موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 56 10 2025 12 22 Climatic Assessment of FAO WaPOR Reference Evapotranspiration Product ارزیابی اقلیمی محصول تبخیر-تعرق مرجع WaPOR فائو 2825 2844 105518 10.22059/ijswr.2025.398584.669975 FA فاطمه خیاط گروه مهندسی و مدیریت آب،دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. سید مجید میرلطیفی* گروه مهندسی و مدیریت آب،دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. حسین شفیع‌زاده مقدم گروه مهندسی و مدیریت آب،دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. سید حسن طباطبایی گروه مهندسی و مدیریت آب،دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Journal Article 2025 07 14 This study evaluates the accuracy and performance of the FAO WaPOR version 2 model product for reference evapotranspiration (ET₀ WaPOR) in comparison with corresponding estimates derived from the FAO Penman-Monteith equation using meteorological station data across various climate zones in Iran. A total of 42 stations located in northern and northeastern provinces of the country, with recorded data from 2009 to 2022, were selected for the analysis. Comparisons were conducted at daily, dekadal, and monthly time scales. To assess the role of climate, regions were classified based on the UNEP aridity index. Furthermore, the impact of radiative and convective components on evapotranspiration estimation accuracy in the WaPOR model was investigated. Results showed that the WaPOR model performed well in arid and semi-arid climates, with an average R² of 0.91 and an average nRMSE of approximately 20%. In contrast, in humid and sub-humid climates, the R² and nRMSE were 0.83 and 26%, respectively. The model's bias was negative in arid climates and positive in humid ones, indicating overestimation under humid conditions. Additionally, the analysis of the radiative and convective contributions to evapotranspiration estimation revealed that model accuracy decreased with increasing radiative dominance, particularly in humid regions. Overall, the WaPOR model, based on remote sensing, can be considered a reliable tool for irrigation planning in arid and semi-arid regions, especially during the wheat growing season. However, its performance in humid climates requires further optimization. این پژوهش به ارزیابی دقت و عملکرد محصول تبخیر-تعرق مرجع مدل WaPOR نسخه ۲ فائو(ET₀ WaPOR)  در مقایسه با مقادیر متناظر برآورد ‌شده بر پایه معادله فائو پنمن-مانتیث و داده‌های ایستگاه‌های هواشناسی در اقلیم‌های مختلف ایران می‌پردازد. ۴۲ ایستگاه در استان‌های شمال و شمال شرق ایران، که دارای داده‌های ثبت شده از سال ۲۰۰۹ الی ۲۰۲۲ بودند، انتخاب شدند و مقایسه‌ها در سه مقیاس زمانی روزانه، ده‌روزه و ماهانه انجام گرفت. به ‌منظور تحلیل نقش اقلیم، طبقه‌بندی مناطق بر اساس شاخص خشکی UNEP صورت گرفت. همچنین، تأثیر سهم تابشی و انتقال همرفتی در فرایند تبخیر-تعرق بر دقت برآوردهای مدل WaPOR مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که مدل WaPOR در اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک عملکرد مطلوبی داشته و میانگین شاخص R² برابر با 91/0 و میانگین nRMSE حدود 20 درصد به دست آمد، در حالی‌که در اقلیم‌های مرطوب و نیمه‌مرطوب شاخص‌های R2 و nRMSE  به‌ترتیب 83/0 و ۲۶ درصد بودند. همچنین خطای اریب مدل در اقلیم‌های خشک منفی و در اقلیم‌های مرطوب مثبت بود که نشان‌دهنده بیش‌برآورد در شرایط مرطوب است. بررسی سهم تابشی و همرفتی در برآورد تبخیر-تعرق نیز نشان داد با افزایش سهم تابشی (ویژه مناطق مرطوب)، دقت مدل کاهش می‌یابد. در مجموع، مدل WaPOR  با تکیه بر سنجش از دور می‌تواند در اقلیم‌های خشک و نیمه‌خشک، به‌ویژه برای برنامه‌ریزی آبیاری در فصل رشد گندم، ابزار مناسبی تلقی شود، اما در اقلیم‌های مرطوب نیازمند بهینه‌سازی بیشتر است. https://ijswr.ut.ac.ir/article_105518_d821329d1ae63847c45feef7c0cb6bbf.pdf