موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 56 10 2025 12 22 Effect of rice seed treatment with nutrient solution on yield under different soil fertility conditions تأثیر تیمار بذر برنج با محلول عناصر غذایی بر عملکرد در شرایط حاصلخیزی متفاوت خاک 2639 2654 105507 10.22059/ijswr.2025.397748.669967 FA محمد خانه‌عنقا گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران جعفر اصغری گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان، ایران ناصر دواتگر موسسه تحقیقات آب و خاک، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران محمود شعبانپور گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2025 07 01 The integration of soil-test-based nutrient management with seed treatment using nutrient solution can help reduce yield gaps in rice cultivation. This study was carried out during the 2022–2023 cropping season to investigate the effect of seed treatment on the yield of Hashemi rice in paddy fields of Sanger District, Rasht, using a randomized complete block design. Soil samples were collected from 11,370 hectares with uniform spatial distribution and analyzed for organic carbon, total nitrogen, available phosphorus and potassium, cation exchange capacity, pH, and electrical conductivity. The results showed considerable variability in soil fertility, with the highest coefficients of variation observed for phosphorus (88.1%), organic carbon (36.7%), available potassium (34.3%), and total nitrogen (33.6%). Based on these findings, nine farms were selected for field experiments. In laboratory tests, three seed treatments including farm-saved seed and certified seed, both with and without nutrient solution were compared for germination performance. Farm-saved seeds had a low germination rate (53.7%), whereas seeds treated with nutrient solution achieved 98% germination, representing significant improvements of 8% and 44% over certified and farm-saved seeds, respectively. Consequently, field trials were conducted on the nine farms using certified seed with and without nutrient treatment. The results demonstrated that seed treatment with nutrient solution, combined with soil-test-based nutrient management, significantly increased paddy yield by 480 kg per hectare. This suggests that such an integrated approach can be recommended as an effective strategy for improving rice production. تلفیق مدیریت تغذیه گیاه مبتنی بر آزمون خاک و تیمار بذر با محلول غذایی می‌تواند خلاء عملکرد در شالیزار را کاهش دهد. این پژوهش در سال زراعی ۱۴۰1-۱۴۰2 با هدف بررسی تأثیر تیمار بذر بر عملکرد برنج رقم هاشمی با طرح بلوک‌های کامل تصادفی در شالیزارهای بخش سنگر شهرستان رشت انجام شد. ابتدا در سطح 11,370 هکتار با توزیع جغرافیایی یکنواخت، نمونه‌برداری خاک انجام شد. سپس نمونه‌ها از نظر کربن آلی، نیتروژن کل، فسفر و پتاسیم قابل استفاده، ظرفیت تبادل کاتیونی، اسیدیته و هدایت الکتریکی آنالیز شدند. نتایج نشان‌دهنده تفاوت اراضی از نظر حاصلخیزی بود. بیشترین ضریب تغییرات مربوط به فسفر 1/88، کربن آلی 7/36، پتاسیم قابل استفاده 3/34 و نیتروژن کل 6/33 درصد بود و بر این اساس، نه مزرعه برای مطالعه مزرعه‌ای انتخاب شدند. برای انتخاب تیمارها در آزمایشگاه سه تیمار بذر خودمصرفی و بذر گواهی شده (با و بدون تیمار محلول غذایی) از نظر شاخص‌های جوانه‌زنی مقایسه شدند. نتایج نشان داد که‌ میانگین درصد جوانه‌زنی بذر خودمصرفی کم (67/53 درصد) بود اما میانگین درصد جوانه‌زنی در تیمار بذر با محلول غذایی، 98 درصد بود که باعث بهبود معنی‌دار این شاخص به مقدار 8 و 44 درصد در مقایسه با بذر گواهی شده و خودمصرفی شد. بنابراین آزمایش در نه مزرعه با دو تیمار بذر گواهی شده (با و بدون تیمار محلول غذایی) انجام شد. نتایج نشان داد تیمار بذر با محلول غذایی و مدیریت تغذیه مبتنی برآزمون خاک به‌طور معنی‌داری موجب بهبود عملکرد شلتوک به میزان ۴۸۰ کیلوگرم در هکتار شد که می‌تواند رویکردی قابل توصیه برای زارعین باشد. https://ijswr.ut.ac.ir/article_105507_a05b675c41f0f0f8933917f690cda7d1.pdf