000 بررسی می‌کند. برای استخراج الگوهای هم‌نوسان غالب، از چارچوب نوین R‑PCA مبتنی بر تعبیه مختلط هیلبرت، کرنل‌های خطی/غیرخطی و چرخش Varimax/Promax استفاده شد و با بهره‌گیری از همبستگی رتبه‌ای اسپیرمن، پاسخ زمانی و مکانی برف نسبت به مجموعه‌ای از شاخص‌های دورپیوندی شامل AMO، NAO، EAWR، SCAND، EP‑NP کمی‌سازی گردید. نتایج نشان داد شاخص چنددهه‌ای اطلس با میانگین همبستگی نزدیک به ۶/۰– در ۱۰ ایستگاه، مؤثرترین عامل کلان‌مقیاس بر تضعیف برف زمستانه است و فاز مثبت فرین آن با زمستان‌های گرم و کم‌برف، از جمله رخدادهای کم‌سابقه سال‌های ۲۰۲۳–۲۰۲۴ همزمانی دارد؛ در حالی که فاز منفی با تقویت نفوذ ناوه‌های سرد و افزایش رخداد برف سنگین در شمال‌غرب و زاگرس همراه است. الگوی اسکاندیناوی (SCAND) نیز با میانگین همبستگی حدود ۶/۰– در 5 ایستگاه کوهستانی، نقش مهمی در تنظیم ابرناکی و فراوانی برف ایفا می‌کند. همچنین ، شاخص‌های EAWR و EP‑NP به‌صورت منطقه‌ای درمرز شمال‌شرق و زاگرس مرکزی معنادار شدند و فاز مثبت NAO، تقویت برف سنگین اردبیل را در ماه مارس توضیح می‌دهد. تلفیق تحلیل عددی چندمتغیره با تفسیر کیفی نقشه‌های ترکیبی ترازهای ۵۰۰ و ۲۵۰ هکتوپاسکال، دمای دو متری و ابرناکی نشان داد که برهم‌کنش فازهای مختلف دورپیوندها با  ENSO، ساختار جتقطبی و جت جنب‌حاره، سازوکار اصلی ناهمگنی برف ایران است و می‌تواند مبنایی برای بهبود پیش‌بینی فصلی و مدیریت ریسک سیلاب برفی باشد. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106933_62bb8d2008e8223ec90a82cf413f14fe.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Modeling and Digital Mapping of Soil Quality Index using Interpolation and Machine Learning مدلسازی رقومی شاخص کیفیت خاک با استفاده از روش‌های درون یابی و یادگیری ماشین 309 332 106934 10.22059/ijswr.2026.407603.670067 FA نسیبه گراوند گروه مهندسی آب و خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام محمود رستمی نیا گروه مهندسی آب و خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران اصغر رحمانی موسسه تحقیقات خاک و آب کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران سید روح اله موسوی دانش آموحته دکتری مدیریت منابع خاک ، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه تهران، کرج ، ایران Journal Article 2025 12 05 Soil quality assessment is a key tool for evaluating the sustainability of agricultural and natural resource systems. This study aimed to model and digitally map the soil quality index (SQI) using machine learning algorithms and spatial interpolation methods in Ilam Province, western Iran. A total of 76 surface soil samples (0-20 cm) were collected using the conditioned Latin hypercube sampling (cLHS) approach, and 10 physicochemical properties were measured. Principal component analysis (PCA) was applied to identify the minimum data set (MDS), from which five variables were selected. Soil quality was assessed using the Integrated Quality Index (IQI) and Nemoro Quality Index (NQI) for both the total data set (TDS) and minimum data set (TDS) and MDS under linear and nonlinear scoring methods. Also, correlation coefficient(r) between TDS and MDS achieved 0.65 and 0.40 for IQI-LS and IQI-NON-LS, respectively. While theses value for NQI were 045 and 0.19, so these results represented that it might be acceptability to calculate SQI based on MDS instead TDS in the IQI-LS approach., in contrast, we cannot applied MDS instead TDS with acceptable confidence for calculating SQI in the other approaches (i.e. IQI-NON-LS, LS and NON-LS NQI. Spatial prediction of SQI was performed using ordinary kriging (MDS) under linear and nonlinear scoring functions. Spatial prediction of SQI was performed using ordinary kriging (OK) and inverse distance weighting (IDW), as well as two machine-learning models: random forest (RF) and k-Nearest Neighbors (k-NN). Results indicated that the soils of the study area fall within a low quality class due to low organic carbon and available phosphorus, along with high pH, sand content, and bulk density. Among interpolation methods, OK outperformed IDW, exhibiting higher accuracy and lower prediction error. RF showed the highest performance for most SQI computations, whereas k-NN performed best for NQITDS. Variable importance analysis revealed that topographic factors include Topographic position index, Analitical hillshading, Channel network distance, Modified catchment area, Aspect, Standardized height, Mass balance index, LS-factor, Covcexity, Diffuse insolation, Normalized Height and Wind effect were the most influential predictors of soil quality. Overall, combining OK with the MDS, particularly when samples are selected using cLHS, provides more accurate predictions of soil quality indices. ارزیابی کیفیت خاک ابزاری مهم برای بررسی پایداری خاک در سامانه‌های کشاورزی و منابع طبیعی است. این پژوهش با هدف مدل‌سازی و نقشه‌برداری رقومی شاخص کیفیت خاک با بهره‌گیری از الگوریتم‌های یادگیری ماشین و روش‌های درون‌یابی در استان ایلام انجام شد. بدین منظور، ۷۶ نمونه خاک سطحی (20-0 سانتی‌متر) با استفاده از روش ابرمکعب لاتین مشروط برداشت و ۱۰ ویژگی فیزیکوشیمیایی خاک اندازه‌گیری شد. بر اساس تحلیل مؤلفه‌های اصلی، از میان ویژگی‌ها، پنج متغیر به‌عنوان مجموعه حداقل داده‌ها (MDS) انتخاب شد. شاخص کیفیت خاک (SQI) با دو مدل IQI و NQI و برای هر یک از دو مجموعه داده TDS و MDS با امتیازدهی خطی و غیرخطی محاسبه شد. برای پیش‌بینی SQI، دو روش درون‌یابی کریجینگ معمولی (OK) و وزن‌دهی معکوس فاصله (IDW) و هم‌چنین دو الگوریتم یادگیری ماشین جنگل تصادفی (RF) و نزدیک‌ترین همسایه (k-NN) به‌کار گرفته شد. نتایج نشان داد که خاک‌ها به دلیل کمبود کربن آلی و فسفر قابل جذب و نیز مقادیر بالایpH، درصد شن و جرم مخصوص ظاهری در رده کیفیت ضعیف قرار دارند. ارزیابی مدل‌ها نشان داد که روش OK در مقایسه با IDW دقت بالاتری در پیش‌بینی SQI دارد. هم‌چنین در میان مدل‌های یادگیری ماشین،RF  بهترین عملکرد را در اغلب شاخص‌ها ارائه نمود. نتایج اهمیت متغیرها نشان داد که عوامل توپوگرافی بیشترین نقش را در پیش‌بینی کیفیت خاک دارند. در مجموع، ترکیب کریجینگ و مجموعه حداقل داده‌ها، به‌ویژه همراه با نمونه‌برداری مبتنی بر ابرمکعب لاتین مشروط، دقت بالایی در پیش‌بینی شاخص کیفیت خاک فراهم می‌کند. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106934_5c75cb7f633992d83d8429ad06200d16.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Laboratory Investigation of the Effect of Plastic Clay (Ball Clay) on Reducing Local Scour Around Bridge Piers بررسی آزمایشگاهی تأثیر رس پلاستیکی (Ball Clay) بر کاهش آبشستگی موضعی اطراف پایه 333 351 106935 10.22059/ijswr.2026.402768.670010 FA مهدی ماجدی اصل گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران محمد قربانزاده گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران محمد حسین جهان پیما گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه مراغه، مراغه، ایران مهدی رضایی گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی. دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. Journal Article 2025 09 21 In this study, the influence of incorporating plastic clay (Ball Clay) into a sandy bed on the mitigation of local scour around a cylindrical bridge pier was investigated through a comprehensive series of laboratory experiments. The experiments were conducted in a recirculating flume measuring 13 m in length, 1.2 m in width, and 0.8 m in depth, with the sediment bed composed of uniform sand with a median size of d₅₀ = 0.78 mm. A cylindrical pier with a diameter of 9 cm was installed at the center of the test section, and plastic clay was mixed with the sediment at weight fractions of 5%, 10%, and 15%. The flow conditions considered included discharges of 10, 15, 20, 25, and 30 L/s, corresponding to Froude numbers of 0.12, 0.15, 0.168, 0.171, and 0.18, respectively. In total, 20 experiments were performed. To determine the equilibrium scour time, the temporal evolution of the scour depth was recorded at multiple time intervals. The results showed that for all flow conditions, the scour depth reached an asymptotic and stable state after approximately 210 minutes. At this stage, the sediment entrainment and deposition processes around the pier had reached dynamic equilibrium, such that the bed shear stress within the scour hole dropped below the critical shear stress of the particles. Consequently, the flow was no longer capable of mobilizing the bed material, and the scour depth remained constant thereafter. Based on this observation, the equilibrium scour depth at 210 minutes was adopted for all subsequent analyses. The bed topography was measured using (i) manual readings obtained with a mechanical point gauge, and (ii) three-dimensional surface reconstruction derived from close-range photogrammetry in Agisoft Metashape based on sets of overlapping images. The comparison demonstrated strong consistency between the two measurement techniques. The experimental results revealed that the addition of plastic clay significantly enhanced the resistance of the sediment bed to scouring by increasing inter-particle cohesion. Increasing the clay content markedly reduced the maximum scour depth, and in some flow conditions—particularly at 10 and 15 L/s—scour was almost completely inhibited. For instance, at 15 L/s, reductions of 54%, 100%, and 100% in scour depth were obtained for clay contents of 5%, 10%, and 15%, respectively. At 30 L/s, the corresponding reductions were 37%, 40%, and 50%. These findings demonstrate that higher clay contents, especially 15%, were capable of effectively suppressing local scour even under relatively high flow intensities. Overall, the results confirm the high potential of plastic clay as a cost-effective bed stabilization material for mitigating local scour around hydraulic structures. Furthermore, the addition of plastic clay substantially reduced not only themaximum depth but also the spatial extent of the scour hole. The 3D photogrammetric models accurately captured the scour geometry and proved to be a reliable tool for detailed morphological assessment. در این پژوهش، تأثیر افزودن رس پلاستیکی بر کاهش آبشستگی موضعی اطراف پایه استوانه‌ای در بستر ماسه‌ای به‌صورت آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش‌ها در یک کانال آزمایشگاهی به طول ۱۳ متر، عرض 2/1 متر، عمق 8/0 متر و با بستری از ماسه با دانه‌بندی d50=0.78mm انجام شد. پایه‌ پل استوانه‌ای شکل به قطر ۹ سانتی‌متر در مرکز بستر قرار گرفت و درصدهای مختلفی از رس پلاستیکی (۵، ۱۰ و ۱۵ درصد وزنی) به بستر افزوده شد. آزمایش‌ها تحت دبی‌های ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۲۵ و ۳۰ لیتر بر ثانیه با اعداد فرود بترتیب برابر با 12/0، 15/0، 168/0، 171/0، و 18/0 اجرا شدند. در مجموع 20 آزمایش در این تحقیق انجام شد. برای تعیین زمان تعادل آبشستگی، تغییرات عمق حفره در بازه‌های زمانی مختلف اندازه‌گیری شد و مشاهده گردید که در تمامی دبی‌ها پس از گذشت ۲۱۰ دقیقه، روند تغییر عمق آبشستگی پایدار شده و به حالت تعادل رسید، زیرا با گذشت زمان، فرآیند برداشت و رسوب‌گذاری ذرات در اطراف پایه به تعادل رسیده و تنش برشی جریان در کف گودال از مقدار تنش برشی بحرانی ذرات کمتر شده است. در این شرایط، نیروی جریان دیگر توانایی جابه‌جایی مؤثر ذرات بستر را نداشته و عمق آبشستگی ثابت باقی مانده است. از این رو، تمامی نتایج نهایی بر اساس عمق آبشستگی در این زمان تحلیل شدند. برداشت داده‌ها از سطح بستر به دو روش انجام شد که ابتدا روش دستی با استفاده از عمق‌سنج مکانیکی و همچنین تصاویر سه‌بعدی با بهره‌گیری از فتوگرامتری برد کوتاه در نرم‌افزار Metashape بر پایه تصاویر همپوشان. نتایج نشان داد که افزایش درصد رس پلاستیکی به دلیل ایجاد چسبندگی بین دانه‌های بستر به‌طور مؤثری عمق آبشستگی را کاهش می‌دهد، به‌گونه‌ای که در برخی دبی‌ها (به‌ویژه ۱۰ و ۱۵ لیتر بر ثانیه)، پدیده آبشستگی تقریبا مهار شد. به‌عنوان نمونه، در دبی ۱۵ لیتر بر ثانیه کاهش عمق آبشستگی به‌ترتیب ۵۴، ۱۰۰ و ۱۰۰ درصد، و در دبی ۳۰ لیتر بر ثانیه به‌ترتیب ۳۷، ۴۰ و 50 درصد برای غلظت‌های ۵، ۱۰ و ۱۵ درصد ثبت گردید. این روند نشان می‌دهد که درصدهای بالاتر رس پلاستیکی (به‌ویژه ۱۵ درصد) حتی در دبی‌های بالا نیز توانسته‌اند از وقوع آبشستگی به‌صورت مؤثر جلوگیری کنند. این نتایج نشان‌دهنده کارایی بالای افزودنی رس پلاستیکی در افزایش پایداری بستر و کاهش فرسایش موضعی اطراف سازه‌ها است همچنین نتایج نشان داد افزودن رس پلاستیکی موجب کاهش قابل‌توجه عمق و وسعت گودال آبشستگی می‌شود. همچنین، مدل‌های سه‌بعدی بازسازی‌شده تطابق مناسبی با داده‌های برداشت‌شده به روش دستی داشتند و به‌عنوان ابزاری مؤثر برای تحلیل دقیق هندسه گودال قابل استفاده هستند. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106935_ba34289f60ea7b274ef7655649425e07.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Quantification of the Morphophysiological Response of Sesame to Salinity Stress in Different Irrigation Methods کمی‌سازی واکنش مورفوفیزیولوژیک کنجد به تنش شوری در روش‌های مختلف آبیاری 353 373 106937 10.22059/ijswr.2026.407936.670070 FA وحیدرضا پیروزفر دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط‎زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. امیر سلطانی محمدی گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهیدچمران اهواز سعید برومندنسب استاد، گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب و محیط‎زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. افراسیاب رهنما قهفرخی استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Journal Article 2025 12 15 This study was conducted to quantify the effect of different irrigation methods with saline water on the yield and yield components of the sesame cultivar Behbahan in the form of split strip plots in a randomized complete block design in the educational farm of Shahid Chamran University of Ahvaz in the crop years 2021 and 2022, with three replications. The main factor included three types of irrigation methods (drip tape, drip tape with mulch, and subsurface drip tape) in vertical plots, and the sub-factor included four salinity levels (1.8, 3.5, 5, and 6.5 dS/m) in horizontal plots. The results showed that with increasing salinity stress in the three irrigation methods, leaf area index, greenness index, and whole plant dry matter decreased, and the highest value in non-stress conditions (Ymax) was related to the drip tape with mulch. Modeling the changes in these traits with the Gompertz model had a good fit. The highest stress tolerance threshold (EC50%) was observed for leaf area index (13.8 dS/m) in the drip tape with mulch, for greenness index (25.6 dS/m), and total dry matter (11 dS/m) in the subsurface drip irrigation treatment. Oil content, seed yield, and oil were also affected by salinity stress and the interaction of irrigation methods. The highest seed yield (1092 kg/ha) under stress-free conditions was obtained from the drip tape with mulch treatment, which reached a stress tolerance threshold of 62.7 dS/m.  این پژوهش به‌منظور کمی‌سازی تأثیر روش‌های مختلف آبیاری با آب شور بر عملکرد و اجزای عملکرد کنجد رقم بهبهان به‌صورت کرت‌های خرد شده نواری در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در مزرعۀ آموزشی دانشگاه شهید چمران اهواز در سال‌های زراعی 1400 و 1401 با سه تکرار اجرار شد. عامل اصلی شامل سه نوع روش آبیاری (قطره‌ای‌‌ بدون پوشش مالچ پلاستیکی، قطره‌ای‌ با پوشش مالچ پلاستیکی و قطره‌ای‌ زیرسطحی) در کرت‌های عمودی و عامل فرعی شامل چهار سطح شوری (8/1، 5/3، 5 و 5/6 دسی زیمنس بر متر) در کرت‌های افقی قرار گرفت. نتایج نشان داد با افزایش تنش شوری در سه روش آبیاری، شاخص سطح برگ، سبزینگی و مادۀ خشک کل بوته کاهش یافت و بالاترین میزان آن در شرایط بدون تنش (Ymax) مربوط به روش آبیاری قطره‌ای‌ با پوشش مالچ پلاستیکی بود. مدل‌سازی تغییرات این صفات با مدل گومپرتز دارای برازش خوبی بود. بالاترین آستانه تحمل به تنش (EC50%) در مورد شاخص سطح برگ (13/8 دسی زیمنس بر متر) در تیمار قطره‌ای‌ با پوشش مالچ پلاستیکی، در مورد شاخص سبزینگی (25/6 دسی زیمنس بر متر) و مادۀ خشک کل (11 دسی زیمنس بر متر) در تیمار قطره‌ای‌ زیرسطحی مشاهده شد. میزان روغن، عملکرد دانه و روغن نیز تحت تأثیر تنش شوری و برهمکنش روش آبیاری قرار گرفتند. بالاترین عملکرد دانه (1092 کیلوگرم در هکتار) در شرایط بدون تنش از تیمار قطره‌ای‌ با پوشش مالچ پلاستیکی به دست آمد که آستانه تحمل به تنش به 62/7 دسی زیمنس بر متر رسید.  https://ijswr.ut.ac.ir/article_106937_917809781865bec2100c4e326c7d0bba.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Effect of Soil-Isolated Cyanobacteria as a Growth-promoting on the Growth and Quality of Potato Mini-Tubers (Solanum tuberosum L.) under Greenhouse Cultivation تأثیر محرک رشدی سیانوباکتری جداسازی شده از خاک بر رشد و کیفیت غده‌چه سیب‌زمینی (Solanum tuberosum L) در کشت گلخانه‌ای 375 391 106939 10.22059/ijswr.2026.408464.670076 FA صاحب سودایی مشایی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران اعظم خیرالهی نجف آبادی گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران رحیم برزگر گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران. صادق موسوی فرد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران Journal Article 2025 12 23 This study investigates the effects of cyanobacteria-based growth stimulants isolated from soil on the growth and quality of potato minitubers (Solanum tuberosum L.) grown in greenhouse soil culture. Cyanobacterial strains were cultivated and isolated from soil, their physiological characteristics and biomass production were determined, and their extracts were prepared. An experiment was conducted in a randomized complete-block design with four treatments and three replicates in 2025. Growth characteristics and plant nutrient concentrations were assessed. Morphological and filamentous-cell analyses indicated that the isolates correspond to two cyanobacterial strains in the genera Anabaena and Nostoc. Both strains exhibited significant capacities for atmospheric nitrogen fixation, tricalcium phosphate solubilization, and production of indole-3-acetic acid (IAA). All treatments enhanced growth traits of potato plants relative to the untreated control. Stem length and diameter, leaf number, total tuber number, and leaf concentrations of phosphorus, iron, and zinc were higher in the cyanobacterial extract foliar-spray treatment than in the control. Total tuber weight increased by 24.46% under root inoculation with cyanobacteria compared with the control. Total tuber number, along with the counts of medium and small tubers, showed positive and significant correlations at p≤0.01, while the number of large tubers and the weight of medium tubers correlated positively at p≤0.05. Leaf chlorophyll content (SPAD) correlated positively and significantly with leaf nitrogen concentration (r= 0.72, p≤0.01), and leaf nitrogen concentration correlated positively with leaf potassium concentration (r=0.66, p≤0.05). These findings underscore the growth-promoting activity of soil-isolated cyanobacteria as a plant-growth-enhancing treatment and support the use of cyanobacterial bio-extracts as sustainable tools to improve the growth and quality of potato tubers. این پژوهش به منظور بررسی تأثیر محرک‌های رشدی سیانوباکتری‌های جداسازی شده از خاک بر کیفیت رشد غده‌چه سیب زمینی در کشت بستر خاکی گلخانه انجام شد. کشت و جداسازی سویه‌های سیانوباکتری از خاک، تعیین ویژگی‌های فیزیولوژیکی و تولید زیست توده و تهیه عصاره آنها و سپس آزمایش در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با چهار تیمار و سه تکرار در سال 1403 انجام شد. برخی خصوصیات رشدی و غلظت عناصر غذایی گیاه ارزیابی شد. نتایج بررسی ویژگی‌های مورفولوژیک و رشته‌ای سلول این دو سیانوباکتری نشان داد که مربوط به دو سویه آنابنا و نوستوک می‌باشند. هر دو سویه توانایی‌های قابل توجهی در تثبیت نیتروژن اتمسفری، حل‌کنندگی تری‌کلسیم فسفات و تولید هورمون گیاهی ایندول-3-استیک اسید (IAA) نشان دادند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر تیمارها بر بیشتر صفات اندازه‌گیری شده از لحاظ آماری تفاوت معنی‌داری داشت. نتایج نشان داد که همه تیمارها ویژگی‌های رشد گیاهان سیب‌زمینی را در مقایسه با گیاهان تیمار نشده افزایش دادند. طول و قطر ساقه، تعداد برگ، تعداد کل غده‌چه‌ها، غلظت فسفر آهن و روی برگ در تیمار محلولپاشی عصاره سیانوباکتری بیشتر از تیمار شاهد بود. وزن کل غده‌چه‌ها در تیمار تلقیح ریشه با سیانوباکتری با افزایش 46/24 درصد نسبت به تیمار شاهد مشاهده شد. تعداد کل غده‌چه‌ها با تعداد غده‌چه‌های متوسط و تعداد غده‌چه‌های کوچک همبستگی مثبت و معنی‌دار در سطح احتمال یک درصد و غلظت نیتروژن برگ با غلظت پتاسیم برگ (r=0.66*) همبستگی مثبت و معنی‌دار در سطح احتمال 5 درصد نشان داد. این یافته‌ها، فعالیت محرک رشدی سیانوباکتری‌های جدا شده از خاک را به عنوان تیمار بهبود دهنده رشد گیاه و همچنین کاربرد عصاره زیستی را به عنوان ابزارهای پایدار برای افزایش رشد و کیفیت غده‌چه‌های سیب‌زمینی برجسته کرد https://ijswr.ut.ac.ir/article_106939_42b51646b4354cf11860e4ee3864db64.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Effect of Plant Growth-Promoting Rhizobacteria (PGPR) on Mineral Nutrient Uptake in Persian oak (Quercus brantii L.) Seedlings under Drought Stress تأثیر باکتری‌های محرک رشد گیاه (PGPR) بر جذب عناصر معدنی در نونهال‌های بلوط ایرانی (Quercus brantii L. ) تحت تنش کم‌آبی 393 407 106942 10.22059/ijswr.2026.407302.670063 FA مهری خسروی گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام. مهدی حیدری -گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام. ایران حسینعلی علیخانی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج. ایران. اصغر مصلح آرانی گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و کویر شناسی، دانشگاه یزد، یزد. ایران. نرگس پردل گروه علوم جنگل، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام Journal Article 2025 11 30 Drought stress is one of the most important abiotic stresses affecting plant growth, performance, and nutrient balance, leading to reduced seedling quality. This study aimed to evaluate the effect of seed inoculation with selected plant growth-promoting rhizobacteria (PGPR) isolated from native species on mineral nutrient uptake and Dickson Quality Index of Iranian oak (Quercus brantii L.) seedlings under water deficit stress and sustainable nursery management. The experiment was conducted at three levels of water stress (80%, 60%, and 40% field capacity) in a completely randomized design. The effects of PGPR inoculation on the uptake of P, Ca, Mg, Na, and K, K/Na ratio, seedling quality index, and physiological responses were assessed. Results showed that increasing water deficit stress reduced P, Ca, Mg, and Na concentrations and seedling quality, while K concentration and K/Na ratio increased. PGPR inoculation enhanced nutrient uptake, maintained ionic balance, improved seedling quality, and increased seedling resistance under drought conditions. In particular, Bacillus cereus and Bacillus licheniformis increased K, Ca, and Mg content and improved tissue turgor and photosynthesis. A significant positive correlation between seedling quality index and Ca highlighted the key role of this element in structural stability. These findings indicate that PGPR can serve as an effective biological strategy to improve nutrient efficiency, structural quality, and production of drought-resistant seedlings, supporting forest restoration and sustainable natural resource management. تنش خشکی یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزنده است که رشد، عملکرد و تعادل عناصر غذایی گیاهان را تحت تأثیر قرار داده و کیفیت نهال‌ها را کاهش می‌دهد. هدف این پژوهش بررسی اثر تلقیح بذر با سویه‌های منتخب باکتری‌های محرک رشد گیاه (PGPR) جداسازی‌شده از گونه‌های بومی بر جذب عناصر معدنی و شاخص کیفیت نونهال‌های بلوط ایرانی (Quercus brantii L.) تحت شرایط تنش کم‌آبی و مدیریت پایدار تولید نهال بود. آزمایش در سه سطح تنش کم‌آبی شامل ۸۰٪، ۶۰٪ و ۴۰٪ ظرفیت مزرعه و در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد و اثر تلقیح با  باکتریها بر جذب عناصر P، Ca، Mg، Na و K، نسبت K/Na، شاخص کیفیت نهال (Dickson Quality Index) و پاسخ‌های فیزیولوژیک نونهال‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که افزایش شدت تنش کم‌آبی موجب کاهش غلظت فسفر، کلسیم، منیزیم و سدیم و کاهش شاخص کیفیت نهال شد، در حالی که غلظت پتاسیم و نسبت K/Na افزایش یافت. تلقیح با باکتریها باعث افزایش جذب عناصر غذایی، حفظ تعادل یونی، بهبود شاخص کیفیت نهال و افزایش مقاومت نونهال‌ها در شرایط کم‌آبی شد؛ بویژه سویه‌های Bacillus cereus و Bacillus licheniformis موجب افزایش پتاسیم، کلسیم و منیزیم و بهبود تورژسانس و فتوسنتز بافت‌ها شدند. همچنین همبستگی مثبت و معناداری بین شاخص کیفیت نهال و کلسیم مشاهده شد که نقش کلیدی این عنصر را در پایداری ساختاری نهال نشان می‌دهد. این نتایج بیانگر آن است که استفاده از باکتری‌های محرک رشد گیاه (PGPR) یک راهکار زیستی مؤثر برای افزایش کارایی تغذیه‌ای، بهبود کیفیت ساختاری و تولید نهال‌های مقاوم‌تر به تنش کم‌آبی بوده و می‌تواند در برنامه‌های احیای جنگل و توسعه پایدار منابع طبیعی مورد استفاده قرار گیرد. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106942_f2e54dded4cff5f3194fea92d27696eb.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Numerical Assessment of the Impact of Kani Goozhan and Chouman Dams on Floodplain Mapping and Flood Hazard in the Chouman Watershed ارزیابی عددی تأثیر سدهای کانی‌گوژان و چومان بر پهنه‌بندی سیلاب و مخاطره سیلابی در حوضه آبریز چومان 409 430 106945 10.22059/ijswr.2026.408826.670078 FA کیومرث روشنگر گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران فائزه شبانی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران آیدین پناهی گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران جواد طاهرپور گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2026 01 04 Floods are among the most destructive natural hazards, and accurate flood hazard zoning plays a crucial role in reducing human and economic losses. In this study, a combined approach based on remote sensing (RS), geographic information system (GIS), and numerical modeling was used to identify and map flood-prone areas in the Chouman watershed, located between the upstream Kani Goozhan Dam and the downstream Chouman Dam. Land-use maps were extracted and used to determine the runoff curve number in the HEC-HMS hydrological model and Manning roughness coefficients in the two-dimensional HEC-RAS hydraulic model. Based on rainfall data from the Baneh station, flood hydrographs were generated for different return periods. The results showed that, for the 200-year return period flood, the peak discharge decreased from about 420 to 210 cubic meters per second, and the Kani Goozhan Dam caused about a 50% reduction in flood magnitude and a delay of approximately 4.5 hours in the peak flow time. Downstream, the maximum flow velocity at critical locations reached about 19 meters per second, which was reduced to nearly 13 meters per second through the simultaneous operation of the spillway and two bottom outlets. From an innovation perspective, this study integrates multi-source RS data, a digital elevation model, and coupled hydrological–hydraulic modeling within a GIS environment to not only delineate high-risk flood zones, but also, for the first time, to quantify the impact of two cascade dams on peak discharge, flood timing, and flood hazard patterns in a data-scarce mountainous basin. سیلاب‌ها از مهم‌ترین مخاطرات طبیعی هستند و پهنه‌بندی دقیق مخاطره سیلاب، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش خسارات جانی و مالی دارد. در بسیاری از حوضه‌های کوهستانی ایران، کمبود داده‌های هیدرومتری و محدودیت مطالعات میدانی، مدل‌سازی و ارزیابی خطر سیلاب را با چالش مواجه کرده است. در این پژوهش، از رویکرد ترکیبی سنجش‌ازدور (RS)، سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل‌سازی عددی برای شناسایی و نقشه‌برداری مناطق مستعد سیلاب در حوضه آبریز چومان، واقع‌بین سد کانی‌گوژان (بالادست) و سد چومان (پایین‌دست) استفاده شد. نقشه‌های کاربری اراضی استخراج و برای تعیین شماره منحنی رواناب در مدل هیدرولوژیکی (HEC-HMS) و ضرایب مانینگ در مدل هیدرولیکی دوبعدی (HEC-RAS 2D) به کار رفتند. بر اساس داده‌های بارش ایستگاه بانه، هیدروگراف‌های سیلاب برای دوره‌های بازگشت مختلف تولید گردید. نتایج نشان داد که در سیلاب با دوره بازگشت ۲۰۰ ساله، دبی اوج از حدود ۴۲۰ به ۲۱۰ مترمکعب بر ثانیه کاهش‌یافته و سد کانی‌گوژان موجب کاهش ۵۰ درصدی شدت سیلاب و تأخیر حدود 5/4 ساعته در زمان اوج سیلاب شده است. در پایین‌دست، بیشینه سرعت جریان در نقاط بحرانی تا حدود ۱۹ متر بر ثانیه مشاهده شد که با بهره‌برداری هم‌زمان از سرریز و دو تخلیه کننده تحتانی، به حدود ۱۳ متر بر ثانیه کاهش یافت. از منظر نوآوری، این پژوهش با ادغام داده‌های سنجش‌ازدور، مدل رقومی ارتفاع و مدل‌سازی هیدرولوژیکی–هیدرولیکی در محیط GIS، نه‌تنها پهنه‌های پرخطر را شناسایی می‌کند، بلکه برای نخستین‌بار تأثیر دو سد متوالی را بر دبی اوج، زمان‌بندی سیلاب و الگوی پهنه‌بندی خطر در یک حوضه کوهستانی کم‌داده کمی‌سازی می‌نماید. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106945_b930dc154cd4f939151c8721822eff9a.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Determination of the Critical Saturated Water Accumulation Curve for Spinach (Spinacia oleracea L.) under Greenhouse Conditions تعیین منحنی تجمع آب اشباع بحرانی گیاه اسفناج در شرایط گلخانه 431 448 106946 10.22059/ijswr.2026.404735.670037 FA محمد کارگر گروه علوم باغبانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0009-0000-2169-9648 مجتبی دلشاد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، البرز، ایران. حدیثه رحیمی خوب گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2025 10 27 Considering the global water crisis and agriculture's crucial role in water use, optimizing irrigation in controlled environments, such as greenhouses, is becoming increasingly important. Spinach (Spinacia oleracea L.) a leafy vegetable is sensitive to water deficit and requires precise irrigation management for optimal yield. This study specifically aims to determine the Critical Saturated Water Accumulation (CSWA) curve and the Water Deficit Index (WDI) for spinach throughout its growth period under greenhouse conditions, guiding irrigation strategies. This experiment was conducted in the research greenhouse of the University of Tehran during two cropping cycles in 2023, using a completely randomized design with seven irrigation treatments and three replications. Based on dry matter weight data, the CSWA curve was derived as CSWA = 11.74 DM⁰·⁹¹. The developed model was subsequently validated using data from the second cropping cycle. The statistical indicators R², RRMSE, MBE, and d were 0.97, 8.16, 0.06, and 0.99, respectively, confirming the high accuracy of the model. The WDI values ranged from 0.71 to 1.13 in the first cropping cycle and from 0.65 to 1.19 in the second cycle. The WDI reliably reflected variations in plant water status among different irrigation treatments, as indicated by its strong correlation with dry biomass yield (R² = 0.97). These findings suggest that the CSWA and WDI models can be effectively applied to schedule irrigation with precision in greenhouse spinach production, laying the groundwork for intelligent irrigation system development. با توجه به بحرانی جهانی آب و نقش حیاتی بخش کشاورزی در مصرف منابع آبی، بهینه‌سازی آبیاری در محیط‌های کنترل شده مانند گلخانه‌ها اهمیت ویژه‌ای یافته است. اسفناج (Spinacia oleracea L.) به‌عنوان سبزی برگی حساس به کم‌آبی، نیازمند مدیریت دقیق آبیاری برای حفظ عملکرد مطلوب است. هدف این پژوهش، تعیین منحنی تجمع آب اشباع بحرانی (CSWA) و شاخص وضعیت آب گیاه (WDI) در طول دوره رشد اسفناج در شرایط گلخانه‌ای بود. این مطالعه در گلخانه پژوهشی دانشگاه تهران طی دو دوره کشت در سال 1402 و در قالب طرح کاملاً تصادفی با هفت تیمار آبیاری و سه تکرار انجام شد. با استفاده از داده‌های وزن ماده خشک، منحنی تجمع آب اشباع بحرانی به‌صورت (CSWA= 11.74DM0.91) استخراج گردید. سپس مدل به دست آمده با استفاده از داده‌های کشت دوم صحت‌سنجی شد. شاخص‌های آماری R2، RRMSE، MBE و d به ترتیب برابر با 97/0، 16/8، 06/0 و 99/0 به دست آمدند؛ که نتایج، دقت بالای مدل را تأیید کرد. مقدار به‌دست آمده برای شاخص WDI در کشت اول بین 71/0 تا 13/1 و در کشت دوم بین 65/0 تا19/1 به‌دست آمد. شاخص WDI نیز توانست همبستگی زیاد وضعیت آبی گیاه را در تیمارهای مختلف با عملکرد زیست‌توده خشک (97/0R2=) به‌خوبی نشان دهد. یافته‌های نشان می‌دهند که استفاده از مدل CSWA و WDI می‌تواند ابزار مؤثری برای برنامه‌ریزی آبیاری دقیق در کشت گلخانه‌ای اسفناج باشد و زمینه‌ساز توسعه سامانه‌های هوشمند آبیاری گردد. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106946_0abf62d2168f20953c968fa69a62f7e2.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Kinetics and Thermodynamics of Copper and Zinc Adsorption from Aqueous Solutions Using Leonardite: Response Surface Methodology Modeling مطالعه سنتیک و ترمودینامیک جذب مس و روی از محلول‌های آبی با استفاده از لئوناردیت: مدلسازی با استفاده از روش سطح پاسخ 449 465 106947 10.22059/ijswr.2026.410738.670096 FA مرضیه پیری بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ابراهیم سپهر گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران عباس صمدی گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0000-0001-5351-1726 Journal Article 2026 02 09 The adsorption process using low-cost and readily available adsorbents is an effective method for removing heavy metals from contaminated aqueous solutions. In this study, leonardite as organic adsorbent used the adsorption of copper (Cu) and zinc (Zn) from aqueous solutions. The effect of contact time on the adsorption of Cu and Zn by leonardite was investigated. The adsorption capacity for these elements was determined at various time intervals and analyzed using kinetic models. The adsorption data at different temperatures (283, 293, 303, and 313 K) were fitted to the Langmuir, Freundlich, Temkin, and Dubinin–Radushkevich adsorption isotherm models. To evaluate the effect of independent variables pH, ionic strength, and initial concentration Response Surface Methodology (RSM) based on a Box-Behnken design was employed. The results indicated that adsorption increased with longer contact times and was best described by the pseudo-second-order kinetic model (R² = 0.99). Furthermore, the Langmuir isotherm provided the best fit for the adsorption data of both Cu and Zn (R² = 0.94–1.00). The adsorption capacity of Cu was higher than that of Zn, with maximum Langmuir adsorption capacities at 20°C of 13.80 mg g-1 for Zn and 16.23 mg g-1 for Cu. Thermodynamic parameters confirmed that the adsorption process for both metals was spontaneous and endothermic. The most influential parameter on adsorption was the initial metal concentration. Adsorption of Cu and Zn increased with higher initial metal concentration and pH but decreased with increasing ionic strength. Therefore, leonardite can be considered an effective and functional material for adsorbing heavy metals, including Cu and Zn, from contaminated water sources. فرایند جذب با استفاده از جاذب‌های ارزان قیمت و قابل دسترس یکی از روش‌های موثر در حذف عناصر سنگین از محلول‌های آبی آلوده است. در این مطالعه از جاذب آلی لئوناردیت برای ارزیابی میزان جذب عناصر روی و مس از محلول‌های آبی استفاده شده است. برای بررسی تأثیر زمان تماس بر میزان جذب مس و روی بوسیله لئوناردیت میزان جذب این عناصر در زمان‌های مختلف بدست آمد و با مدل‌های سنتیکی مورد بررسی قرار گرفت. برای بررسی تأثیر دما بر میزان جذب عناصر مورد مطالعه داده‌های جذب در دماهای مختلف (283، 293، 303 و 313 درجه کلوین) بر روی مدل‌های جذب لانگمویر فروندلیچ، تمکین و دوبینین-رادوشکویچ برازش داده شدند. برای ارزیابی اثر متغیرهای مستقل pH، قدرت یونی و غلظت اولیه از روش سطح پاسخ بر مبنای مدل باکس بنکن استفاده شد. نتایج نشان داد میزان جذب با افزایش زمان تماس بیشتر شد و در زمان‌های مختلف با مدل شبه درجه دوم برازش بهتری نشان داد (99/0=R2). بعلاوه مدل لانگمویر برازش بهتری با داده‌های جذب مس و روی داد (94/0‌–1=R2). بعلاوه میزان جذب مس بوسیله لئوناردیت بیشتر از روی بدست آمد بطوریکه حداکثر جذب لانگمویر در دمای 20 درجه سانتی گراد برای روی و مس به ترتیب 80/13 و 23/16 میلی گرم بر گرم بدست آمد. پارامترهای ترمودینامیکی نشان داد که فرایند جذب مس و روی خودبخودی و گرماگیر است. موثرترین پارمتر در میزان جذب غلظت اولیه بوده و میزان جذب مس و روی با افزایش غلظت اولیه فلز و pH افزایش و با افزایش قدرت یونی کاهش یافت. بنابراین می‌توان از لئوناردیت به عنوان یک ماده کاربردی برای جذب فلزات سنگین از جمله مس و روی از منابع آب آلوده استفاده نمود. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106947_49cf71a5e02b6f51914015cba6b80634.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Reconstruction of Missing Climatic Data Using Combination of Multiple Imputation by Chained Equations (MICE) and Boosting-Based Machine Learning Approaches in the Urmia Lake Basin بازسازی داده‌های گمشده اقلیمی با استفاده از ترکیب روش بازسازی چندگانه با معادلات زنجیره‌ای (MICE) و مدل‌های تقویتی یادگیری ماشین در حوضه آبریز دریاچه ارومیه 467 489 106974 10.22059/ijswr.2026.406383.670053 FA محمد شایان‌نژاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران محمد جمالی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران سعید اسلامیان گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-6648-3354 Journal Article 2025 11 18 The availability of complete and accurate climatic data plays a crucial role in climatological analyses, hydrological studies, and water resource management. However, meteorological station records often contain missing values, which, if not properly reconstructed, can introduce significant bias into subsequent modeling and analysis. In this study, missing climatic data were reconstructed for six selected meteorological stations—Tabriz, Bonab, Urmia, Maragheh, Saqez, and Sarab—located in the Urmia Lake Basin. Four models, including MICE, MICE–GBR, MICE–XGB, and MICE–LGBM, were developed and compared. Model performance was evaluated using statistical indices such as R², NRMSE, |PBIAS|, and KGE. Results revealed that hybrid MICE models based on boosting algorithms provided more accurate and stable reconstructions than the conventional MICE model. Among the tested models, MICE–XGB achieved the best overall performance, with average R² exceeding 0.90 and KGE above 0.92 across most stations. The lowest errors were observed for temperature-related variables, while the highest occurred in cloudiness-related parameters. The |PBIAS| values for all models were below 0.025%, indicating negligible systematic bias. Furthermore, model runtime comparisons demonstrated that boosting-based methods, despite their high accuracy, remained computationally efficient and cost-effective. Overall, the findings confirm the superior capability of hybrid MICE models combined with boosting algorithms for reconstructing missing climatic data, highlighting their potential for future climatological and hydrological analyses in data-scarce environments. در دسترس بودن داده‌های کامل و دقیق اقلیمی، نقش کلیدی در تحلیل‌های اقلیم‌شناسی، مطالعات هیدرولوژیکی و مدیریت منابع آب دارد. با این حال، داده‌های ثبت‌شده در ایستگاه‌های هواشناسی معمولاً با گمشدگی مواجه‌اند که در صورت بازسازی نادرست می‌تواند موجب انحراف در نتایج مدل‌سازی شود. در این پژوهش، به‌منظور بازسازی داده‌های گمشده اقلیمی در شش ایستگاه منتخب تبریز، بناب، ارومیه، مراغه، سقز و سراب، واقع در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، چهار مدل شامل MICE، MICE–GBR، MICE–XGB و MICE–LGBM مورد بررسی و مقایسه قرار گرفتند. برای ارزیابی کارایی مدل‌ها از شاخص‌های آماری R²، NRMSE، |PBIAS|  و KGE استفاده شد. نتایج نشان داد مدل‌های ترکیبی مبتنی بر الگوریتم‌های تقویتی نسبت به مدل پایه MICE عملکرد دقیق‌تر و باثبات‌تری دارند. در میان آن‌ها، مدل MICE–XGB با میانگین R² بالاتر از 90/0 و KGE بیش از 92/0 در اغلب ایستگاه‌ها بهترین نتایج را ارائه داد. کمترین خطاها در متغیرهای دمایی و بیشترین در متغیرهای وابسته به ابرناکی مشاهده شد. مقدار |PBIAS∣  در تمام مدل‌ها کمتر از 025/0 درصد بود که نشان‌دهنده عدم وجود بایاس سیستماتیک قابل توجه است. همچنین مقایسه زمان اجرای مدل‌ها نشان داد روش‌های تقویتی علی‌رغم دقت بالا، از نظر محاسباتی بهینه و مقرون‌به‌صرفه هستند. در مجموع، یافته‌ها بیانگر کارایی بالای مدل‌های ترکیبی MICE با یادگیری تقویتی در بازسازی داده‌های اقلیمی و پیشنهاد به‌کارگیری آن‌ها در تحلیل‌های اقلیمی و هیدرولوژیکی آتی است. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106974_9d12a6786e3738367e83191419f31516.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Evaluating the Impact of the Water Rights Market on the Sustainability of Groundwater Resources with an Emphasis on Equilibrium Price (Case Study: Qazvin Plain) ارزیابی اثر بازار سهم آب بر پایداری منابع آب زیرزمینی با تأکید بر قیمت تعادلی (مطالعه موردی: دشت قزوین) 491 512 106975 10.22059/ijswr.2026.407429.670066 FA سیده مرضیه حسینی دانشجوی دوره دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران. حامد مازندرانی زاده دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین محمد محجوب دکتری شیمی، مدیر اجرایی پروژه بازار آب در استان قزوین. حمید عزیزمحمدلو گروه حسابداری، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) ، قزوین ، ایران 0000-0002-5062-5549 Journal Article 2025 12 06 The decline of groundwater levels in Iran's plains, including the Qazvin Plain, has raised serious concerns about the sustainability of water resources and the continuity of agricultural activities. To mitigate the problems arising from the depletion of aquifer volumes, new economic instruments, such as water rights markets, have been considered for managing groundwater resources. Since February 2023, in order to increase productivity and protect groundwater resources, a water rights market has been officially established in Qazvin Plain, and based on the established market mechanism, at least 10 percent of the transaction volume is recorded and stored for the benefit of the aquifer. In this study, in order to examine the effect of water market formation on groundwater level, the simulation of groundwater level under two scenarios (a) the existence of water market and (B) the absence of water market, using the dynamics of systems in the 25-year time horizon in the secondary market is paid. Water prices play a key role in the entry of suppliers and the amount of supply to the market. To this end, the market equilibrium price was initially calculated using supply and demand functions, then the market entry rate was simulated using a combination of linear growth rate and logistics. The results showed that the establishment of the water market leads to a cumulative reduction in groundwater abstraction of approximately 49 million cubic meters over a 25-year period compared to the no-market scenario, and improves the groundwater level by about 19 centimeters (equivalent to 0.5%). However, this improvement is limited, and even under the water market scenario, the overall trend of the groundwater level remains downward. Therefore, although the water market can be effective as a complementary instrument in groundwater resource management, it is not sufficient on its own to achieve the sustainability of the Qazvin Plain aquifer. کاهش تراز آب زیرزمینی در دشت‌های ایران، از جمله دشت قزوین، نگرانی‌های جدی درباره‌ی پایداری منابع آب و تداوم فعالیت‌ کشاورزی ایجاد کرده است. جهت کاهش معضلات ناشی از کاهش حجم آبخوان‌ها، ابزارهای اقتصادی جدیدی مانند بازار سهم آب برای مدیریت منابع آب زیرزمینی مورد توجه قرار گرفته‌ است. از اسفند 1401 به منظور افزایش بهره‌وری و حفاظت از منابع آب زیرزمینی، بازار سهم آب به طور رسمی در دشت قزوین تشکیل شده است و بر اساس سازوکار بازار شکل گرفته، حداقل 10 درصد از حجم معاملات به نفع آبخوان ضبط و ذخیره می‌گردد. در این پژوهش به منظور بررسی اثر تشکیل بازار آب بر تراز آب زیرزمینی به شبیه‌سازی تراز آب زیرزمینی تحت دو سناریو الف) وجود بازار آب و ب) نبود بازار آب، با استفاده از پویایی سیستم‌ها در افق زمانی 25 ساله در بازار ثانویه پرداخته شده است. قیمت آب نقش کلیدی در ورود عرضه کنندگان و میزان عرضه به بازار دارد. به این منظور در ابتدا قیمت تعادلی بازار با استفاده از توابع عرضه و تقاضا محاسبه شد، سپس نرخ ورود به بازار با استفاده از ترکیب نرخ رشد خطی و لجستیک شبیه‌سازی گردید. نتایج نشان داد که تشکیل بازار آب موجب کاهش برداشت تجمعی آب زیرزمینی به میزان حدود 49 میلیون مترمکعب طی دوره 25 ساله نسبت به سناریوی بدون بازار می‌شود و تراز آب زیرزمینی را به میزان 19 سانتی‌متر (معادل 5/0 درصد) بهبود می‌بخشد. با این حال، این میزان بهبود اندک بوده و حتی در سناریوی وجود بازار آب نیز روند کلی تراز آب زیرزمینی همچنان نزولی باقی می‌ماند. بنابراین، بازار آب اگرچه می‌تواند به‌عنوان ابزاری مکمل در مدیریت منابع آب زیرزمینی مؤثر باشد، اما به‌تنهایی برای دستیابی به پایداری آبخوان دشت قزوین کافی نیست. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106975_2b95be19b8dc7bb37d2b9f6f0fa07f0c.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Assessment of the Effect of Particle Size Distribution and Rock Fragment on Water Infiltration Variables in Some Soils of a Semi-Arid Region ارزیابی اثر توزیع اندازه ذرات و بخش سنگی بر شاخص ‏های نفوذ آب به خاک در برخی خاک‌های منطقه نیمه‏ خشک 513 529 107145 10.22059/ijswr.2026.402155.670029 FA مرتضی یاوری گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران علی رضا واعظی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران محمد صادق عسکری گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران Journal Article 2025 10 14 Water infiltration into soil is one of the most important physical properties for effective water and soil resource management, and it can be influenced by soil particle size distribution. This study was conducted to investigate the role of particle size distribution and gravel content on water infiltration indices in selected soils of a semi-arid region in Zanjan Province, Iran. Water infiltration was measured at 68 locations using the double-ring infiltrometer using the double-ring infiltrometer method. The measured infiltration indices included cumulative infiltration, effective infiltration depth, initial infiltration rate, final infiltration rate and mean infiltration rate, along with particle size distribution and several other physical properties. The results of the correlation analysis indicated that effective infiltration depth exhibited a significant negative correlation with silt content (p< 0.01), whereas initial infiltration and initial infiltration rate were positively and significantly correlated with silt content (p< 0.05). Bulk density also showed significant correlations with the different fractions of primary soil particles (p< 0.05). In contrast, bulk density was negatively and significantly correlated with all infiltration indices (p< 0.05). These findings suggest that particle size distribution plays a crucial role in the infiltration process not only through direct effects, but also indirectly by influencing bulk density. Furthermore, analysis of different gravel content classes (0–20, 20–40, and > 40%) demonstrated that increasing gravel content led to an improvement in infiltration indices, such that cumulative infiltration and mean infiltration rate were significantly correlated with total gravel content (p< 0.05). Overall, the physical structure of soil acts as a key determinant of the water infiltration pattern, and understanding the complex interrelationships among soil properties requires integrated approaches and advanced statistical analyses. نفوذ آب به خاک یکی از ویژگی‌های مهم فیزیکی خاک برای مدیریت منابع آب و خاک است که می‌تواند تحت تأثیر دانه‌بندی ذرات قرار گیرد. این پژوهش با هدف بررسی نقش توزیع اندازه ذرات و سنگریزه بر شاخص‌های نفوذ آب به خاک در برخی خاک‌های منطقه نیمه‌خشک استان زنجان انجام شد. نفوذ آب به خاک در 68 نقطه به‏روش حلقه دوگانه اندازه‏گیری شد. شاخص‌های نفوذ شامل نفوذ تجمعی و عمق مؤثر نفوذ، شدت نفوذ اولیه، نهایی و متوسط به‏همراه توزیع اندازه ذرات و برخی ویژگی‏های فیزیکی دیگر اندازه‌گیری شدند. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که عمق مؤثر نفوذ و درصد سیلت همبستگی منفی و معنی‌دار (01/0>p) و درمقابل نفوذ اولیه و شدت نفوذ اولیه با سیلت همبستگی مثبت و معنی‌دار داشت (05/0>p). چگالی ظاهری نیز با اجزای مختلف ذرات اولیه خاک همبستگی معنی‎داری داشت (05/0>p). از‏طرف‏دیگر، این ویژگی با تمام شاخص‌های نفوذ همبستگی منفی و معنی‌دار نشان داد (05/0>p). یافته‌ها نشان داد که توزیع اندازه ذرات علاوه‏بر اثر مستقیم به‌صورت غیرمستقیم از طریق اثرگذاری بر چگالی ظاهری نقش مهمی در فرآیند نفوذ ایفا می‌کند. بررسی گروه‌های مختلف سنگریزه (۰–۲۰، ۲۰–۴۰ و بیش از ۴۰ درصد) نیز نشان داد که افزایش سنگریزه سبب بهبود شاخص‌های نفوذ می‌شود؛ به‏طوری‏که همبستگی نفوذ تجمعی و شدت نفوذ متوسط با سنگریزه‏کل معنی‌دار بود (05/0>p). ساختار فیزیکی خاک به‌عنوان عاملی کلیدی در تعیین الگوی نفوذ آب مطرح بوده و درک روابط پیچیده میان ویژگی‌های خاک نیازمند رویکردهای ترکیبی و پیشرفته آماری است.  https://ijswr.ut.ac.ir/article_107145_ee0d4dc0b4d132065b95610c46009e94.pdf