موسسه انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X 56 3 2025 05 22 The effect of tillage systems and residue management on the optimal use of phosphorus in safflower cultivation under saline conditions تأثیر سیستم‌های خاک‌ورزی، مدیریت بقایا و مصرف کود فسفر بر عملکرد گلرنگ تحت شرایط شوری 631 648 102197 10.22059/ijswr.2025.383497.669813 FA اکبر گندمکار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران. 0000-0002-5415-1168 فاطمه خیامیم بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و اموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران 0009-0008-5903-7867 Journal Article 2024 10 13 The present research investigated the effect of plant residues, different tillage techniques, and phosphorus Fertilizer application on safflower crop yield over two years at the Kabutarabad Agricultural Research Station in Esfahan, which has silty clay loam soil. The experiment was conducted as a one-time split plot with a randomized complete block design and three replications. The main treatments included no-tillage, reduced tillage, and conventional tillage. Sub-treatments included four levels of zero, 50, 75, and 100 percent of the recommended phosphorus fertilizer based on soil tests for each tillage level. The biological yield, seed yield, phosphorus concentration in both leaves and seeds, and absorbable soil phosphorus were measured. The highest increase in absorbable soil phosphorus was noted in the surface soil of no-tillage and reduced-tillage plots, respectively. The application of triple superphosphate significantly increased the mean absorbable soil phosphorus from 3.5 to 25.3 mg/kg. A significant increase in biological yield (16.3 tons per hectare) and safflower seed yield (1.5 tons per hectare) was observed in the treatment with 75% of the recommended phosphorus fertilizer. The net phosphorus uptake by safflower rose from 17.6 kg/ha in the control treatment to 37.6 kg/ha in the 100% fertilizer recommendation treatment. A notable increase in safflower seed yield and total yield was achieved through the presence of plant residues and the use of reduced-tillage and no-tillage methods in conditions of water and soil salinity, indicating the superiority of these methods compared to conventional tillage. The application of 75% of the recommended phosphorus fertilizer was adequate for safflower planting across all tillage types; this level of phosphorus was sufficient.  The application was equivalent to a 100% fertilizer recommendation. پژوهش حاضر به منظور بررسی تأثیر وجود بقایای گیاهی ایستاده، روش­های مختلف خاک­ورزی و مقدار مصرف کود فسفر بر عملکرد محصول گلرنگ، به‌مدت دو سال در ایستگاه تحقیقات کشاورزی کبوترآباد اصفهان در یک خاک لوم­رسی­سیلتی انجام شد. آزمایش به صورت کرت‌های یک‌بارخرد شده در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمار اصلی شامل سه سطح بدون­خاک‌ورزی، کم­خاک‌ورزی و شخم مرسوم بود. تیمارهای فرعی شامل چهار سطح صفر، 50 ، 75 و 100 درصد توصیه کودی فسفر بر مبنای آزمون خاک در هر کدام از سطوح خاک‌ورزی بودند. مقادیر عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، غلظت فسفر در برگ و دانه و فسفر قابل دسترس خاک اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد بیشترین افزایش مقدار فسفر قابل دسترس خاک به­ترتیب در خاک سطحی کرت‌های بی‌خاک‌ورزی و کم‌خاک‌ورزی مشاهده شد. کاربرد سوپرفسفات تریپل موجب افزایش معنی‌دار میانگین فسفر قابل دسترس خاک از 5/3 به 3/25 میلی‌گرم در کیلوگرم شد. افزایش معنی­دار عملکرد بیولوژیک (3/16 تن درهکتار) و دانه گلرنگ (1/5 تن در هکتار) در تیمار 75 درصد توصیه کودی فسفر بدست آمد. خالص برداشت فسفر توسط گلرنگ از 6/17 کیلوگرم در هکتار در تیمار شاهد به 6/37 کیلوگرم در هکتار در تیمار100 درصد توصیه کودی افزایش یافت. با وجود بقایای گیاهی و انجام روش‌های کم‌خاک‌ورزی و بدون ‌خاک‌ورزی در شرایط شوری آب و خاک، افزایش معنی­دار عملکرد کل و دانه گلرنگ بدست آمد که نشان‌دهنده­ی برتری روش‌های کم­خاک‌ورزی و بدون­خاک‌ورزی در مقایسه با خاک‌ورزی مرسوم بود. در کاشت گیاه گلرنگ کاربرد 75 درصد کود فسفری کافی بود چرا که در تمام انواع خاکورزی این سطح از کاربرد فسفر عملکردی معادل 100 درصد توصیه کودی داشت. https://ijswr.ut.ac.ir/article_102197_da93019e8399a5e4b2f263c0089db72e.pdf