2021-06-22T09:42:09Z https://ijswr.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=6975

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 پریسا سادات آشفته امید بزرگ حداد در بهره‌برداری بهینه از مخزن سدها باید آثار تغییر اقلیم بررسی شود. در این تحقیق، برای استخراج منحنی‌های فرمان توسط GP، میزان جریان ورودی به مخزن و حجم ذخیرة آن و تقاضای پایین‌دست مخزن در شرایط تغییر اقلیم محاسبه شد. مقادیر بهینة خروجی از مخزن آیدوغموش (آذربایجان شرقی) در دورة آتی با رویکرد کمینه‌کردن مجموع مجذور کمبودهای نسبی ماهیانه در تخصیص تقاضای آبیاری در شرایط تغییر اقلیم و بر اساس آورد رودخانه تعیین شد. برای بررسی سیاست‌های تخصیص، دو وضعیت در نظر گرفته می‌شود. بررسی‌ها نشان داد سیاست‌های بهره‌برداری از مخزن در شرایط تغییر اقلیم باید تغییر کند. در ادامه، شاخص‌های کاراییمخزن در شرایط تغییر اقلیم محاسبه و با مقادیر متناظر آن در دورة پایه مقایسه شد. نتایج نشان داد در شرایط تغییر اقلیم نسبت به دورة پایه شاخص اطمینان‌پذیری 100 درصد افزایش، آسیب‌پذیری 6 درصد کاهش، و برگشت‌پذیری 17 درصد افزایش می‌یابد. شاخص‌های کارایی معیارهای عملکرد منحنی فرمان 2014 06 22 113 121 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51613_9bbd04a8f3d5b6571c704b94b805d3fa.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 میثم قدوسی مجید دلاور سعید مرید دریاچة ارومیه بزرگ‌ترین دریاچة داخل کشور است که در سال‏های اخیر تراز سطح آب آن به میزان چشمگیری کاهش یافته است. تغییر اقلیم، خشک‌سالی‏های مستمر، توسعة سطح زیر کشت، تغییر کاربری اراضی، و احداث سدها از دلایل این مشکل شناخته شده است. ولی کمتر مستندات و ادلة علمی ارائه کرده‌اند. تحقیق حاضر با این نگاه به این مهم می‌پردازد و در این زمینه اثر تغییرات کاربری اراضی را بر ورودی رودخانة آجی‏چای به دریاچه بررسی می‌کند. بدین منظور از مدل‏ مفهومی SWAT همراه اطلاعات زمینی ایستگاه‏های باران‌سنجی، دماسنجی، آب‌سنجی، و ماهواره‏ای استفاده شد. برای بررسی اثر تغییرات کاربری اراضی، نقشه‏های تهیه‌شده با تصاویر Landsat سال‏های 1976، 1989، 2002، و 2008 به ‌عنوان ورودی به مدل SWAT معرفی و با اطلاعات ورودی یکسان مدل‏ در محدودة سال کاربری واسنجی شد. مدل برای سال‏های 1976 تا 2008 به صورت ماهیانه اجرا شد. نتایج خروجی مدل با چهار نقشة کاربری اراضی حاکی از کاهش قابل توجه حجم آب خروجی از حوضه به میزان 51 درصد و افزایش تبخیر و تعرق واقعی به میزان 13 درصد طی این سال‏ها بود. به طور کلی نتایج این تحقیق نشان داد تغییر کاربری اراضی در سه دهة گذشته بر کاهش تراز آب دریاچة ارومیه نقشی مهم داشته است. حوضه آجی‏چای دریاچه ارومیه کاربری اراضی SWAT 2014 06 22 123 133 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51614_205bd1a8df6501da22f6f5451e55225b.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 نیاز علی ابراهیمی پاک آرش تافته حسین بابازاده این تحقیق با هدف بررسی توابع تولید مختلف یونجه و انتخاب بهترین تابع تولید و تعیین ضرایب حساسیت گیاه به تنش آبی و به منظور تخمین میزان عملکرد یونجه در سطوح مختلف کم‌آبیاری و تعیین تابع تولید یونجه انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تیمار زمان آبیاری شامل E1، E2، E3، E4 (به‌ترتیب 60، 90، 120، 150 میلی‌متر تبخیر از تشت تبخیر کلاس A) در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اسماعیل‌آباد قزوین و به مدت سه سال اجرا شد. از آنجا که آب آبیاری اعمال‌شده در سال‌های مختلف متفاوت بود، تیمارها از T1 تا T12 تفکیک شدند تا توابع تولید بر اساس داده‌های تبخیرـ تعرق هر تیمار بررسی شود. نتایج نشان داد نیاز آبی گیاه یونجه در کل دورة رشد برابر 1687 میلی‌متر است و تیمار T1 با16830 کیلوگرم در هکتار حداکثر عملکرد خشک و تیمار T12 با 10020 کیلوگرم در هکتار حداقل عملکرد خشک را دارد. با توجه به مطابقت آماری، روش Tafteh et al  (2013)، که مقدار عملکرد محصول را بر مبنای ضریب توانی تعریف‌شده بر اساس نسبت ضرایب واکنش در بازة ماهیانه برآورد می‌کند، کمترین مقدار ریشة مربعات خطای استاندارد (RMSE)، ریشة مربعات خطای استاندارد نرمال‌شده (NRMSE) و بیشترین مقدار شاخص توافق (d) و ضریب تعیین (2R) را داشت. با استفاده از روش Tafteh et al (2013) مقدار ضریب واکنش عملکرد گیاه در ماه‌های اردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد، شهریور، و مهر به‌ترتیب برابر 85/0، 9/0، 99/0، 1/1، 1/1، و 1 و برای مراحل رشد ابتدایی، توسعة گیاه، میانی، و نهایی به‌ترتیب برابر 85/0، 95/0، 1/1، و 1 و متوسط آن برای کل دورة رشد یونجه برابر 99/0 به‌دست آمد. در نتیجه روش Tafteh et al (2013) با داده‌های ورودی کمتر می‌تواند روشی مناسب به‌خصوص برای استفاده در مدل‌های بهینه‌سازی باشد. تشت تبخیر ضریب واکنش عملکرد (Ky) قزوین مراحل رشد نیاز آبی گیاه 2014 06 22 135 145 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51615_1ba26e28b0814cbd6d5a63e6c385412c.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 امیر صداقت دوست حامد ابراهیمیان هدف این پژوهش برآورد ضرایب نفوذپذیری و زبری در آبیاری جویچه‏ای با استفاده از مدل‏سازی معکوس، به عنوان روشی غیر مستقیم، است. بدین منظور، از مدل شبیه‌سازی آبیاری سطحی در مدل‏سازی معکوس استفاده شد. از الگوریتم ژنتیک و هفت تابع هدف، که شامل کمینه‌کردن اختلاف مقادیر اندازه‏گیری و شبیه‏سازی‌شدة‏ زمان پیش‌رَوی و زمان پس‌رَوی و حجم کل رواناب و ترکیبی از آن‌ها بود، برای تعیین مقادیر بهینة ضرایب نفوذپذیری و زبری استفاده شد. نتایج نشان داد تابع هدفی که توانست اختلاف مقادیر شبیه‏سازی و اندازه‏گیری‌شدة‏ همه پارامترها را به صورت هم‌زمان کمینه کند ضرایب نفوذپذیری و زبری را با دقت بالایی تخمین زد. درصد خطای نسبی در برآورد زمان پیش‌رَوی، زمان پس‌رَوی، و دبی رواناب در روش مدل‌سازی معکوس به‌ترتیب در محدودة 3/1ـ 5/1، 4/3ـ 1/4، و 4/0ـ 5/12 و در روش الیوت و واکر به‌ترتیب در محدودة 7/18ـ 6/26، 4/3‌ـ ‌7/3، و 5/12‌ـ 0/13 برای دو روش آبیاری جویچه‌ای معمولی و یک‌درمیان به‌دست آمد. آبیاری سطحی الگوریتم بهینه ‏سازی زبری مانینگ مدل شبیه‌سازی   2014 06 22 147 154 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51616_4e4f7c525dd4be04ab604d6325897f4d.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 علیرضا بادیه نشین حمیده نوری مجید وظیفه دوست یکی از رایج‏ترین روش‏های تعیین تغییرات مکانی و زمانی شاخص سطح برگ (LAI) در مقیاس منطقه‌ای استفاده از معادلات تجربی مبتنی بر تفاضل نرمال‌شدة بازتابش سطحی است. این تحقیق با هدف ارزیابی و واسنجی معادلات موجود در مراجع و بهینه‏سازی ضرایب این معادلات ریاضی برای برآورد LAI انجام گرفت. بدین منظور مقادیر LAIدر طول دورة رشد سه محصول اصلی کشت تابستانه در شبکة آبیاری قزوین اندازه‏گیری و مقادیر LAI ماهواره‏ای با استفاده از شاخص گیاهی تعدیل‌شدة خاک، حاصل از تصاویر سنجندة مودیس ماهوارة ترا، تعیین شد. نتایج حاکی از خطای نسبی بالای معادلات موجود در مراجع در برآورد LAI در همة گیاهان مطالعه‌شده (مجذور میانگین مربعات خطا (RMSE) 7/4-3 متر مربع بر متر مربع) بود. در مجموع از میان معادلات اصلاحی به‌دست‌آمده در این تحقیق بهترین معادله، با داشتن مقدار RMSE برابر با 57/1 و ضریب تبیین برابر با 72/0، به عنوان برآوردکنندة LAI ازتصاویرمودیسبرای ترکیب سه گیاه به‌دست آمد. بهینه‏سازی سنجش از دور شاخص سطح برگ شاخص گیاهی 2014 06 22 155 165 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51617_69323425c5676cf3ec5ead69893c2f84.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 هادی رمضانی اعتدالی عبدالمجید لیاقت مسعود پارسی نژاد علیرضا توکلی بهنام آبابایی برای آبیاری تکمیلی در اراضی دیم توجه به شرایط طبیعی این اراضی و تأمین آب ضروری است. هدف این مطالعه پتانسیل‏یابی اراضی دیم دشت قزوین برای آبیاری تکمیلی و تخصیص بهینة منابع آب بین اراضی دیم و فاریاب است. فرض شد سطح زیر کشت آبی و دیم محصولات مختلف و همچنین کل حجم آب در دسترس در هر دهه بدون تغییر باقی خواهد ماند. نتایج مدل بهینه‏سازی نشان داد میزان افزایش سود خالص با مدیریت جدید تخصیص آب در صورت انتقال آب تا فواصل 2، 4، 6، 8، و 10 کیلومتری به‏ترتیب 2/11، 5/13، 2/19، 6/16، و 8/15 درصد است. همچنین جو یگانه گزینه برای کم‏آبیاری در اراضی شبکه است. میزان کم‏آبیاری در مزارع جو 20 میلی‌متر در دهة دوم آبان و 50 میلی‌متر در دهة سوم اردیبهشت تعیین شد. همچنین عدس به‏ دلیل ارزش اقتصادی بیشتر گزینة برتر برای آبیاری تکمیلی انتخاب شد. در دهة اول خرداد آبیاری تکمیلی به میزان 75 میلی‌متر بهترین تیمار در منطقه تعیین شد که عملکرد عدس را از 1000 به 3000 کیلوگرم بر هکتار افزایش داد. آبیاری تکمیلی کم ‏آبیاری مدل بهینه‏ سازی 2014 06 22 167 177 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51618_214f275e80fa44dcef4e9b4e64c02a66.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 حمید محمودزاده محسن شکل آبادی علی اکبر محبوبی هدف این پژوهش بررسی پیامد تبدیل کاربری جنگل به تاکستان بر بخش‌های مختلف کربن آلی خاک در حوضه آبخیز دریاچه زریبار مریوان بود. از دو کاربری جنگل و باغ در سه لایه 30 سانتی متر نمونه‌برداری و بخش‌بندی اندازه‌ای کربن آلی در خاک انجام شد. بیشترین و کمترین مقدار کربن آلی موجود در ذرات هم‌اندازة شن در لایه 0تا 30 سانتی‌متر به‌ترتیب در کاربری جنگل و باغ بود. با افزایش عمق، مقدار کربن آلی همراه با ذرات هم‌‌اندازه شن در هر دو کاربری کاهش یافت. مقدار ماده آلی سبک در هر سه لایة کاربری جنگل بیشتر از کاربری باغ بود. بخش‌های سبک و هم‌اندازه شن در لایه سطحی هر دو کاربری بیشترین واکنش را به تبدیل مدیریت نشان داد. سهم لایه سطحی در ذخیرة کربن آلی بیشتر از دو لایه دیگر بود. باغ تبدیل کاربری زمین جنگل کربن آلی 2014 06 22 179 188 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51619_8027b335c1339573f80de06848b78ad6.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 عاطفه جبالی رضا جعفری سید جمال الدین خواجه الدین حمیدرضا پاکزاد این مطالعه پتانسیل تکنیک‏های نسبت‏گیری تصویر جهت تشخیص و پهنه‏بندی گستردگی و ترکیب ذرات تپه‏های ماسه‏ای در ارگ گاوخونی استان اصفهان را ارزیابی می‌کند. شاخص نسبت 4/6 و نیز شاخصی جدید، به ‏نام SaDI، که از باندهای 3 و 6 و 7 تصویر TM لندست ژئورفرنس‌شده محاسبه شد به‏کار رفت. جهت ارزیابی عملکرد تکنیک‏های نسبت‏گیری، بین تصاویر به‌دست‌آمده، با درصد ذرات مختلف جمع‏آوری‌شده در 33 سایت نمونه‏گیری همبستگی برقرار شد. نتایج نشان داد هر دو تکنیک نسبت‏گیری قادر به تشخیص و پهنه‏بندی توزیع مکانی تپه‏های ماسه‏ای است و بیش از 70 درصد همخوانی بین شاخص‏های تصویر و داده‏های میدانی وجود دارد. نتایج همچنین مشخص کرد عملکرد SaDI در پهنه‏بندی ذرات کربناتی 50 درصد بهتر و مؤید آن است که این شاخص جدید مناسب‏تر از شاخص 4/6 در پهنه‏بندی تپه‏های ماسه‏ای غنی از ذرات کربنات است. تپه‏ های ماسه‏ای ذرات کربنات سنجش از دور SaDI 2014 06 22 189 197 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51620_1be3f3fba6f5918aeb6ab4cf33f40dea.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 علی‌اصغر ذوالفقاری محمدتقی تیرگر سلطانی محمدرضا یزدانی الهام سلیمانی ساردو دقت و مطلوبیت کاربردی مدل‏های توزیع اندازة ذرات اولیة خاک (PSD) می‏تواند پشتوانه‌ای مناسب برای برآورد خصوصیات هیدرولیکی خاک باشد. تحقیق حاضر با هدف ارزیابی و رتبه‌بندی دقت مدل‏های مختلف در توصیف PSD خاک‏های مختلف انجام شد. علاوه بر این، مطلوبیت کاربردی این مدل‏ها با درنظرگرفتن دو عامل دقت برازش و تعداد پارامترهای مدل، با استفاده از آماره‏های F و مالو (Cp) و آکاییک (AIC) ارزیابی شد. همچنین تأثیر بافت و درصد رس خاک بر دقت و کارآیی مدل‏ها بررسی شد. در مطالعة حاضر، پنج مدل لاگ‌ـ نرمال جیکی (J)، لاگ‌ـ نرمال ساده (SL)، مدل‌های لاگ‌ـ نرمال اصلاح‌شدة ORL و ONL و مدل شیوازوا‌ و کمبل (SC)، مدل نرمال (N) و مدل‌های چهارپارامتری گمپرتز (G) و فردلاند (Fr) برای هفتاد و یک نمونة خاک، که شامل کلاس‏ مختلف بافتی بودند، آزمایش شدند. کمترین و بیشترین مقادیر ضریب تبیین (R2) به‌ترتیب از آنِ مدل‌های جیکی (J) و مدل چهارپارامتری فردلاند (Fr) بود. نتایج مقایسة مدل‏های N و SL نشان داد با کاهش رس خاک دقت مدل N افزایش و دقت مدل SL کاهش می‏یابد. به عبارت دیگر، با درشت‌شدن بافت در نمونة‏ خاک‏های مطالعه‌شده توزیع جرم‌ـ اندازة ذرات به‌تدریج به الگوی نرمال نزدیک‏ می‌شود. نتایج آماره‌های F، Cp، و AIC نیز نشان دادند مدل Fr در بیشتر خاک‌های مطالعه‌شده بهترین کارآیی را در توصیف PSD خاک‌ها دارد و پس از آن مدل‌های لاگ‌ـ نرمال اصلاح‌شدة ORL و ONL بیشترین کارآیی را داشتند. بررسی تغییرات R2 در کلاس‌های بافتی شنی و لوم شنی نشان داد مدل‌های G، ONL، ORL،N ، و Fr برازش بهتری نسبت به مدل‌های SL، J، و SC دارند. در حالی که در کلاس‌های بافتی رسی و رس سیلتی کارآیی مدل‌های SL و SC نسبت به مدل‏های G و N بهبود یافت. آماره آکاییک آماره مالو آماره F برازش مدل‌ها 2014 06 22 199 209 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51622_032bf595fc6fd8da2373dd3c73c5a3f5.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 حمید جباری عبدالامیر بستانی این مطالعه با هدف بررسی سینتیک تغییرات فسفر قابل جذب خاک تحت تیمار کمپوست زبالة شهری، کود شیمیایی، و مخلوط این دو در دو سطح 1 و 2 درصد در هشت نمونة خاک آهکی و در یک دورة زمانی 0 تا 3600 ساعت در شرایط اینکوبیشن (رطوبت FC و دمای0C25) انجام شد. نتایج نشان داد با افزایش زمان مقدار فسفر قابل استخراج به روش اولسن در هر دو سطح 1 و 2 درصد در تیمار کود شیمیایی کاهش و در تیمار کمپوست زبالة شهری افزایش می‌یابد. شش مدل ریاضی (الوویچ ساده‌شده، تابع توانی، دیفیوژن پارابولیکی، مرتبة صفر، مرتبة اول، و مرتبة دوم) به منظور توصیف سینتیک تبدیل فسفر قابل جذب به فسفر غیر قابل جذب بررسی و ارزیابی شد. مقایسة مدل‌ها نشان داد، با توجه به ضریب تشخیص و خطای معیار تخمین، معادلة مرتبة دوم بهترین معادله جهت توصیف سینتیک تغییرات فسفر قابل جذب در همة تیمارهاست. همچنین نتایج نشان داد، با افزایش کربنات کلسیم معادل سرعت تبدیل فسفر، فسفر قابل جذب به فسفر غیر قابل جذب در تیمار کود شیمیایی و تبدیل فسفر غیر قابل جذب به فسفر قابل جذب در تیمار کمپوست زبالة شهری افزایش می‌یابد. خاک‌های آهکی سینتیک فسفر کمپوست زباله شهری 2014 06 22 211 219 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51623_8031273d92712e31e94cef0256bcaca9.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 حسن توفیقی سارا ملاعلی عباسیان در این مطالعه جذب کادمیوم توسط دو نوع اسید هیومیک مختلف (اسید هیومیک استخراج‌شده از افق سطحی خاک جنگل‌ سوزنی‌برگ کلاردشت و اسید هیومیک استخراج‌شده از یک کود هیومیکی تجارتی) بررسی شد. هم‌دماهای جذب کادمیوم در سه pH مختلف (5، 7، 6/8) تعیین شد. نیترات کلسیم به عنوان الکترولیت زمینه و کنترل‌کنندة قدرت یونی به‌کار رفت. نتایج نشان داد از لحاظ ویژگی‌های شیمیایی بین دو نوع اسید هیومیک تفاوت بارزی وجود دارد. اسیدیتی کل اسید هیومیک استخراج‌شده از خاک بیشتر از اسید هیومیک کودی بود. ولی میزان گروه‌های کربوکسیلیک اسید هیومیک خاکی کمتر از کودی و در مقابل میزان گروه‌های فنلی در اسید هیومیک خاکی بیشتر بود. در همة مقادیر pH مطالعه‌شده تمایل اسید هیومیک خاکی برای جذب کادمیوم بیشتر از اسید هیومیک کودی بود که احتمالاً به دلیل اسیدیتی کل بیشتر اسید هیومیک خاکی نسبت به کودی یا نسبت بالاتر گروه‌های عامل فنلی در اسید هیومیک خاکی است. یافته‌های این تحقیق نشان داد کلسیم به عنوان یک فلز قلیایی خاکی با کادمیوم برای جذب در مکان‌های جذبی اسید هیومیک، به‌ویژه در pHهای بالا (مانند 6/8pH=)، رقابت مؤثر ندارد؛ ولی در pHهای پایین (مانند 5pH=) رقابت نسبتاً بیشتر است. از داده‌ها چنین استنباط شد که این دو کاتیون به‌خصوص در pHهای بالا برای مکان‌های یکسان رقابت نمی‌کنند. در قدرت یونی ثابت میزان جذب کادمیوم با افزایش pH افزایش یافت؛ اما اثر pH در جذب کادمیوم در اسید هیومیک با منشأ خاکی بیشتر بود. احتمالاً دلیل آن را بالابودن گروه‌های عاملی فنلی و اسیدیتی کل در این نوع اسید هیومیک است. نتایج نشان داد حتی در غلظت‌های بالای فلزات قلیایی و قلیایی خاکی در محلول خاکْ آلاینده‌های فلزات سنگین، مانند کادمیوم، قویاً توسط اسید هیومیک موجود در خاک جذب می‌شوند. در نتیجه از حرکت رو به پایین آن‌ها به سوی آب‌های زیرزمینی به طور مؤثر ممانعت به عمل می‌آید. قدرت یونی گروه‌های عاملی هم‌دما 2014 06 22 221 230 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51624_4d8c4fac88ef3cbff15ac95992cc5372.pdf

2014-06-22 10.22059

تحقیقات آب و خاک ایران Iran J Soil Water Res 2008-479X 2008-479X 1393 45 2 سارا ملاعلی عباسیان حسن توفیقی در این تحقیق اثر قدرت یونی در جذب کادمیوم توسط دو نوع اسید هیومیک مختلف (اسید هیومیک‌های استخراج‌شده از افق سطحی خاک جنگل‌های سوزنی‌برگ شمال ایران و اسید هیومیک کودی تجارتی) بررسی شد. نتایج نشان داد با افزایش قدرت یونی جذب کادمیوم در هر دو نوع اسید هیومیک در pHهای مطالعه‌شده (6/8، 7، 5) کاهش می‌یابد. با این حال، اثر قدرت یونی در جذب با افزایش pH تمایل به کاهش نشان داد. اثر قدرت یونی در جذب را می‌توان به یک یا ترکیبی از عوامل مختلف زیر نسبت داد: 1. افزایش قدرت یونی باعث افزایش رقابت یون رقابت‌کننده (Ca2+) و کادمیوم می‌شود؛ 2. افزایش قدرت یونی ثابت پایداری کمپلکس سطحی کادمیوم را کاهش می‌دهد؛ 3. افزایش قدرت یونی منجر به متراکم‌شدن یا فلوکولیشن اسید هیومیک می‌شود؛ 4. افزایش قدرت یونی می‌تواند باعث کاهش رسوب احتمالی کادمیوم در فصل مشترک دو فاز مایع و جامد شود. یافته‌های این پژوهش نشان داد اثر قدرت یونی در کاهش جذب کادمیوم در اسید هیومیک کودی بیشتر است؛ که می‌توان آن را به بالابودن مقادیر اسیدیتی کل و گروه‌های فنلی در اسید هیومیک خاکی نسبت داد. در این تحقیق، برای توصیف داده‌های جذب کادمیوم، از معادله‌های فرندلیچ و لنگموئیر یک‌مکانی و دومکانی استفاده شد. نتایج بیانگر آن است که معادلة فرندلیچ در هر دو نوع اسید هیومیک خاکی و کودی به‌خوبی بر داده‌ها برازش می‌یابد. شکل خطی مدل لنگموئیر یک‌مکانی به‌خوبی بر همة داده‌های حاصل برازش نیافت. عدم برازش این مدل می‌تواند دلیلی بر ناهمگنی در مکان‌های جذبی اسید هیومیک باشد. به همین منظور، مدل دومکانی لنگموئیر به‌کار رفت و برای به‌دست‌آوردن پارامترهای مدل مذکور از دو روش مختلف استفاده شد. معادلة دومکانی لنگموئیر معادلة فرندلیچ معادلة لنگموئیر 2014 06 22 231 241 https://ijswr.ut.ac.ir/article_51625_a64edc36cf236490ef484777eb158816.pdf