موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 2 2026 04 21 Teleconnection Impacts on Fresh Snowfall, Mean Snow Depth, and Maximum Snow Depth across Iran: A Rock‑PCA Multi‑Index Assessment بررسی اثر دورپیوندها بر متغیرهای برف تازه، میانگین و ماکزیمم عمق برف در ایران 283 308 106933 10.22059/ijswr.2026.407829.670069 FA علیرضا سعادت مقدسی گروه آبیاری و آبادانی- دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی البرز-دانشگاه تهران- کرج -ایران Journal Article 2025 12 09 Teleconnection‑driven variability of snowpack is a key source of hydrological risk in snow‑dominated basins of Iran. This study investigates the joint response of three snow metrics—fresh snowfall, mean maximum snow depth, and maximum snow depth —to large‑scale atmosphere–ocean modes over 37 synoptic stations situated across north‑western Iran, the Alborz foothills and the central Zagros during winter (January–March) 2000-2025. A recently developed Rock‑PCA framework, which embeds Hilbert‑transformed complex time series in linear and nonlinear reproducing‑kernel Hilbert spaces followed by Varimax/Promax rotation, is employed to extract dynamically coherent leading modes of snow variability. Station‑wise Spearman rank correlations between rotated principal components and multiple teleconnection indices (AMO, NAO, EAWR, SCAND, EP–NP, AMM and others) are then mapped to quantify spatially heterogeneous teleconnection fingerprints. The Atlantic Multidecadal Oscillation (AMO) emerges as the dominant large‑scale control, with mean seasonal correlations around −0/59 across ten stations and markedly stronger negative correlations (|ρ| ≥ 0/70) for selected mountainous sites, indicating substantial snow depletion during extreme positive AMO phases and enhanced accumulation under negative phases. The Scandinavian pattern (SCAND) exerts a secondary yet robust influence (mean |ρ| ≈ 0/61) on cold, cloudy regimes over the north‑west and Zagros, while EAWR and EP–NP act more regionally, particularly in north‑eastern border stations and the central Zagros. Positive NAO phases are associated with heavy snowfall events in Ardabil during March. Composite diagnostics of 500‑ and 250‑hPa circulation, 2‑m air temperature and low‑level cloudiness, stratified by ENSO and teleconnection phases, reveal that the interplay between AMO‑modulated North Atlantic jet shifts, Eurasian blocking, and polar vortex displacement governs the occurrence of anomalously warm, snow‑poor winters versus cold, snow‑rich episodes in Iran. The results underscore the potential for teleconnection‑informed seasonal snow prediction and risk‑based reservoir and flood management. این پژوهش نقش دورپیوندهای جوی و اقیانوسی را بر روی سه متغیر کلیدی برف تازه، میانگین بیشینه عمق برف و بیشینه عمق برف در ۳۷ ایستگاه سینوپتیک واقع در شمال‌غرب، نیمه‌شمالی و دامنه‌های زاگرس در دوره زمستانی ژانویه تا مارس ۲۰25–۲000 بررسی می‌کند. برای استخراج الگوهای هم‌نوسان غالب، از چارچوب نوین R‑PCA مبتنی بر تعبیه مختلط هیلبرت، کرنل‌های خطی/غیرخطی و چرخش Varimax/Promax استفاده شد و با بهره‌گیری از همبستگی رتبه‌ای اسپیرمن، پاسخ زمانی و مکانی برف نسبت به مجموعه‌ای از شاخص‌های دورپیوندی شامل AMO، NAO، EAWR، SCAND، EP‑NP کمی‌سازی گردید. نتایج نشان داد شاخص چنددهه‌ای اطلس با میانگین همبستگی نزدیک به ۶/۰– در ۱۰ ایستگاه، مؤثرترین عامل کلان‌مقیاس بر تضعیف برف زمستانه است و فاز مثبت فرین آن با زمستان‌های گرم و کم‌برف، از جمله رخدادهای کم‌سابقه سال‌های ۲۰۲۳–۲۰۲۴ همزمانی دارد؛ در حالی که فاز منفی با تقویت نفوذ ناوه‌های سرد و افزایش رخداد برف سنگین در شمال‌غرب و زاگرس همراه است. الگوی اسکاندیناوی (SCAND) نیز با میانگین همبستگی حدود ۶/۰– در 5 ایستگاه کوهستانی، نقش مهمی در تنظیم ابرناکی و فراوانی برف ایفا می‌کند. همچنین ، شاخص‌های EAWR و EP‑NP به‌صورت منطقه‌ای درمرز شمال‌شرق و زاگرس مرکزی معنادار شدند و فاز مثبت NAO، تقویت برف سنگین اردبیل را در ماه مارس توضیح می‌دهد. تلفیق تحلیل عددی چندمتغیره با تفسیر کیفی نقشه‌های ترکیبی ترازهای ۵۰۰ و ۲۵۰ هکتوپاسکال، دمای دو متری و ابرناکی نشان داد که برهم‌کنش فازهای مختلف دورپیوندها با  ENSO، ساختار جتقطبی و جت جنب‌حاره، سازوکار اصلی ناهمگنی برف ایران است و می‌تواند مبنایی برای بهبود پیش‌بینی فصلی و مدیریت ریسک سیلاب برفی باشد. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106933_62bb8d2008e8223ec90a82cf413f14fe.pdf