2021-06-21T17:58:53Z https://ijswr.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=8269

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 جابر رحیمی علی خلیلی جواد بذر افشان داده­های دمای حداقل روزانه مهم­ترین نیاز پژوهش­های اقلیمی و همچنین مطالعات تأثیر تغییر اقلیم در زمینه سرماهای زودرس پاییزه، دیررس بهاره، طول مدت سرما، ارزیابی پتانسیل تولید محصولات باغی و زراعی وابسته به سرمازدگی و نهایتاً امنیت غذایی است. از نگاه دیگر، به‌رغم آنکه ایستگاه­های مناطق مرتفع نقش مهمی در صحت برآورد شیب ارتفاعی آماره­های دما و میدانی کردن آنها دارند، تعدادشان در ایران بسیار معدود بوده و اغلب آنها از نظر آماری واجد گسستگی‌های زیادی هستند و بازسازی آنها برای مطالعاتی که مبتنی بر دوره­های آماری همگن طولانی هستند، امری ضروری محسوب می­شود. هدف از این بررسی، مقایسه روش­های مختلف بازسازی داده­های روزانه دمای کمینه در ایستگاه­های مرتفع و معرفی برترین روش­ها برای ترمیم و گسترش سری­های زمانی مربوطه در دوره اقلیمی همزمان با ایستگاه­های قدیمی ایران است. برای این منظور، 12 ایستگاه که ارتفاعی بیشتر از 1900 متر داشتند، انتخاب و از دوره‌های موجود آماری آنها 500 دمای کمینه روزانه به طور تصادفی حذف و همان داده­ها با استفاده از 31 روش کلاسیک موجود و یک روش پیشنهادی جدید مبتنی بر توزیع تجمعی احتمالات وقوع دماهای کمینه بازسازی گردید و اعتبار هریک از آنها با استفاده از آماره مجذور مربعات خطا و همچنین بررسی حدود خطا در سطح اطمینان 90 و 95% بطور کمی ارزیابی شد. بر اساس نتایج به دست آمده سه روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی، روش پیشنهادی مبتنی بر تابع توزیع تجمعی احتمالات و روش شبکه عصبی مصنوعی با حدود اعتماد 95% خطای بازسازی به ترتیب 0/2±، 2/2± و 1/3± درجه نسبت به سایر روش­های بازسازی ارجحیت دارند. این بررسی منجر به تکمیل سری آماری دمای کمینه روزانه این ایستگاه­ها در دوره 2010-1965 گردید که در مطالعات تغییر اقلیم و ریسک سرمای زودرس و دیررس و همچنین تغییرات تقویم زراعی در اثر پدیده تغییر اقلیم مورد استفاده قرار می­گیرند. بازسازی دمای روزانه ایستگاه‌های هواشناسی مرتفع خطای برآورد دما ایران 2017 07 23 231 239 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62576_1067f3a5ea8cf9662e99a265a40169a9.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 میلاد نوری مهدی همایی محمد بنایان در این مطالعه، روند تغییرات تبخیر و تعرق مرجع (ET0) و عوامل کنترل‌کننده آن طی دوره­های 1966-2100 در شش ایستگاه سینوپتیک غربی کشور مطالعه شد. بدین منظور خروجی­های مدل اقلیمی HadCM3 تحت سناریوی انتشار B2 توسط مدل SDSM ریزمقیاس سازی شد. نتایج این پژوهش نشان داد که ­در سه دوره 30 ساله ابتدایی، میانی و انتهایی قرن 21، ET0 (میانگین تمامی ایستگاه­ها) به ترتیب 12/5، 33/7 و 01/11 درصد نسبت به دوره پایه (1966-1990) افزایش خواهد یافت. بر مبنای نتایج آزمون روندیابی من-کندال، روند ET0 طی 1966-2010 در اکثر ایستگاه­ها به­طور غیر معنی­داری (در سطح 95 درصد) صعودی بوده است. روند افزایشی ET0 در گذشته احتمالاً به­دلیل روند صعودی شدت تشعشع خورشیدی و دما و روند نزولی رطوبت نسبی در منطقه بوده است. همچنین در اغلب ایستگاه­­ها، روند صعودی میانگین ET0 در دوره­های 2011-2040 و 2071-2100 معنی­دار و در 2041-2070 غیر معنی­دار خواهد بود. روند افزایشی ET0 در آینده احتمالاً به­دلیل افزایش دما می­باشد. تبخیر و تعرق مرجع تغییر اقلیم ریزمقیاس سازی آماری SDSM 2017 07 23 241 252 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62578_f43a169066b00b4acc9e2b14c7d0d1fb.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 علی سلاجقه الهام رفیعی ساردویی علیرضا مقدم نیا آرش ملکیان شهاب عراقی نژاد شهرام خلیقی سیگارودی امین صالح پورجم در این تحقیق، نتایج دو روش ریزمقیاس نمایی SDSM و LARS-WG با در نظر گرفتن معیارهای خطا، ازلحاظ بارش روزانه، دماهای حداقل و حداکثر روزانه در دو ایستگاه سینوپتیک روانسر و کرمانشاه مقایسه می‌شود. در هر دو مدل دوره زمانی 1988-1961 و 1989-2001 به ترتیب برای انجام واسنجی و صحت سنجی در نظر گرفته شدند. نتایج کلی نشان داد که مدل SDSM در دو ایستگاه موردبررسی، در هر دو مرحله واسنجی و صحت سنجی، برای دماهای حداقل و حداکثر روزانه عملکرد بهتری نسبت به الگوی LARS-WG دارد درحالی­که برای بارش روزانه، مدل LARS-WG دارای عملکرد بهتری می­باشد. از نتایج ریزمقیاس نمایی، چنین نتیجه‌گیری می­شود که در دو دهه 2020 و 2050 تحت سناریو A2 و با به‌کارگیری مدل بزرگ‌مقیاس HadCM3، ایستگاه کرمانشاه و روانسر با میزان بارش کمتری مواجه می‍شوند. هم‌چنین پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که در هر دو مدل دمای حداقل و دمای حداکثر در دو دهه آتی تحت سناریو A2 در هر دو ایستگاه افزایش می‌یابد. تغییر اقلیم بارش دمای حداقل دمای حداکثر 2017 07 23 253 262 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62601_0266206a5f0e3693b3a25b6ca8a52a23.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 فرید فروغی شهاب عراقی نژاد قاسم عزیزی محسن ارسلانی با اندازه­گیری حلقه­های رویشی سالیانه درختان و ساخت گاه­شناسی از آن­ها، امکان مطالعه و بازسازی شاخص شدت خشکسالی پالمر در محدوده رویشگاه­ها فراهم می­شود. هدف از انجام این پژوهش، بازسازی شاخص شدت خشکسالی پالمر با استفاده از گاه­شناسی درختی و پایش خشکسالی در حوضه کرخه می­باشد. در این تحقیق از شاخص گاه­شناسی درختی منطقه­ای زاگرس مرکزی دو گونه درختی، بلوط ایرانی (Quercus brantii) و بلوط مازو (Quercus infectoria) طی دوره 1840-2010 برای بازسازی شاخص شدت خشکسالی پالمر در حوضه کرخه استفاده شده است. با توجه به همبستگی مثبت و معنادار شاخص شدت خشکسالی پالمر با شاخص گاه­شناسی درختی منطقه­ای، مقادیر شاخص شدت خشکسالی پالمر طی سال­های 1840 تا 2010 بازسازی شد. مقادیر محاسباتی شاخص شدت خشکسالی پالمر و مقادیر بازسازی‌شده آن در دوره آماری مشترک به‌خوبی با هم مطابقت دارند. در ادامه وضعیت هیدرولوژیکی در طول دوره گاه­شناسی مورد بررسی قرار گرفت و بر این اساس خشکسالی هیدرولوژیکی در حوضه کرخه برای سال­های 1840 تا 2010 بررسی شد. شدت و تداوم خشکسالی­ها و همچنین دهه­هایی با بیشترین تعداد رویدادهای خشکسالی و ترسالی تعیین گردید. همچنین نتایج این تحقیق با سایر محققین نیز مقایسه گردید. بر این اساس شدیدترین کم‌آبی (خشکسالی) در کل دوره بازسازی 1840 تا 2010 برای ایستگاه کاکارضا مربوط به سال­های 2004-1999 بوده است. شدیدترین کم آبی (خشکسالی) بازسازی‌شده در قرن 19 و 20 به ترتیب در سال­های 1853 تا 1855 و 1966 تا 1968 بوده است. شاخص شدت خشکسالی پالمر اقلیم شناسی درختی حلقه های درختی پایش خشکسالی حوزه کرخه 2017 07 23 263 273 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62619_65b1e80fc38171262534c570322fe9c7.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 اصغر عزیزیان وابستگی معادلات زمان تمرکز به پارامترهای مختلف آنها را در معرض عدم قطعیت‌های ناشی از تغییرات شدت بارش، مقیاس نقشه توپوگرافی و کاربری اراضی، توان تفکیک مدل‌های رقومی ارتفاعی و همچنین آستانه شکل‌گیری آبراهه‌ها قرار می‌دهد. در پژوهش حاضر به ارزیابی و تحلیل عدم قطعیت 20 معادله پرکاربرد و متداول در زمینه محاسبه زمان تمرکز در دو حوضه آبریز کسیلیان و امامه پرداخته شده است. نتایج بدست آمده نشان می‌دهد که معادلات BransbyWilliams و Morgali-Linsley با دارا بودن خطای نسبی کمتر از 10 درصد، بیشترین تطابق را با زمان تمرکز مشاهداتی در دو حوضه مذکور، دارا می‌باشند. همچنین تحلیل عدم قطعیت معادلات مختلف برآورد زمان تمرکز به روش مرتبه اول تغییرات حاکی از آن است که معادلات McCuen، ASCE و Eagleson دارای بیشترین عدم قطعیت (بیش از 50 درصد) و معادلات FAA و Johnstone دارای کم‌ترین عدم قطعیت (کمتر از 10 درصد) می‌باشند. در روش‌های مبتنی بر پارامترهای ژئومورفولوژیکی نیز سهم عدم قطعیت ناشی از آستانه شکل‌گیری آبراهه‌ها بر عملکرد معادلات زمان تمرکز تقریباً 3 تا 4 برابر مقیاس نقشه و توان تفکیک مدل‌های رقومی ارتفاعی می‌باشد. لذا توصیه می‌گردد به هنگام استفاده از چنین معادلاتی به‌ویژه در حوضه‌های فاقد آمار به مبحث آستانه شکل‌گیری آبراهه‌ها توجه ویژه‌ای بعمل آید. زمان مرکز عدم قطعیت پارامترهای ژئومورفولوژیکی مقیاس نقشه 2017 07 23 275 288 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62625_72d036a9c36c148070d549d9c3ba60ed.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 سپیده اکرمی علی رئیسی استبرق جمال عبدالهی بیک پدیده رگاب یک فرآیند فرسایشی است که تحت تأثیر جریان نشت رو به بالا در زیر سازه‌های آبی رخ می‌دهد و در صورت عدم توجه کافی برای مقابله با آن ممکن است پایداری و ایمنی سازه هیدرولیکی را تحت تأثیر جدی قرار دهد. در این تحقیق، اثر مسلح سازی یک خاک در تغییر شیب هیدرولیکی بحرانی و نیروی مقاوم به رگاب بررسی شد. مسلح سازی توسط دو نوع ژئوگرید با ابعاد منفذی 6 میلی‌متر (ژئوگرید 1) و 2 میلی‌متر (ژئوگرید 2) صورت پذیرفت. آزمایش‌های یک‌بعدی رگاب روی نمونه‌های یک خاک ماسه‌ای، خاک مسلح شده با صفحات دو نوع ژئوگرید 1 و 2 که به روش استاتیکی متراکم و تهیه شده‌اند، در دستگاه ویژه طراحی شده صورت پذیرفت. نتایج نشان داد مسلح سازی به‌وسیله صفحات ژئوگرید موجب بهسازی خاک در مقابل پدیده رگاب می‌گردد، به­طوری­که شیب هیدرولیکی بحرانی و نیروی مقاوم به رگاب افزایش می­یابد و افزایش درجه بهسازی وابسته به تعداد صفحات ژئوگرید و موقعیت آن­ها نسبت به یکدیگر در نمونه می­باشد. از طرفی نتایج نشان داد، در شرایط و موقعیت یکسان عملکرد دو نوع ژئوگرید تقریباً مشابه است. رگاب سرعت نشت شیب هیدرولیکی بحرانی مسلح سازی خاک ژئوگرید 2017 07 23 289 297 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62629_abed3172e2bf4ae0191070af4bda9a09.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 عباس احمدی وحید جعفری نصرت‌اله نجفی حبیب پالیزوانزند محمدابراهیم صادقزاده اطلاع از تغییرات زمانی میزان تولید رواناب و رسوب در طول فصل زراعی نه‌تنها در اتخاذ نوع و نحوه انجام کارهای حفاظتی مفید است بلکه در برآورد مدل‎های فرسایش خاک و رواناب کاربرد دارد. تحقیق حاضر با هدف بررسی تغییرات زمانی مقدار تولید رواناب و رسوب در طول فصل رشد گیاه نخود با تراکم‌های مختلف کشت تحت شرایط دیم در ایستگاه تحقیقات حفاظت خاک تیکمه‌داش در کرت­های فرسایشی اجرا شد. بدین منظور تحقیقی در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه سطح تراکم کشت گیاه نخود به‌ترتیب (30، 35 و 40 کیلوگرم بذر در هکتار)، در سه تکرار اجرا و نتایج حاصل در قالب طرح کرت‌های خردشده در زمان، تحلیل آماری شد. بدین ترتیب که بعد از شخم زدن کر‌ت‌ها، بذرها به‌طور یکنواخت و با روش کشت معمول در منطقه در 17 فروردین سال 1392 کشت شد. سپس در طول فصل رشد گیاه نخود بعد از هر بارندگی، رواناب جمع شده در مخزن‌ها اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که اثر اصلی تراکم کشت و زمان نمونه‌گیری بر میزان رواناب و رسوب در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود، اما اثرات متقابل آن‌ها بر مقدار رواناب غیر معنی‌دار هست. حداقل میزان رواناب و رسوب در تراکم kg/ha 40، در زمان نمونه‌گیری سوم به ‌ترتیب برابر با l/ha 88/421 و kg/ha 45/2، و حداکثر میزان رواناب و رسوب در زمان نمونه‌گیری اول و در تیمار kg/ha 30 به ترتیب برابر با l/ha 1550 و kg/ha 54/31 مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد که میزان رواناب و هدر رفت خاک در تیمار kg/ha 30 به ‌ترتیب 1/1 و 4/1 برابر بیشتر از تیمار kg/ha 35 بوده و 5/1 و 9/1 برابر بیشتر از تیمار kg/ha 40 بود. بنابراین جهت حفاظت خاک، تراکم بذر kg/ha 40 نخود دیم برای شرایط مشابه کشت در منطقه توصیه می‌شود. تاج پوشش گیاهی فرسایش خاک کرت‌های فرسایشی هدر رفت خاک 2017 07 23 299 308 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62631_348d764366e28a79eb181e873ca1ab91.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 فرید فروغی شهاب عراقی نژاد در ده‌های گذشته روش‌های مختلفی برای تجزیه و تحلیل و پیش‌بینی متغیرهای فیزیکی استفاده شده است. یکی از آنها، روش آماری تحلیل طیف تکین (SSA) می‌باشد. SSA از روش‌های مورد استفاده در مدل‌سازی فرایندهای مختلف آماری است و اخیراً استفاده از آن در رشته‌های مختلف مهندسی از جمله منابع آب به منظور حذف اجزاء تصادفی موجود در سری‌های زمانی گسترش یافته است. هدف اصلی از این تحقیق پیش‌بینی مقادیر جریان رودخانه‌های حوضه کرخه با استفاده از روش SSA می-باشد. ابتدا ایستگاه‌های شاخص در حوضه کرخه (پنج ایستگاه) برای این کار انتخاب گردید. دوره پر آبی ایستگاه‌ها تعیین شد. برای مدل‌سازی 70 درصد داده‌ها برای واسنجی و 30 درصد داده‌ها برای صحت‌سنجی در نظر گرفته شد. ابتدا از روش SSA برای پردازش اولیّه داده‌ها و حذف نوفه موجود در سری‌های زمانی جریان رودخانه استفاده شد. سپس از الگوریتم بازگشتی روش SSA برای ساخت مدل پیش‌بینی آبدهی رودخانه در ایستگاه‌های حوضه کرخه استفاده شد. برای بررسی عملکرد مدل از معیار جذر میانگین مربعات خطا نرمال شده، میانگین قدرمطلق خطای نسبی و ضریب همبستگی استفاده گردید. در مرحله صحت-سنجی بیشترین مقدار آماره NRMSE و MARE به‌ترتیب برابر 0.47 و 0.5برای ایستگاه‌های پل‌چهر بود. کمترین مقدار آماره NRMSE برای ایستگاه پل دختر و چم انجیر نزدیک به هم و برابر 0.3 و 0.31 و کمترین مقدار آماره MARE برای ایستگاه چم انجیر و پل دختر، نزدیک به هم و برابر 0.29 و 0.30 بود. در نهایت بهترین و ضعیف‌ترین نتیجه در دو مرحله واسنجی و صحت سنجی به‌ترتیب برای ایستگاه‌های چم انجیر و پل‌چهر به‌دست آمد. بر اساس نتایج این تحقیق می‌توان با به‌کارگیری روش SSA مقادیر جریان رودخانه را با دقت مناسب پیش‌بینی نمود. پیش بینی بلند مدت آبدهی جریان رودخانه تحلیل طیف تکین حوضه کرخه 2017 07 23 309 321 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62633_155d525beb4cfbb5a1a138ede7e6137e.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 ام البنی محمدرضاپور زهره سادات موسوی رستگار امید بزرگ حداد محبوبه ابراهیمی یکی از اصلی‌ترین منابع آبی موجود، منابع سطحی آب و به طور مشخص آب موجود در مخازن سدها می‌باشد. یکی از روش­های بهبود بهره­برداری از مخازن اعمال سیاست جیره­بندی در مخزن است. تابع هدف در این تحقیق کمینه‌سازی نسبت کمبود با اعمال سیاست‌ جیره­بندی بر مصارف کشاورزی سد وشمگیر در استان گلستان است. به این منظور دوره سه‌ساله خشکسالی متوالی از سال 1380 تا 1382 برای این تحقیق انتخاب گردید. سیاست جیره­بندی با استفاده از الگوریتم­های بازپخت، ژنتیک، رقابت استعماری صورت گرفته و سپس نتایج با سیاست بهره­برداری استاندارد مقایسه می‌شوند. نتایج نشان می‌دهند که الگوریتم بازپخت با اعمال سیاست جیره‌بندی با اعتمادپذیری 94/99 درصد، برگشت‌پذیری 50%، شاخص پایداری 39/49، آسیب‌پذیری 6% و درصد تأمین 99 دارای بالاترین کارایی و همچنین سیاست بهره‌برداری استاندارد نیز با اعتمادپذیری 25/99 درصد، برگشت‌پذیری 11%، شاخص پایداری 22/9، آسیب‌پذیری 5/15% و درصد تأمین 80 دارای پایین‌ترین کارایی در بهره‌برداری از مخزن وشمگیر در دوره خشکسالی بوده‌اند. خشکسالی سیاست جیره‌بندی سیاست بهره‌برداری استاندارد سد وشمگیر الگوریتمهای فراابتکاری 2017 07 23 323 333 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62634_be27022b0db62118f9ca5d7c3b248d65.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 حامد نوذری مژگان مصطفی مدیریت منابع آب یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های قرن حاضر است که می‌تواند سرمنشأ بسیاری از تحولات مثبت و منفی جهان قرار گیرد. درواقع امروزه چالش منابع آب دغدغه بسیاری از کشورهای خاورمیانه است. محدودیت منابع آب قابل‌دسترس و خشک‌سالی‌های اخیر در ایران نیز نشان می­دهد که ایران با یک بحران جدی در زمینه آب مواجه است. این بدین معناست که برای رهایی از شرایط اشاره‌شده باید یک برنامه‌ریزی و مدیریت صحیح در زمینه منابع آب موجود صورت پذیرد. لذا در این تحقیق به‌منظور مدیریت بهره­برداری از مخزن سد امیر کبیر، روش تلفیقی شبیه‌سازی پویایی سیستم، بهینه‌سازی غیرخطی کلاسیک و مدل پیش‌بینی خطی باکس و جنکینز، روی سد مذکور موردبررسی قرار گرفت. در همین راستا، ابتدا حجم آب مخزن سد امیرکبیر به کمک روش پویایی سیستم‌ها در محیط برنامه نویسی ونسیم شبیه‌سازی شد. سپس با استفاده از مدل پیش‌بینی خطی باکس و جنکینز، دبی ورودی و تبخیر از این مخزن برای سال‌های آبی 93 تا 97 پیش‌بینی شدند و نتایج حاصل از آن‌ها وارد مدل شبیه‌سازی شدند. درنهایت به کمک نرم‌افزار لینگو و روش کلاسیک غیرخطی نحوه‌ی مصرف آب پشت مخزن بهینه شد. مقایسه نتایج بهینه‌سازی و نتایج مدل نشان داد که در شرایط بهینه‌سازی مقادیر کمبود و سرریزها طی تقسیم در ماه‌های مختلف، تعدیل‌شده و از خسارت‌های احتمالی جلوگیری می‌شود. سری زمانی پویایی سیستم‌ها عملکرد سد ونسیم لینگو 2017 07 23 335 347 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62635_813000eef128992a8b335dcbf0fc1f58.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 ثمانه آریابد امیر فتوت رضا خراسانی محمد حسن انتظاری در این مطالعه برخی عوامل مؤثر در میزان جذب کادمیم در سطح نانو‌ذرات دی‌اکسید‌تیتانیم در خاک و پایداری نانو‌ذرات در سوسپانسیون‌های خاک مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این مطالعه نشان داد که در خاک آلوده به کادمیم در محیط سوسپانسیون‌، مقدار تثبیت کادمیم توسط نانو‌ذرات که به جذب کادمیم در سطح نانو‌ذرات نسبت داده می‌شود، به نسبت خاک‌به‌آب (1:20، 1:10 و 1:5)، میزان آلودگی خاک به کادمیم (5 و 10 میلی‌گرم‌بر‌کیلوگرم کادمیم کل در خاک) و مقدار کاربرد نانو‌ذرات (صفر، 5/0، 1 و 5 درصد) بستگی دارد. به‌طوری‌که کمترین میزان کادمیم استخراج شده با عامل کلات کننده DTPA (Cd-DTPA) در نسبت خاک‌به‌آب 1:5 و مقدار 5 درصد نانو‌ذرات و در خاک با سطح آلودگی 10 میلی‌گرم‌بر‌کیلوگرم کادمیم مشاهده شد. همچنین نتایج آزمایش­های پایداری نشان داد که نانو‌ذرات دی‌اکسید‌تیتانیم در سوسپانسیون‌های خاک طی گذشت ده روز از زمان رهاسازی سوسپانسیون‌ها نسبت به زمان ابتدایی از افزودن نانو ذرات، پایداری خوبی نشان دادند. به‌طور‌کلی با‌توجه به‌اینکه غیر‌متحرک‌کردن کادمیم در خاک‌ها یک تکنیک برای بهبود کیفیت خاک است و نانوذرات دی‌اکسیدتیتانیم پایداری خوبی در سوسپانسیون‌های خاک نشان دادند، استفاده از نانو‌ذرات در آلودگی زدایی خاکهای آهکی مناسب می‌باشد. آلودگی‌زدایی خاک Cd-DTPA نانو‌ذرات دی‌اکسید‌تیتانیوم پوشش پایداری 2017 07 23 349 358 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62637_76f5ae734e12b86a2fd989d7684a8670.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 الهام فتحی دره نیجه ء مسعود پارسی نژاد فرهاد میرزایی بابک متشرع زاده آلودگی محیط‌زیست توسط فلزات سنگین، به­ویژه آلودگی خاک با کادمیوم، یکی از چالش­های محیط‌زیست محسوب می­شود. در این پژوهش از روش گیاه­پالایی جهت اصلاح یک خاک آلوده به کادمیوم همراه با شوری استفاده شد. این مطالعه در دو سطح شوری آب آبیاری (0 و 3 دسی­زیمنس بر متر) و سه سطح آلودگی خاک (0 و 20 میلی­گرم کادمیوم در کیلوگرم خاک و نسبت یک به یک خاک و خاک آلوده به فاضلاب) اجرا شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. گیاه ذرت به‌عنوان جاذب کادمیوم انتخاب گردید. گیاهان قبل از رسیدن به مرحله زایشی برداشت شدند. شاخص­های عملکرد، غلظت و جذب کادمیوم به عنوان پاسخ­های گیاهی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که شوری آب آبیاری بر غلظت و جذب کادمیوم در گیاه ذرت اثر معنی­داری داشته و باعث افزایش غلظت کادمیوم در اندام هوایی و ریشه گیاه ذرت به میزان 52 درصد شد؛ اما در تیمار شوری علی‌رغم افزایش غلظت کادمیوم در گیاه، میزان جذب کادمیوم کاهش یافت که ناشی از کاهش وزن خشک گیاه نسبت به تیمار شاهد بود. تیمار خاک آلوده به فاضلاب نیز موجب کاهش عملکرد گیاه شد، اما در این تیمار به علت افزایش شوری و کاهش اسیدیته خاک، حلالیت کادمیوم در خاک افزایش پیدا کرد، در نتیجه غلظت کادمیوم در ریشه به میزان 15 درصد نسبت به تیمار آلوده به کادمیوم افزایش نشان داد و این افزایش در اندام هوایی حدود 12 درصد بود. بر این اساس شوری آب آبیاری می­تواند میزان جذب آلاینده کادمیوم توسط گیاه را افزایش دهد. آلودگی خاک فلزات سنگین فراهمی جذب گیاه پالایی 2017 07 23 359 368 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62642_959547142206f4de35c19ee6a0100669.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 حمید حبیبی بابک متشرع زاده حسینعلی علیخانی وجود ترکیبات نفتی در خاک سبب بروز مشکلات زیست محیطی می‎گردد، لذا تلاش برای پالایش این اراضی ضروری به نظر می‎رسد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر سطوح مختلف بیوچارهای حاصل از پسماند زباله شهری و باکتری‎ تجزیه کننده هیدروکربن‎های نفتی بر میزان عناصر غذایی موجود در گیاه تاج­خروس صورت پذیرفت. تیمارها شامل نفت خام (در سه سطح: (P0) 0،(P1) 5/2 و(P2) 5 درصد وزنی)، بیوچار حاصل ازکمپوست زباله شهری(Bcm) و زباله تر شهری(BM) (در سه سطح: 0، 1 و 2 درصد وزنی) و باکتری (دو سطح: بدون باکتری(Ba0) و دارای باکتری سودوموناس فلورسنس(Ba1)) بود. نتایج نشان داد که با افزایش میزان بیوچار، رشد گیاه بیشتر شد و همواره بیشترین میزان صفات رشدی در سطوح دارای بیوچار گزارش گردید. مقادیر وزن خشک شاخساره در تیمار­هایی که دارای باکتری سودوموناس فلوروسنس بودند نسبت به سایر تیمارها تفاوت معنا­داری نشان داد. در مجموع با کاربرد بیوچار و باکتری سودوموناس فلورسنس، غلظت عناصر غذایی اندازه‎گیری شده افزایش یافت و بیشترین غلظت عناصر در بالاترین سطوح بیوچار گزارش شد به طوری که بیشترین غلظت فسفر با میزان 37/0 درصد در تیمار P1B0Ba1 و کمترین مقدار آن با میزان 23/0 درصد در تیمار P2BM2Ba1 مشاهده شد. همچنین بیشترین غلظت عنصر پتاسیم در تیمار P2BM2Ba1 به میزان 16/5 درصد و کمترین مقدار آن 15/2 درصد در تیمار فاقد عامل زیستی P0BM1Ba0 اندازه گیری و گزارش شد. در سطوح آلودگی یکسان، در تیمارهای حاوی بیوچار، غلظت کلسیم و منیزیم نسبت به شاهد، به میزان بیشتری بود. بیشترین غلظت آهن و منگنز در تیمار P0B0Ba1 با حضور عامل زیستی به ترتیب به میزان 33/1200 و 5/441 میلی­گرم­ برکیلوگرم اندازه‎گیری شد و کمترین مقادیر آن در تیمار عدم حضور باکتری سودوموناس بود. بر این اساس توصیه می‎شود برای افزایش بهره‎وری پالایش آلودگی، استفاده از مواد آلی و به طور مشخص بیوچار و تیمارهای باکتریایی مورد توجه قرار گیرد. بیوچار ترکیبات نفتی زیست پالایی سودوموناس فلوروسنس فراهمی عناصر غذایی 2017 07 23 369 384 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62645_4b94c82d02bf600770f97f40cca8a649.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 شکوفه مرادی محمدرضا ساریخانی ناصر علی‌اصغرزاد پتاسیم یکی از عناصر پرمصرف ضروری برای رشد و توسعه گیاهان است و در سال­های اخیر تأمین زیستی آن از طریق باکتری­های آزادکننده پتاسیم در کانون توجه تحقیقات قرار گرفته است. در این آزمایش توانایی آزادسازی پتاسیم از کانی­های سیلیکاتی، توسط چندین باکتری جداسازی شده از نمونه­های ریزوسفری گیاهان گرامینه، به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفت. فاکتورهای آزمایش شامل جدایه‌های باکتریایی و دو نوع کانی میکا (بیوتیت و موسکویت) بود. پس از جداسازی باکتری­ها از ریشه­های ضدعفونی شده گیاهان گرامینه با استفاده از محیط کشت NFB، تعداد 8 جدایه شاخص برای آزمایش نهایی مورد استفاده قرار گرفت. توان رهاسازی پتاسیم جدایه‌ها با بهره‌گیری از محیط کشت الکساندروف مایع مورد ارزیابی قرار گرفت. بالاترین میزان پتاسیم آزادشده به میزان 16/11 میلی­گرم بر لیتر توسط جدایه Az-8 به دست آمد که 20% نسبت به تیمار شاهد افزایش داشت و پایین‌ترین مقدار 8/2 میلی­گرم بر لیتر توسط جدایه Az-15 مشاهده شد. به‌طور متوسط آزادکنندگی پتاسیم از کانی بیوتیت 82% بیشتر از موسکویت مشاهده شد. در بین باکتری­های جداسازی شده جدایه­های Az-8، Az-12 و Az-19 توانایی بالایی در آزادسازی پتاسیم نشان دادند. همچنین در این آزمایش بین تغییرات pH و میزان رهاسازی پتاسیم توسط جدایه­های باکتریایی همبستگی معنی­داری مشاهده نشد. شناسایی مولکولی و بیوشیمیایی این جدایه‌ها و نتایج توالی‌یابی آنها نشان داد که این جدایه­ها متعلق به جنس سودوموناس می‌باشند. با توجه به نتایج امیدوارکننده آزمایش‌های درون‌شیشه‌ای سویه‌های فوق، بهره‌گیری از آنها در تأمین نیاز پتاسیمی گیاهان در کشت گلخانه و مزرعه توصیه می‌شود. باکتریهای آزادکننده پتاسیم بیوتیت موسکویت الکساندروف سودوموناس 2017 07 23 385 395 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62647_db7ebffef44b5ec2ee6ba0c087149fcc.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 محسن سلیمانی نجمه جابری روش‌های گرمایی به‌عنوان روش­های سریع و با کارایی زیاد برای حذف آلاینده­های آلی در محیط­های آبی و خشکی مطرح شده­اند که استفاده از تابش ریزموج (مایکروویو) یکی از آنهاست. این مطالعه با هدف دستیابی به برخی شرایط بهینه برای حذف هیدروکربن­های نفتی از یک خاک آلوده تحت تأثیر تابش ریزموج انجام شده است. پس از نمونه­برداری خاک از منطقه پالایشگاه نفت تهران، نمونه‌ها در محیط آزمایشگاه در معرض پرتو مایکروویو با توان (770، 1100 و 1250 وات) و فرکانس 45/2 گیگاهرتز، زمان‌های مختلف (5، 10 و 15 دقیقه)، مقادیر مختلف رطوبت خاک (1، 5 و 10 درصد وزنی) و کربن فعال اضافه شده به خاک (0، 5/2 و 5 درصد وزنی) قرار گرفتند. شرایط بهینه حذف هیدروکربن­های خاک با استفاده از آزمایش­های تاگوچی با آرایه متعامد L9 به دست آمد. تأثیر تابش مایکروویو بر برخی خصوصیات شیمیایی و زیستی خاک نیز بررسی شد. نتایج نشان داد که در دامنه تغییرات مطالعه شده شرایط بهینه شامل توان مایکروویو 1100 وات، زمان پرتودهی 15 دقیقه، رطوبت 1% وزنی خاک و کربن فعال 5% وزنی بود. تابش ریزموج در شرایط بهینه منجر به حذف 70 درصد هیدروکربن­های خاک شد. اگرچه این روش بر خصوصیات زیستی خاک مانند جمعیت و تنفس میکروبی تأثیر منفی داشت، ولی می­تواند به‌عنوان یک روش مؤثر و سریع در خاک­های با آلودگی مواد نفتی زیاد پس از بررسی­های اقتصادی مورد توجه قرار گیرد. مایکروویو آلاینده‌های نفتی آلودگی خاک پاک‌سازی 2017 07 23 397 404 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62656_55cc977f39c8d6a02d3106941113432b.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 فریبا نعمتی شمس آباد حسین ترابی امیر محمد ناجی رس­های آلی کانی­های رسی طبیعی هستند که با مواد پلیمری، اصلاح شده و برای اهداف خاصی استفاده می­شوند. این تبادل باعث بازماندن دائم لایه­های رس و ایجاد تخلخل بیشتر و افزایش سطح بین لایه­ها جهت تبادل می­شوند. این مطالعه به‌منظور بررسی راندمان جذب و رهاسازیِ نیترات توسط رس بنتونیت ایرانی (اراک) اصلاح­ شده با سورفکتانت کاتیونی هگزا­ دی­سیل­­تری­­متیل­­­آمونیوم بروماید­(HDTMA-Br) در دو اندازه میکرو و نانومتر و در دو سطح سورفکتانت 100 و 200 درصد گنجایش تبادل کاتیونی، در سطوح 0، 3، 6، 9، 14، 20، 30 و 40 میلی­مولار نیترات و رهاسازی در دو غلظت 6 و 20 میلی مولار نیترات در زمان‌های 15، 30، 45 دقیقه و 1، 2، 8 و 16 ساعت به‌صورت طرح فاکتوریل در قالب طرح پایه­ی کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که نانو ذرات بنتونیت آلی قادر هستند در سطح سورفکتانت 200 درصد CEC، محلول­های آبی آلوده به نیترات در غلظت­های 3، 6، 9، 14، 20، 30 و 40 میلی­مولار را با راندمان به ترتیب، 96، 94، 91، 90، 84، 76 و 68 درصد، جذب و پالایش نمایند در حالی که این راندمان برای میکرو بنتونیت­های آلی به ترتیب، 87، 92، 89، 86، 74، 80 و 68 درصد می­باشد. سطح سورفکتانت 200 درصد CEC در هر دو ذره نانو و میکرو بنتونیت آلی، راندمان بسیار بهتری را نسبت به سطح سورفکتانت 100 درصد CEC، دارا می­باشد. نتایج نشان داد که سطح غلظت سورفکتانت دارای اختلاف معنی­داری (01/0 p≤) در جذب و رهاسازی نیترات است در حالی که اندازه ذرات اختلاف معنی‌داری (01/0 p≤) نداشتند، اما نانو بنتونیت آلی در سطح سورفکتانت 200 درصد گنجایش تبادل کاتیونی و غلظت‌های اولیه کم نیترات دارای بالاترین راندمان جذب (96 درصد) و حداقل رهاسازی (7/3 درصد) می­باشند. بنتونیت اصلاح شده سورفکتانت کاتیونی رس آلی گنجایش تبادل کاتیونی 2017 07 23 405 415 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62657_e2f0e21f23c1097be325ef27261e2b03.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 مرتضی زنگانه سید حامد معراجی حوضچه پمپاژ، یکی از مهمترین سازه­ها در روش آبگیری باز از دریاها بوده که اجرای آن مستلزم پایین آوردن تراز آب زیرزمینی با رویکرد عدم نفوذ آب دریا به محل اجرای آن می­باشد. در این مقاله دو رویکرد متداول کاهش تراز آب زیرزمینی به‌وسیله چاه­های آبکش بزرگ و چاه­های آبکش نقطه­ای جهت اجرای حوضچه پمپاژ کارخانه آب­شیرین­کن شهر بوشهر، با کمک نرم‌افزار MODFLOWبه‌عنوان شبیه‌ساز، مورد بررسی قرار گرفت. در این تحقیق با در نظر گرفتن تعداد 26 عدد چاه آبکشی بزرگ (با دبی برداشت 5/0 تا 5/5 لیتر بر ثانیه) و 119 عدد چاه نقطه­ای (با دبی برداشت 1/0 تا 0/1 لیتر بر ثانیه)، نتایج نشان‌دهنده کارایی هر دو روش بوده و همچنین با آنالیز حساسیت نسبت به میزان نفوذپذیری خاک محل به‌عنوان پارامتر متغیر در زمان و مکان، مشخص شد در مواقع عدم قطعیت نسبت به پارامتر نفوذپذیری، سیستم آبکشی نقطه­ای دارای کارایی بهتری می­باشد. آبکشی چاه‌های آبکش بزرگ چاه‌های آبکشی نقطه‌ای سواحل بوشهر 2017 07 23 428 417 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62658_8b55ec5e89bb9fd152337a7999618cd7.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 مهناز ختار محمد حسین محمدی فرید شکاری در این پژوهش اثر مکش ماتریک و شوری بر اجزای عملکرد و توسعه ریشه گندم و لوبیا در شرایط گلخانه­ای بررسی شد. نتایج نشان داد که با افزایش مکش از kPa 2، اجزای عملکرد و وزن خشک ریشه گندم و لوبیا افزایش یافتند و در مکش ماتریک kPa 10-6 به بیشترین مقدار رسیدند. در مکش­های بیشتر از kPa10، کلیه اجزای عملکرد گیاهان گندم و لوبیا (به­غیر از وزن هزار دانه) که تحت شوری­های کم تا متوسط بودند (dSm-18EC≤ برای گندم و dSm-14EC≤ برای لوبیا) کاهش یافتند، در حالی­که در شوری­های بالاتر، میزان آن­ها تقریباً ثابت باقی ماند. وزن هزار دانه گندم و لوبیا در مکش‌های بالاتر از kPa10 در تمام سطوح شوری ثابت باقی ماند. شوری در سطوح پایین تا متوسط اثر مشخصی بر عملکرد و گسترش ریشه هر دو گیاه نداشت. کمترین مقدار چگالی ریشه گندم و لوبیا در مکش ماتریک kPa 6 بود و در سایر مکش­ها (2، 10 و kPa 33) مقادیر آن تقریباً برابر بود. شوری اثر واضحی بر چگالی ریشه گندم و لوبیا نداشت. در dSm-18EC≤، با افزایش مکش ماتریک تا kPa10، نسبت وزنی بخش هوایی به ریشه گندم کاهش یافت. در حالی­که در ECهای بالاتر این نسبت با مکش ماتریک روند افزایشی داشت. در مکش kPa10 مقادیر نسبت وزنی به هم نزدیک شدند و سپس با افزایش بیشتر مکش ماتریک، تقریباً ثابت ماندند. بنابراین مشخص گردید که نوع پاسخ گیاه به تنش شوری بستگی به شرایط تهویه­ای حاکم بر محیط ریشه دارد و کمبود تهویه در خاک می­تواند اثر شوری را تشدید کند. تنش تهویه" تنش شوری" عملکرد" مکش ماتریک خاک" 2017 07 23 429 440 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62659_de3e2aeaad9f2b17f6d1e0f73ea43a7c.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 زینب غلامی حامد ابراهیمیان حمیده نوری وجود افت سطح آب زیرزمینی در بسیاری از دشت‌های ایران بیانگر افزایش مصرف انرژی برای پمپاژ آب آبیاری است. بنابراین تعیین عمق اقتصادی چاه با توجه به هزینه‌های پمپاژ، ارزش محصول و کلیه هزینه‌های کشاورزی ضروری است. مطالعه حاضر با هدف تعیین عمق اقتصادی چاه در آبیاری بارانی با توجه به هزینه‌های یارانه­ای و غیریارانه­ای انرژی، هزینه حفاری، کلیه هزینه زراعی و نسبت درآمد به هزینه کشاورز انجام شد. در این راستا از اطلاعات و داده­های تفصیلی سیستم‌های آبیاری و عملکرد محصولات زیر کشت آنها در سال 1390 در دشت قزوین استفاده شد. در حالت غیریارانه‌ای، هزینه انرژی برق به‌مراتب بیشتر از هزینه گازوئیل شد. در حالت یارانه‌ای، متوسط نسبت درآمد به هزینه کشاورز در حالت استفاده از برق بیش از استفاده از گازوئیل بدست آمد درحالی‌که در شرایط غیریارانه‌ای نتایج عکسی حاصل شد. افزایش عمق چاه باعث کاهش جزئی نسبت درآمد به هزینه شد. نتایج نشان داد که هیچ محدودیتی برای حفاری به‌منظور افزایش عمق چاه با توجه به هزینه کم انرژی وجود ندارد. آبیاری بارانی آب زیرزمینی هزینه انرژی حفر چاه 2017 07 23 441 449 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62660_c62c8133b70ca66484b9f7fe4e12e3e7.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 وحید رضاوردی نژاد محمد سعید رشیدی عیسی معروفپور حسین رضایی جواد سرابی یکی از عوامل پایین بودن فشار آبپاش در سامانه­های آبیاری بارانی، مربوط به تخمین نادرست افت فشار موضعی در شیرهای­خودکار می­باشد. به‌منظور بررسی افت فشار موضعی و ضریب افت فشار شیرهای­خودکار، یک مطالعه آزمایشگاهی در سال ­1393 و مطابق با استانداردهای بین­المللی  ISO 9644و  ISO 4059انجام شد. برای این منظور 75 عدد شیرخودکار، متعلق به 15 کارخانه و از جنس چدن، پلیمر و آلومینیوم، در سه اندازه 1، 5/1و 2 اینچ انتخاب و مورد آزمایش قرار گرفتند. برای هر نمونه شیرخودکار، افت فشار موضعی در پنج دبی شامل دبی حداکثر و حداقل و سه دبی­ میانی اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که اختلاف قابل‌توجه در میزان افت فشار شیرهای­خودکار مشابه وجود دارد و این اختلاف عمدتاً ناشی از کیفیت ساخت می­باشد. متوسط افت فشار موضعی شیرهای­خودکار 1 اینچ، در دبی­های آزمایش حداقل و حداکثر به ترتیب 46/0 و 23/10 متر؛ 5/1 اینچ به ترتیب 6/0 و 31/4 متر و 2 اینچ به ترتیب 21/0 و 76/1 متر به دست آمد. میزان افت فشار در دبی­های پایین به مقادیر افت فشار موجود در کاتالوگ نزدیک بود؛ اما در دبی­های بالا، افت فشار اندازه­گیری شده بیشتر از مقادیر پیشنهادی در کاتالوگ بود. ضریب افت فشار موضعی 73 شیرخودکار اندازه­گیری شده در دامنه 26/7 تا 79/9 به دست آمد. درحالی­که بر اساس استانداردها و ضوابط آبیاری تحت‌فشار، ضریب افت فشار شیرخودکار باید در دامنه 2 تا 2/2 باشد. نتایج این مطالعه نشان داد که افت فشار موضعی شیرهای­خودکار قابل ملاحظه بوده و می­تواند یکی از عوامل مهم پایین بودن فشار در سامانه­های آبیاری بارانی باشد. آبیاری بارانی افت‌ فشار موضعی ضریب افت فشار موضعی 2017 07 23 461 451 https://ijswr.ut.ac.ir/article_62661_9e3ac896c2443a4bf15f62b892ed8c4f.pdf

2017-07-23 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1396 48 2 2017 07 23 1 20 https://ijswr.ut.ac.ir/article_64996_e2fd35c991bc82b1bf1af07f719b8c98.pdf