موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 56 6 2025 08 23 The effect of conservation tillage on soil biological and enzymatic activities and physiological characteristics of corn (Zea mays L.) under drought stress conditions اثر خاک‌ورزی حفاظتی بر فعالیت‌های زیستی و آنزیمی خاک و خصوصیات فیزیولوژیکی ذرت (Zea mays L.) در شرایط تنش خشکی 1571 1592 103839 10.22059/ijswr.2025.394078.669931 FA نظام کارزانی گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام. ایران احسان اله زید علی گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام. ایران یاسر علیزاده گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام. ایران حمزه علی علیزاده گروه آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام. ایران اخلاص امینی سازمان جهاد کشاورزی ایلام. ایران Journal Article 2025 04 28 To investigate the effect of conservation tillage on soil biological and enzymatic activities and physiological characteristics of maize under drought stress conditions, an experiment was conducted based on a split-plot design in a randomized complete block design with three replications and 15 treatments in 2023 at the Ilam University Research Farm. The main therapies included three tillage levels (no-tillage, minimum tillage, and conventional tillage), and the sub-treatments included five irrigation regimes (100, 75, and 50 percent of field capacity with full irrigation and 75 and 50 percent with PRD local root drought method). The results showed that the highest relative leaf water content (85.62%) was observed in the 100 percent field capacity irrigation treatment. The highest proline accumulation (2.06 μmol/g leaf fresh weight) was observed in the 50 percent irrigation level. Catalase activity reached its maximum value (1.93 absorption change/min/mg protein) in the no-tillage treatment with 50 percent PRD irrigation. Malondialdehyde and ascorbate peroxidase also showed the highest levels at the 50% irrigation. In the section on soil enzymatic activities, alkaline phosphatase was recorded at 430.11 and 417.74 μg/g soil in the tillage treatments with 100 and 75% PRD irrigation, respectively. Acid phosphatase, urease, and microbial respiration also had the highest levels in the tillage treatment with full irrigation. The findings indicate that the combination of tillage system with the PRD technique can be used as an effective solution for drought stress management. These methods enhance plant defense responses and provide more favorable biological conditions for soil. به‌منظور بررسی اثر خاک‌ورزی حفاظتی بر فعالیت‌های زیستی و آنزیمی خاک و خصوصیات فیزیولوژیکی ذرت در شرایط تنش خشکی آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد شده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1402 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه ایلام انجام شد. کرت‌های اصلی شامل: سه سطح خاک‌ورزی (بی‌خاک‌ورزی، کم‌خاک‌ورزی و خاک‌ورزی مرسوم) و کرت‌های فرعی شامل: پنج رژیم آبیاری 100، 75 و 50 درصد ظرفیت زراعی خاک بصورت معمولی و 75 و 50 درصد ظرفیت زراعی خاک بصورت PRD متغیر بود. نتایج نشان داد که میزان رطوبت نسبی در سطح آبیاری 100 درصد ظرفیت زراعی، بالاترین میزان (62/85 درصد)، و بیشترین میزان تجمع پرولین در سطح آبیاری 50 درصد (06/2 میکرومول بر گرم وزن تر برگ)، و بیشترین میزان پرولین در روش کم‌خاک‌ورزی (83/1 میکرومول بر گرم وزن تر برگ) حاصل شد. همچنین بیشترین میزان فعالیت کاتالاز در بی‌خاک‌ورزی و آبیاری PRD 50 درصد (93/1 تغییرات جذب در دقیقه در میلی گرم پروتئین)، بیشترین میزان فعالیت مالون دی آلدئید و آسکوربات پراکسیداز در آبیاری 50 درصد (به ترتیب 61/1 نانو مول بر گرم برگ تر و 13/1 تغییرات جذب در دقیقه در میلی گرم پروتئین) و بیشترین میزان فسفاتاز قلیایی در بی‌خاک‌ورزی و آبیاری 100 و PRD  75 درصد ظرفیت زراعی مزرعه (به ترتیب 11/ 430 و 74/417 میکروگرم پارانیتروفنیل فسفات در گرم خاک) بیشترین میزان این آنزیم فسفاتاز اسیدی، اوره‌آز و تنفس میکروبی در بی‌خاک‌ورزی و آبیاری 100 درصد (به ترتیب 4/391 میکروگرم پارانیتروفنیل فسفات در گرم خاک و 89/7 میکروگرم نیتروژن بر گرم خاک در دو ساعت و 11/2میلی گرم کربن در روز) بود. به طور کلی، یافته‌ها نشان دادندکه ترکیب سیستم‌های بی‌خاک‌ورزی با تکنیک آبیاری PRD می‌تواند راهکاری مؤثر برای مدیریت تنش خشکی باشد. این روش‌ها‌ پاسخ‌های دفاعی گیاه را تقویت کرده و شرایط زیستی مطلوب‌تری برای خاک فراهم می‌کند. https://ijswr.ut.ac.ir/article_103839_118109c1fa227b7c7d17348bc8e18a2e.pdf