موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 56 4 2025 06 22 An Investigation of DEM Resolution Influence on Flood Inundation (Case study: Karun River) تأثیر وضوح مدل رقومی ارتفاع بر روی پهنه سیلاب (مطالعه موردی: رودخانه کارون) 965 982 102618 10.22059/ijswr.2025.388047.669865 FA جواد ظهیری گروه مهندسی آب-دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان احمد جعفری گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، خوزستان، ایران میترا چراغی گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، خوزستان، ایران محمدجواد نصر اصفهانی رئیس گروه نوآوری و توسعه فناوری- سازمان آب و برق خوزستان، خوزستان، ایران Journal Article 2025 01 02 One of the fundamental aspects of flood modeling is the digital elevation model (DEM) of the riverbed and its floodplains. Given that high-accuracy digital elevation maps (DEMs) are not available in many regions of the country, this study seeks to examine the impact of DEM quality of the Karun Riverbed and its floodplains, specifically from the Molasani to Farsiat stations, on flood inundation mapping. The study area encompasses approximately 110 kilometers of the Karun River, including three hydrometric stations: Molasani, Ahvaz, and Farsiat. For two-dimensional modeling in the HEC-RAS environment, the availability of an elevation map of the study area is essential. To this end, elevation maps of the Karun River were prepared with varying accuracies using methods such as existing survey data and aerial imagery. Due to the unavailability of riverbed elevation maps, riverbed reconstruction was conducted in a GIS environment. In this study, to evaluate the quality of DEMs on flood mapping, maps with resolutions of 30, 50, 100, and 150 meters were utilized. For analyzing different scenarios, Sentinel-2 satellite images, along with 12 quantitative indices, were employed. The analysis results show that the Threat Score (TS) decreased from 67% for 30-meter resolution to 66%, 59%, and 56% for 50 m, 100 m, and 150 m resolutions, respectively, indicating an 11% reduction in accuracy with a fivefold decrease in map resolution. The results of various quantitative criteria indicate that intermediate pixel sizes (50×50 or 100×50 meters) can provide reasonable accuracy while reducing computational efforts. This is particularly useful for regional-scale studies or trans-regional analyses. Overall, the findings emphasize the importance of adjusting pixel resolution in accordance with the specific objectives and constraints of flood modeling tasks. یکی از مهم‌ترین بخش‌های مدل‌سازی سیلاب، مدل رقومی ارتفاع بستر رودخانه و دشت‌های سیلابی آن است. باتوجه‌به اینکه در بسیاری از مناطق کشور، نقشه‌های توپوگرافی با دقت بالا در دسترس نیست، در این تحقیق سعی شده است تا تأثیر کیفیت نقشه توپوگرافی بستر رودخانه کارون و محدوده‌های اطراف آن در بازه ملاثانی تا فارسیات بر روی مدل‌سازی پهنه سیلاب مورد بررسی قرار گیرد. محدوده طرح حدود 110 کیلومتر از رودخانه کارون است که شامل سه ایستگاه آب‌سنجی ملاثانی، اهواز و فارسیات می‌باشد. برای مدل‌سازی دوبعدی در محیط HEC-RAS در دسترس بودن نقشه ارتفاعی منطقه موردمطالعه لازم است. بدین منظور نقشه ارتفاعی محدوده‌های اطراف رودخانه کارون با دقت‌های مختلف از طریق داده‌های نقشه‌‌های توپوگرافی موجود و تصاویر ماهواره‌ای تهیه  گردید. به دلیل در دسترس نبودن نقشه ارتفاعی از بستر رودخانه کارون، بستر رودخانه در محیط GIS ساخته شد. در این مطالعه جهت بررسی کیفیت نقشه توپوگرافی بر روی پهنه سیلاب از نقشه‌هایی با دقت 30، 50، 100 و 150 متر استفاده شده است. جهت بررسی تأثیر نقشه‌های توپوگرافی با رزولوشن‌های مختلف بر پهنه‌بندی سیلاب نیز از عکس‌های ماهواره Sentinel-2 به همراه 12 شاخص کمی استفاده شده است. نتایج تحلیل‌ها نشان می‌دهد که امتیاز تهدید از 67 درصد به‌ازای رزولوشن 30 متری به 66، 59 و 56 درصد به‌ازای رزولوشن‌های 50، 100 و 150 متری رسیده است که نشان‌دهنده کاهش 11 درصدی به‌ازای کاهش 5 برابری رزولوشن نقشه توپوگرافی بوده است. نتایج معیارهای کمی مختلف نشان می‌دهند که اندازه پیکسل‌های میانه (5۰×5۰ یا 10۰×5۰ متر) می‌توانند دقت معقولی را با کاهش محاسبات فراهم کنند. این نسبت به‌ویژه برای مطالعات در مقیاس منطقه‌ای یا تجزیه‌وتحلیل‌های فرامنطقه‌ای مفید است. به‌طورکلی، یافته‌ها بر اهمیت استفاده از وضوح مدل رقومی متناسب با اهداف و محدودیت‌های موجود در مدل‌سازی سیلاب تأکید دارند. https://ijswr.ut.ac.ir/article_102618_c70ee3e343a171bdb69c2662f63eccc6.pdf