موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 56 5 2025 07 23 Soil Evolution as affected by variation of soil forming factors using magnetic susceptibility technique along Bardsir-Khaneh Sorkh transect تکامل خاک متأثر از تغییر فاکتورهای خاک‌سازی با استفاده از تکنیک پذیرفتاری مغناطیسی در برش طولی بردسیر- خانه‌سرخ 1323 1337 103189 10.22059/ijswr.2025.392009.669902 FA فائزه سادات حسینی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران محمد هادی فرپور استاد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Journal Article 2025 03 12   Magnetic susceptibility is useful to evaluate the effect of soil forming factors on soil evolution. The present research was carried out to compare different soil development indices related to parent material (sedimentary and igneous) and soil moisture regimes (aridic and xeric) along Bardsir-Khaneh Sorkh transect in Kerman. That is why 6 pedons affected by different parent material and soil moisture regimes were selected. The evolution of studied pedons was compared using magnetic susceptibility values, crystalline iron (Fed) extracted by citrate- bicarbonate- dithionate, non-crystalline iron (Feo) extracted by acid ammonium oxalate, morphological soil properties, and diagnostic horizons. Aridisols, Inceptisols, and Alfisols were found using Soil Taxonomy (2022). Results of the study showed the maximum magnetic susceptibility in pedon 5 with igneous parent material and the minimum content in pedon 4 with calcareous parent material. Pedon 2 with an aridic soil moisture regime showed a lower magnetic susceptibility compared to pedon 5 with a xeric moisture regime, whereas the parent material for both pedons was the same. Pedons located on the xeric moisture regime had higher magnetic susceptibility values compared to the aridic regime. A positive significant correlation (R=0.561, 99% probability level) between soil evolution index (Fed-Feo) and χlf values and a negative significant correlation (R=0.4492, 99% probability level) between non-crystalline iron (Feo/Fed) and magnetic susceptibility were found. Results of the study showed that magnetic susceptibility distribution in the soil profile was affected by the distribution of different iron forms, soil evolution, parent material, climate, and weathering rate in different soil layers. پذیرفتاری مغناطیسی در ارزیابی تأثیر عوامل خاکسازی بر تکامل خاک مفید می‌باشد. مطالعه حاضر با هدف مقایسه شاخص‌های مختلف تکامل خاک در رابطه با مواد مادری (رسوبی و آذرین) و رژیم‌های رطوبتی (اریدیک و زریک) مختلف در برش طولی بردسیر- خانه‌سرخ کرمان انجام شد. برای دستیابی به این هدف، تعداد شش خاکرخ متأثر از مواد مادری و رژیم‌های رطوبتی مختلف انتخاب شد. میزان تکامل خاکرخ‌های مورد مطالعه با استفاده از میزان پذیرفتاری مغناطیسی، آهن متبلور (Fed) عصاره‌گیری شده توسط سیترات-بی‌کربنات-دی‌تیونات، آهن غیر متبلور (Feo) با عصاره‌گیری اسید آمونیوم اگزالات و نیز خصوصیات مورفولوژی خاک و افق-های مشخصه، مقایسه شد. در سیستم رده‌بندی آمریکایی (2022) خاکرخ‌ها در رده اریدیسول، اینسپتی‌سول و آلفی‌سول قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بیشترین میانگین پذیرفتاری مغناطیسی در خاکرخ 5 با مواد مادری آذرین و کم‌ترین آن در خاکرخ 4  با مواد مادری آهکی مشاهده شد. خاکرخ 2 با رژیم رطوبتی اریدیک نسبت به خاکرخ 5 دارای رژیم رطوبتی زریک، پذیرفتاری مغناطیسی کمتری داشت، در‌حالی که مواد مادری هر دو یکسان بود. خاکرخ‌هایی که در رژیم رطوبتی زریک بودند مقادیر پذیرفتاری بیشتری را نشان دادند. همبستگی مثبت و معنی‌دار (561/0R=  در سطح یک درصد) بین شاخص تکامل خاک (Fed-Feo) و مقادیر χlf و همبستگی منفی و معنی‌داری بین آهن غیر بلوری (R=0.492 در سطح یک درصد) و پذیرفتاری مغناطیسی (Fed /Feo) مشاهده شد. به‌طور کلی نتایج نشان داد که توزیع پذیرفتاری مغناطیسی در خاکرخ تحت تأثیرتوزیع اشکال مختلف آهن، تکامل خاک، مواد مادری، اقلیم و سرعت هوادیدگی در لایه‌های مختلف خاک بوده است.  https://ijswr.ut.ac.ir/article_103189_70f34d613bedd5294f4ce220aeea7b70.pdf