موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Numerical Assessment of the Impact of Kani Goozhan and Chouman Dams on Floodplain Mapping and Flood Hazard in the Chouman Watershed ارزیابی عددی تأثیر سدهای کانی‌گوژان و چومان بر پهنه‌بندی سیلاب و مخاطره سیلابی در حوضه آبریز چومان 409 430 106945 10.22059/ijswr.2026.408826.670078 FA کیومرث روشنگر گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران فائزه شبانی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران آیدین پناهی گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران جواد طاهرپور گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2026 01 04 Floods are among the most destructive natural hazards, and accurate flood hazard zoning plays a crucial role in reducing human and economic losses. In this study, a combined approach based on remote sensing (RS), geographic information system (GIS), and numerical modeling was used to identify and map flood-prone areas in the Chouman watershed, located between the upstream Kani Goozhan Dam and the downstream Chouman Dam. Land-use maps were extracted and used to determine the runoff curve number in the HEC-HMS hydrological model and Manning roughness coefficients in the two-dimensional HEC-RAS hydraulic model. Based on rainfall data from the Baneh station, flood hydrographs were generated for different return periods. The results showed that, for the 200-year return period flood, the peak discharge decreased from about 420 to 210 cubic meters per second, and the Kani Goozhan Dam caused about a 50% reduction in flood magnitude and a delay of approximately 4.5 hours in the peak flow time. Downstream, the maximum flow velocity at critical locations reached about 19 meters per second, which was reduced to nearly 13 meters per second through the simultaneous operation of the spillway and two bottom outlets. From an innovation perspective, this study integrates multi-source RS data, a digital elevation model, and coupled hydrological–hydraulic modeling within a GIS environment to not only delineate high-risk flood zones, but also, for the first time, to quantify the impact of two cascade dams on peak discharge, flood timing, and flood hazard patterns in a data-scarce mountainous basin. سیلاب‌ها از مهم‌ترین مخاطرات طبیعی هستند و پهنه‌بندی دقیق مخاطره سیلاب، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش خسارات جانی و مالی دارد. در بسیاری از حوضه‌های کوهستانی ایران، کمبود داده‌های هیدرومتری و محدودیت مطالعات میدانی، مدل‌سازی و ارزیابی خطر سیلاب را با چالش مواجه کرده است. در این پژوهش، از رویکرد ترکیبی سنجش‌ازدور (RS)، سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل‌سازی عددی برای شناسایی و نقشه‌برداری مناطق مستعد سیلاب در حوضه آبریز چومان، واقع‌بین سد کانی‌گوژان (بالادست) و سد چومان (پایین‌دست) استفاده شد. نقشه‌های کاربری اراضی استخراج و برای تعیین شماره منحنی رواناب در مدل هیدرولوژیکی (HEC-HMS) و ضرایب مانینگ در مدل هیدرولیکی دوبعدی (HEC-RAS 2D) به کار رفتند. بر اساس داده‌های بارش ایستگاه بانه، هیدروگراف‌های سیلاب برای دوره‌های بازگشت مختلف تولید گردید. نتایج نشان داد که در سیلاب با دوره بازگشت ۲۰۰ ساله، دبی اوج از حدود ۴۲۰ به ۲۱۰ مترمکعب بر ثانیه کاهش‌یافته و سد کانی‌گوژان موجب کاهش ۵۰ درصدی شدت سیلاب و تأخیر حدود 5/4 ساعته در زمان اوج سیلاب شده است. در پایین‌دست، بیشینه سرعت جریان در نقاط بحرانی تا حدود ۱۹ متر بر ثانیه مشاهده شد که با بهره‌برداری هم‌زمان از سرریز و دو تخلیه کننده تحتانی، به حدود ۱۳ متر بر ثانیه کاهش یافت. از منظر نوآوری، این پژوهش با ادغام داده‌های سنجش‌ازدور، مدل رقومی ارتفاع و مدل‌سازی هیدرولوژیکی–هیدرولیکی در محیط GIS، نه‌تنها پهنه‌های پرخطر را شناسایی می‌کند، بلکه برای نخستین‌بار تأثیر دو سد متوالی را بر دبی اوج، زمان‌بندی سیلاب و الگوی پهنه‌بندی خطر در یک حوضه کوهستانی کم‌داده کمی‌سازی می‌نماید. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106945_b930dc154cd4f939151c8721822eff9a.pdf