موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 57 1 2026 03 21 Effect of Sulfur Application and Soil Moisture Content on Sulfur Oxidation and Chemical Properties in Calcareous Soils اثر مصرف گوگرد و محتوای رطوبت خاک بر اکسایش گوگرد و ویژگی‌های شیمیایی خاک‌های آهکی 151 167 106736 10.22059/ijswr.2026.404098.670024 FA جلال قادری استادیار پژوهشی بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، محمد حسین داوودی مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران ندا محمدی بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی. ایران. کریم شهبازی مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران کمال خلخال بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران. Journal Article 2025 10 11 Calcareous soils constitute more than 87 percent of Iran's agricultural lands. This study aimed to investigate the effect of different sulfur levels (0, 500, and 1000 kg/ha) under two moisture conditions (40% and 60% of saturated moisture) on sulfur oxidation and some chemical properties of calcareous and non-calcareous soils inoculated with Thiobacillus bacteria. The results showed that the highest sulfur oxidation rate occurred at 40% moisture and a dose of 500 kg/ha, which created optimal conditions for sulfur-oxidizing microbial activity and adequate soil aeration. Increasing moisture to 60% led to a reduction in the oxidation rate due to oxygen limitation and decreased microbial activity. In this study, the most significant decrease in pH and increase in electrical conductivity (EC), available phosphorus, sulfate, iron, and zinc concentration of the five soils were related to the treatment of 1000 kg/ha at 40% moisture. Among the soils, the largest pH reduction was recorded in Qezelr soil (a decrease of 0.87 units), while Babol soil showed the highest increase in EC (1.19 dS/m) and the highest concentrations of available phosphorus (41.1 mg/kg), sulfate (2690 mg/kg), iron (62.9 mg/kg), and zinc (1.25 mg/kg). In contrast, Sharifabad soil, with a 44% calcium carbonate equivalent content, demonstrated the least sensitivity to sulfur oxidation and subsequent pH changes. The results of this study indicate that sulfur application combined with optimal moisture can be used as an efficient strategy for the reclamation of soils with calcium carbonate content below 50%. خاک‌های آهکی بیش از 87 درصد اراضی کشاورزی ایران را تشکیل می‌دهند. هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر مقادیر مختلف گوگرد (صفر، ۵۰۰ و ۱۰۰۰ کیلوگرم در هکتار) در دو سطح رطوبتی (۴۰ و ۶۰ درصد رطوبت اشباع) بر فرایند اکسایش گوگرد و برخی ویژگی‌های شیمیایی خاک‌های آهکی و غیرآهکی همراه با باکتری تیوباسیلوس (Thiobacillus) بود. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در پنج نوع خاک با درصد آهک متفاوت انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان اکسایش گوگرد در رطوبت 40 درصد و مقدار 500 کیلوگرم در هکتار حاصل شد که این امر بهینه‌ترین شرایط برای فعالیت میکروبی اکسیدکننده گوگرد را فراهم می‌آورد. افزایش رطوبت به 60 درصد باعث کاهش سرعت اکسایش ناشی از محدودیت اکسیژن و عملکرد کمتر فعالیت میکروبی شد. در این تحقیق بیشترین کاهش معنی‌دار pH و افزایش هدایت الکتریکی (EC)، غلظت‌ قابل‌جذب فسفر، سولفات، آهن و روی پنج نوع خاک مربوطه به تیمار 1000 کیلوگرم گوگرد در هکتار و در رطوبت 40 درصد بود. بیشترین کاهش pH در خاک قزلر (87/0 واحد)، بیشترین افزایش EC در خاک بابل (19/1 دسی‌زیمنس بر متر)، و بیشترین غلظت فسفر (1/41 میلی‌گرم برکیلوگرم)، سولفات (2690 میلی‌گرم برکیلوگرم)، آهن (9/62 میلی‌گرم برکیلوگرم) و روی (25/1 میلی‌گرم برکیلوگرم) در خاک بابل ثبت شد. خاک شریف‌آباد با 44 درصد آهک، کمترین تأثیرپذیری را نسبت به اکسایش گوگرد و تغییرات pH داشت. نتایج این مطالعه نشان داد که مصرف گوگرد همراه با رطوبت بهینه می‌تواند به‌‌عنوان راهکاری کارآمد برای اصلاح خاک‌های با محتوای آهک کمتر از ۵۰ درصد مورد استفاده قرار گیرد. https://ijswr.ut.ac.ir/article_106736_c3088a2fa86323df5d0a61f6cca460cf.pdf