موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 56 5 2025 07 23 A review of some studies, methods and estimates of soil erosion and sediment yield in Iran مروری بر برخی مطالعات، روش‌ها و برآوردهای فرسایش خاک و رسوبدهی در ایران 1119 1145 103179 10.22059/ijswr.2025.388015.669866 FA امید رحمتی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، فریبا احمدی دهرشید بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سید مسعود سلیمان‌پور بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بهرام چوبین بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، Journal Article 2025 01 04 Soil erosion and sediment yield are significant environmental challenges in Iran, substantially impacting agriculture, natural resources, and ecosystems. Lack of sufficient information about the results of different methods of estimating and measuring soil erosion is a serious challenge in soil erosion studies in the country. This research examines some of the most important studies conducted on soil erosion and sedimentation in Iran. Initially, water erosion studies conducted within the country between 1972 and 1984 were searched and collected in various scientific databases such as the Scientific Information Center of the Academic Jihad, the National Publications Database, and Google Scholar. These scientific sources were classified and analyzed from different aspects and perspectives. Then, various methods for measuring and estimating soil erosion, including mathematical and experimental models, as well as existing estimates of soil erosion and sedimentation rates in Iran, were presented and introduced.  The results of the reviewed studies show that the rate of soil erosion in different watersheds of Iran varies significantly and has been reported to average between 5 and 68 tons per hectare per year. The differences are influenced by climatic and local factors, including geographical features, soil type, vegetation cover, roughness, and human activities. The spatial distribution of the use of RUSLE, MPSIAC, EPM, WEPP, ICONA, and SLEMSA models in Iran was presented. Some soil erosion studies in the country have used models to estimate soil erosion without considering the assumptions and scope of application of the models. Findings based on comparative analyses of soil erosion studies on a national scale can identify research gaps and opportunities and can improve soil management programs and natural resource conservation in Iran. فرسایش خاک و تولید رسوب از جمله تهدیدهای جدی محیط‌زیستی در جهان به شمار می‌رود که تاثیرات منفی زیادی بر کشاورزی، منابع طبیعی و بوم‌سازگان دارد. عدم اطلاع کافی از نتایج روش‌های مختلف برآورد و اندازه‌گیری فرسایش خاک به عنوان یک چالش جدی در مطالعات فرسایش خاک کشور مطرح است. این پژوهش برخی از مهمترین مطالعات انجام‌شده در زمینه فرسایش خاک و رسوبدهی در ایران را بررسی می‌نماید. در ابتدا، مطالعات فرسایش آبی انجام گرفته در داخل کشور در بین سال‌های 1351 و 1403 در پایگاه‌های مختلف علمی مانند پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، بانک اطلاعات نشریات کشور و Google Scholar جست‌و‌جو و جمع‌آوری شد. منابع علمی مزبور از جوانب و دیدگاه‌های مختلف طبقه‌بندی شده و مورد تحلیل قرار گرفتند. سپس روش‌های مختلف اندازه‌گیری و برآورد فرسایش خاک، از جمله مدل‌های ریاضی و تجربی و همچنین برآوردهای موجود از میزان فرسایش خاک و رسوبدهی در ایران ارائه و معرفی شدند. نتایج مطالعات بررسی شده نشان می‌دهند که میزان فرسایش خاک در حوزه‌های آبخیز مختلف ایران به‌طور قابل‌توجهی متفاوت است و به طور متوسط بین 5 تا 68 تن در هکتار در سال گزارش شده است. این تفاوت‌ها تحت تاثیر عوامل اقلیمی و محلی ازجمله ویژگی‌های جغرافیایی، نوع خاک، پوشش گیاهی، ناهمواری و فعالیت‌های انسانی قرار دارند. توزیع مکانی استفاده از مدل‌های RUSLE، MPSIAC، EPM، WEPP، ICONA و SLEMSA در کشور ارائه شده است. برخی از مطالعات فرسایش خاک در کشور بدون درنظر گرفتن فرضیات و دامنه کاربرد مدل‌ها، از مدل‌ها برای تخمین فرسایش خاک پرداخته‌اند. یافته‌های مبتنی بر تحلیل‌های مقایسه‌ای مطالعات فرسایش خاک در مقیاس کشوری، ضمن شناسایی خلاها و فرصت‌های تحقیقاتی می‌تواند موجب بهبود برنامه‌های مدیریت خاک و حفظ منابع طبیعی در ایران شود. https://ijswr.ut.ac.ir/article_103179_c6038fe249ab3de0766fd7e26d0951f1.pdf