موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 56 4 2025 06 22 Comparison of yield and yield components of Sirvan wheat cultivar in amended and un-amended sandy soils under greenhouse conditions مقایسه عملکرد و اجزا عملکرد گندم رقم سیروان در خاک‌های شنی اصلاح‌شده و اصلاح‌نشده در شرایط گلخانه‌ای 949 964 102617 10.22059/ijswr.2025.386948.669852 FA سید محمد حسینی بادآشیانی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. احمد حیدری گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران علیرضا راهب گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران حسن اعتصامی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. محمدرضا بی همتا گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. خدابخش گودرزوند چگینی پژوهشگر ارشد مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آب کوهین، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران، Journal Article 2024 12 16 Wheat, a staple food crop wheat in nutrition and economy of the societies, is currently facing significant challenges due to climate change and water scarcity. This study investigates the effects of bentonite clay (6.25 and 12.5 g kg-1), carboxymethylcellulose (3 and 5 g kg-1), and mixture of two isolates of endophytic bacteria (Pseudomonas sp) and rhizosheath (Pantoea agglomerans) (10 and 20 mL kg-1), on soil properties, growth, yield, and yield components of the ‘Sirvan’ wheat cultivar under greenhouse conditions in a completely randomized design. the effective treatments on soil properties were identified during an incubation period. Five selected combined treatments, including B6.25C5M20; B12.5C5M10; B12.5C5M20; B12.5C3M20, and B12.5C3M10, along with positive and negative controls, were prepared in a total of 7 treatments with 3 replications and 21 pots. Five wheat seeds were sown in each pot, and morphological traits and yield were measured. Results showed that the treatment B12.5C5M20 had the greatest impact on wheat yield and yield components, significantly increasing spike length (5.33-7.33 cm), root length (2.13-9.67 cm), number of spikelets (10.66-15.3), number of grains per spike (8.33-20.67), thousand-grain weight (10.26-25.13 g), biological yield (2.39-6.28 g), and grain yield (0.47-2.43 g) compared to the control. plant height and harvest index, although increased compared to the control, did not show significant differences. Amending sandy soil with the applied treatments is a promising approach for wheat production in these lands. علیرغم نقش محوری گندم در تغذیه و اقتصاد جوامع کشت گندم در حال حاضر با چالش­های جدی مانند تغییر اقلیمی و کمبود آب مواجه است. در این پژوهش اثرات رس بنتونیت (25/6 و 5/12 g kg^-1) ، کربوکسی­متیل­سلولز ( 3 و 5 g kg^-1) و مخلوط دو جدایه از باکتری­های اندوفیت Pantoea agglomerans (R11) و رایزوشیت Pseudomonas sp (E1)، (10 و 20 mL. kg^-1) برای اصلاح خصوصیات خاک بر روی رشد، عملکرد و اجزاء عملکرد گندم رقم سیروان در شرایط گلخانه­ای و در قالب طرح آماری کاملا تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا تیمارهای موثر بر خصوصیات خاک در طی دوره انکوباسیون شناسایی شدند و 5 تیمار ترکیبی منتخب شامل B6.25C5M20؛ B12.5C5M10؛ B12.5C5M20؛ B12.5C3M20 وB12.5C3M10 به همراه نمونه شاهد مثبت و منفی در مجموع 7 تیمار با 3 تکرار و 21 گلدان تهیه شد. در هر گلدان تعداد 5 بذر گندم کاشته شد و خصوصیات مورفومتری و عملکرد گندم اندازه­گیری شدند. نتایج نشان داد تیمار B12.5C5M20 بیشترین اثر را بر عملکرد گندم و اجزاء عملکرد دارد. به طوری­که باعث افزایش معنی­دار طول خوشه (33/5 -33/7(cm  طول ریشه ( cm 13/2- 67/9)، تعداد گلچه (66/10- 3/15 عدد)، تعداد دانه در سنبله (33/8-67/20 عدد)، وزن هزار دانه (g 26/10- 13/25)، عملکرد بیولوژیک (g 39/2- 28/6)، عملکرد دانه (g 47/0- 43/2) نسبت به تیمار شاهد شد، ارتفاع گیاه و شاخص برداشت با وجود افزایش نسبت به گیاه شاهد تفاوت معنی­داری نشان ندادند. اصلاح خاک شنی با تیمارهای به کار رفته راهکاری مفید برای تولید گندم در این اراضی می­باشد. https://ijswr.ut.ac.ir/article_102617_8009b2d943a0b3fe25b1316dbe828733.pdf