موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 47 3 2016 10 22 Investigating interbasin virtual water in Sefidroud basin بررسی آب مجازی درون‌حوزه‌ای در حوضه آبریز سفیدرود 569 579 59327 10.22059/ijswr.2016.59327 FA محبوبه آقاجانی دانشگاه صنعتی اصفهان/ دانشکده کشاورزی/ گروه مهندسی آب بهروز مصطفی زاده فرد دانشگاه صنعتی اصفهان/ دانشکده کشاورزی/ گروه مهندسی آب مریم نوابیان دانشگاه گیلان/ دانشکده علوم کشاورزی/ گروه مهندسی آب 0000-0001-7254-4312 Journal Article 2015 09 05 Virtual water trade is investigated in industrial, agricultural, social sectors for national and global scales. In this study, interbrain virtual water was evaluated in irrigation sector for the Sefidroud basin to use in the allocation of water resources. In this regard, through investigating eight cropping pattern (S<sub>1</sub>- S<sub>8</sub>) in the riverbank of Qezelozan River (provinces of East Azarbaijan, Zanjan) during the years 2001-2025 were evaluated SWAT model. Data of Meteorological, hydrological river and crop yield for the years 2014- 2025, were produced using Minitab 17.0 software through ARIMA time series model. The results showed that cultivating dry- irrigated wheat (S<sub>6</sub>) is more appropriate in the East Azarbayjan and Zanjan province because of average of virtual water of wheat and rice is 2.73- 3.24 and 3.28- 4.06 (m<sup>3</sup>/kg) ,respectively. Also, excess water exchange for S<sub>6</sub> from East Azarbayjan and Zanjan provinces to Gilan province resulted in to reduce virtual water of rice Guilan province. تجارت آب مجازی، در بخش‌های صنعتی، کشاورزی و اجتماعی و در سطوح مختلف کشوری و جهانی قابل‌بررسی است. در پژوهش حاضر، آب مجازی در بخش آبیاری و در مقیاس درون‌حوزه‌ای، در حوضه آبریز سفیدرود ارزیابی شد تا نتایج آن در تخصیص منابع آب حوضه مورداستفاده قرار گیرد. بر این اساس هشت الگوی کشت (S<sub>1</sub>- S<sub>8</sub>) در حاشیه رودخانه قزل‌اوزن (استان‌های زنجان و آذربایجان شرقی) طی سال‌های 1404-1380 توسط مدل SWAT ارزیابی شد. در این راستا، اطلاعات هواشناسی، هیدرولوژیکی رودخانه و عملکرد محصول زراعی برای سال‌های 1404- 1394، از طریق مدل سری زمانی ARIMA تولید گردید. مقایسه مقادیر متوسط آب مجازی گندم (24/3-73/2) و برنج (06/4-28/3 مترمکعب بر کیلوگرم) در استان‌های زنجان و آذربایجان شرقی، نشان داد که کشت گندم گزینه مناسب‌تری در منطقه می‌باشد. نتایج نشان داد الگوی کشت 50 درصد گندم آبی- 50 درصد گندم دیم (S<sub>6</sub>)، گزینه مناسبی برای جایگزین شدن کشت برنج در حاشیه رودخانه قزل‌اوزن در استان‌های زنجان و آذربایجان شرقی می‌باشد. همچنین تبادل آب مازاد گزینه S<sub>6</sub> به استان پایین‌دستی حاشیه رودخانه قزل‌اوزن (گیلان) منجر به کاهش آب مجازی کشت برنج در این استان می‌شود. استان گیلان برنج حوضه آبریز سفیدرود مدل SWAT گندم https://ijswr.ut.ac.ir/article_59327_f63a0f71bdd062fa5b4bed4bfc6da70d.pdf