موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 5 2026 07 23 Evaluation of Some Empirical and Semi-Empirical Equations for Soil Water Infiltration in Various Soil Texture Groups in a Semi-Arid Region ارزیابی برخی معادلات تجربی و نیمه‏تجربی نفوذ آب به خاک در گروه‌های مختلف بافتی در منطقه نیمه‏خشک 1039 1054 107848 10.22059/ijswr.2026.411816.670107 FA علی‏‏ رضا واعظی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. 0000-0003-4625-9969 مرتضی یاوری گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران 0009-0003-1252-2113 محمدصادق عسکری گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. 0000-0002-2110-0217 Journal Article 2026 02 23 Water infiltration into soil is one of the key processes in the hydrological cycle and plays a decisive role in water resources management and runoff control. The objective of this study was to evaluate the performance of several empirical and semi-empirical infiltration equations in various soil texture groups (coarse, medium, and fine) of a semi-arid region in Zanjan Province. For this purpose, field infiltration experiments were conducted at 68 locations using the double-ring infiltrometer method. After soil sampling, selected soil properties were measured. The measured infiltration data were fitted using four empirical models (Kostiakov, Kostiakov–Lewis, SCS, and Sihag) and two semi-empirical models (Horton and Mishra–Singh). Model performance was evaluated using the coefficient of determination (R²), root mean square error (RMSE), mean absolute deviation (MAD), and mean absolute percentage error (MAPE). The results indicated that the Kostiakov–Lewis model exhibited the best overall performance for all three texture classes, particularly in fine-textured soils (R²= 0.999, MAPE= 3.05%). The Kostiakov model also showed highly accurate and stable performance, especially in coarse-textured soils (R²= 0.999, MAPE= 6.38%) and fine-textured soils (R²= 0.999, MAPE= 7.01%). In contrast, the Sihag model demonstrated the weakest performance. The semi-empirical Horton and Mishra–Singh models showed moderate performance. Overall, the findings of this study indicate that simpler empirical models, due to their straightforward mathematical structure and lower dependency on parameters, provided higher accuracy and were the most suitable models for simulating water infiltration in the semi-arid regions of the study area. نفوذ آب به خاک یکی از فرآیندهای کلیدی در چرخه هیدرولوژیکی بوده و نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت منابع آب و مهار رواناب دارد. هدف این پژوهش ارزیابی کارایی برخی معادلات تجربی و نیمه‌تجربی نفوذ آب در گروه‌های مختلف بافت خاک (درشت، متوسط و ریز) در منطقه نیمه‌خشک در استان زنجان بود. بدین‏منظور، آزمایش صحرایی نفوذ در 68 نقطه با استفاده از روش حلقه دوگانه انجام شد. پس از انجام نمونه‌برداری، برخی ویژگی‌های خاک‏ها اندازه‌گیری شدند. داده‌های نفوذ اندازه‌گیری‌شده با چهار مدل تجربی (کوستیاکوف، کوستیاکوف–لوئیس، SCS و سایهاگ) و دو مدل نیمه‌تجربی (هورتون و میشرا–سینگ ) برازش داده شدند. ارزیابی عملکرد مدل‌ها با استفاده از شاخص‌های آماری ضریب تعیین (R²)، ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE)، میانگین انحراف مطلق (MAD) و میانگین درصد خطای مطلق (MAPE) انجام گرفت. نتایج نشان داد مدل کوستیاکوف–لوئیس در هر سه گروه بافتی و به‏ویژه در خاک‏های ریزبافت (R² = 0.999, MAPE = 3.05%, MAD = 0.17, RMSE = 23) بهترین عملکرد را داشت. مدل کوستیاکوف نیز عملکردی بسیار دقیق و پایدار به‌ویژه در خاک‌های درشت‏بافت (R² = 0.999, MAPE = 6.38%, MAD = 0.34, RMSE = 0.42) و ریزبافت داشت (R²= 0.999, MAPE= 7.01%, MAD=0.27, RMSE = 0.34)  داشت و در‏مقابل مدل سایهاگ ضعیف‌ترین عملکرد را نشان داد. مدل‌های نیمه‌تجربی هورتون و میشرا–سینگ نیز عملکرد بینابینی داشتند. به‏طورکلی، نتایج این پژوهش نشان داد که مدل‌های تجربی ساده‌تر، به‏دلیل ساختار ریاضی ساده و وابستگی کمتر به ضرایب از دقت بالاتری برخوردار بودند و مناسب‌ترین مدل‏ها برای شبیه‌سازی نفوذ آب در خاک‏های منطقه‏نیمه خشک مورد مطالعه هستند.  https://ijswr.ut.ac.ir/article_107848_b70761d1088bdf7d7607e1e02bca3dd2.pdf