Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56784 هیدرولوژی اثر توأم نوسانات فصلی دمای سطح آب خلیج فارس و دریای مدیترانه بر پیش‌بینی آبدهی ماهانۀ رودخانۀ کرخه اثر توأم نوسانات فصلی دمای سطح آب خلیج فارس و دریای مدیترانه بر پیش‌بینی آبدهی ماهانۀ رودخانۀ کرخه مدرسی فرشته دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران عراقی تژاد شهاب استادیار، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران ابراهیمی کیومرث دانشیار، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران 22 12 2015 46 4 597 607 30 04 2015 29 06 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56784.html

در مقالة حاضر، اثر توأم نوسانات فصلی دمای سطح آب خلیج فارس و دریای مدیترانه بر پیش‌بینی آبدهی ماهانة رودخانة کرخه بررسی شده است. در این راستا، روش داده‌کاوی تجزیه به مقادیر منفرد (SVD) برای تشخیص گره‌های اثرگذار دریاها بر اقلیم منطقه و ایجاد سری‌های زمانی هم‌بسته از دمای سطح آب و جریان رودخانه استفاده شده است. همچنین، مدل شبکة عصبی رگرسیون تعمیم‌یافته (GRNN) بر مبنای صحت‌سنجی متقاطع برای تشخیص بهترین پیش‌بینی‌کننده‌های جریان از میان ترکیب‌های مختلف پیش‌بینی‌کننده‌ها برای هر ماه به‌کار رفته است. نتایج پیش‌بینی آبدهی در محل ورودی به سد گرشا نشان می‌دهد که دمای پاییزة سطح آب مدیترانه بر آبدهی بهمن تا فروردین و دمای تابستانه و پاییزة خلیج فارس بر آبدهی فروردین و اردیبهشت اثرگذار است، به‌طوری‌که به‌کارگیری این دو متغیر در پیش‌بینی آبدهی فروردین و اردیبهشت به طور متوسط سبب افزایش 118 و 282 درصدی شاخص نش در مراحل واسنجی و صحت‌سنجی می‌شود.

 پیش‌بینی آبدهی ماهانه خلیج فارس دریای مدیترانه GRNN SVD Araghinejad S. (2014). Data-Deriven Modeling: Using MATLAB in Water Resources and Environmental Engineering. NewYork: Springer. Borhani Dariane, A. and Fatehi Marj, A. (2008). Application of artificial neural network in stream flow forecasting using climatic indices (Case study: Nazloochay River Basin). Journal of Faculty of Eng, 35 (3) (Civil Eng), 25-36. (In Farsi)  Bretherton C.S., Smith C. and Wallace J.M. (1992). An intercomparison of methods for finding coupled patterns in climate data. J. Climate, 5: 541–560. Chen, L., Ye, L., Singh, V., Zhou, J. and Guo, S. (2014). Determination of input for artificial neural networks for flood forecasting using the copula entropy method. J. Hydrol. Eng, 19(11), 04014021. Cigizoglu, H. K. and Alp, M. (2004). Rainfall-runoff modelling using three neural network methods. ‌J. Artificial Intelligence and Soft Computing,‌‌ 3070, 166-171. Cigizoglu, H. K. (2005). Generalized regression neural network in monthly flow forecasting. ‌J. Civil Engineering and Environmental Systems, ‌22 (2), 71-81. Gray Robert.M. (2013). Entropy and Information Theory. NewYork: Springer-Verlag.  Kassomenos P. A. and McGregor G. R. (2006). The interannual variability and trend of Precipitable Water over Southern Greece. J. Hydrometeorol, 7: 271-284. Kişi, Ö. (2008). River flow forecasting and estimation using different artificial neural network techniques. Hydrol. Res, 39(1), 27–40. Kutiel, H., Hirsch-Eshkol, T. R. and Turkes, M. (2001). Sea level pressure patterns associated with dry and wet monthly rainfall conditions in Turkey. Theor. Appl. Climatol., 69, 39-67. Meidani E., and Araghinejad S. (2014). Long-lead streamflow forecasting in southwest of Iran by the Sea Surface Temperature of Mediterranean Sea. J. Hydrol.Eng,19(8), 05014005. Nazemosadat  M.J.  (1998). The Persian Gulf Sea Surface Temperature as a drought diagnostic for southern parts of Iran. Drought News Network, 10:12-14. Nazemosadat, M. J.  (2008). Improving neural network models for forecasting seasonal precipitation in southwestern Iran: The evaluation of oceanic-atmospheric indices. Advances in Geosciences, 16, 133-145. Nazemosadat, M.J., Ghasemi, A.R., Amin, S.A. and Soltani, A.R. (2008). The simultaneous effect of ENSO and Persian Gulf SSTs on the occurrence of the drought and wet condition over the western and northwestern parts of Iran. Journal of Agricultural Science (University of Tabriz), 18(3), 1-17. (In Farsi) NOAA_OI_SST_V2 data Available at http://www.esrl.noaa.gov/psd/data/gridded/data.noaa.oisst.v2.html)(visited 26 May 2015). Mahab Ghodss Consulting Engineering Company. (2010). Report of water resources planning and management for Karkheh basin. (In Farsi) Rezayi Banafsheh, M., Jahanbakhsh, S., Bayati Khatibi, M. and Zeinali, B. (2010). Forecast of autumn and winter precipitation of west Iran by use from summer and autumn Mediterranean sea surface temprature. Physycal Geography Research Quarterly, 24, 47-62. (In Farsi) Rowell D. P.  (2003). The impact of Mediterranean SSTs on the Sahelian rainfall seasonal. J. Climate, 16(5): 849–862.  Soukup T.L., Aziz O.A., Tootle G.A., Piechota T.C., and Wulff, S.S. (2009). Long lead-time streamflow forecasting of the North Platte River incorporating ocean-atmospheric climate variability.  J.  Hydrology, 368: 131-142. Uvo C.B., Repelli C.A., Zebiak S.E., and Kushnir Y. (1998). The relationship between tropical Pacific and Atlantic SST and northeast Brazil monthly precipitation. J. Climate, 11:551-562.  Wallace J.M., Smith C., and Bretherton C.S. (1992). Singular value decomposition of wintertime sea surface temperature and 500-mb height anomalies. J. Climate, 5:561-576. Wang, W.C., Chau, K.W., Cheng, C.T. and Qui, L. (2009). A comparison of performance of several artificial intelligence methods for forecasting monthly discharge time series. ‌J. Hydrology, ‌374, 294-306. Wu, C. L., Chau, K.W. and Fan, C. (2010). Prediction of rainfall time series using modular artificial neural networks coupled with data preprocessing techniques. ‌J. Hydrology, ‌389, 146-167.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56785 هیدرولوژی آنالیز همبستگی پایۀ زمانی و تأخیر زمانی بین خشکسالی اقلیمی و خشکسالی آب‌شناختی دشت هشتگرد آنالیز همبستگی پایۀ زمانی و تأخیر زمانی بین خشکسالی اقلیمی و خشکسالی آب‌شناختی دشت هشتگرد بختیاری عنایت بهرام دانشجوی کارشناسی‌ارشد آبخیزداری دانشگاه تهران ملکیان آرش استادیار، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران سلاجقه علی استاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران 22 12 2015 46 4 609 616 07 12 2014 12 09 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56785.html

به منظور بررسی آثار زمانی خشکسالی اقلیمی بر خشکسالی آب‌شناختی در منابع آب زیرزمینی، تحقیق حاضر در دشت هشتگرد انجام شد. در این تحقیق، ابتدا SPI به عنوان نمایة خشکسالی اقلیمی استانداردشده و GRI به عنوان شاخص منابع آب زیرزمینی محاسبه شد. از آزمون من‌کندال برای بررسی وجود روند در داده‌ها استفاده شد. همبستگی پیرسون بین SPI و GRI از طریق همبستگی متقابل محاسبه شد. برای بررسی دقیق همبستگی، از پایه‌های زمانی 0 تا 200 ماهة SPI و هم تأخیر زمانی صفر تا 150 ماهه با GRI استفاده شد. در نهایت، مشخص شد که در ارتباط زمانی بین SPI و GRI علاوه‌بر وابستگی به پایة زمانی شاخص خشکسالی و تأخیر زمانی بین این دو شاخص، به ارتباط درونی بین تأخیر و پایة زمانی نیز وابسته است و الگوی رفتاری هر پیزومتر منجر به گروه‌بندی پیزومترها در سه گروه متفاوت شد.

 الگوی پیزومتر GRI SPI Azizi, G. 2004. Releationship of Last Drought and Ground Water Resource in Qazvin Plain. Geographical Research. 46, 131-143. Ekrami, M., M. R. Ekhtesasi., and H. Malekinezhad. 2013a. The Effects and Consequences of Climatic Drought on Time Delay and the Change in Water Discharge of Springs and Qanats(Yazd-Ardakan Plain). Iranian-Water Resources Research. 9 (2), 19-26. Ekrami, M., H. Malekinezhad., and M. R. Ekhtesasi. 2013b. Evaluation of Meteorological drout and Hydrological Drought Impacts on Ground Water Resource. Iran-Watershed Management Scince & Engineering. 7 (20). Hayes, M. J., M. D. Svoboda, D. A. Wilhite., and O. V. Vanyarkho. 1999. Monitoring the 1996 drought using the standardized precipitation index. Bulletin of the American Meteorological Society. 80 (3), 429-438. Hoseinzade, M. M., A. Nohegar., and 2011. Effects of Last Two-decade on Ground Water Resource of Minab Plain and Subsidence Occurenss. Environmental Erosion. 9 (1), 75-97. Khan, S., H. F. Gabriel., and T. Rana. 2008. Standard precipitation index to track drought and assess impact of rainfall on watertables in irrigation areas. Irrigation & Drainage Systems. 22 (2), 159-177. Lloyd‐Hughes, B., and M. A. Saunders. 2002. A drought climatology for Europe. International Journal of climatology. 22 (13), 1571-1592. McKee, T. B., N. J. Doesken., and J. Kleist. 1993. The relationship of drought frequency and duration to time scales. Paper read at Proceedings of the 8th Conference on Applied Climatology. Mendicino, G., A. Senatore., and P. Versace. 2008. A Groundwater Resource Index (GRI) for drought monitoring and forecasting in a Mediterranean climate. Journal of Hydrology. 357 (3), 282-302. Naderianfar, M., and H. Ansari. 2011. Effects of Drought Rate-Duration in Multi-Time Scale on Ground Water Levels Change (Neyshabor Plain). Water Resource Engineering. (4), 1-15. Naderianfar, M., H. Ansari, A. Ziaie., and K. Davari. 2010. Evaluating the Ground Water Level Fluctuations under Different Climatic Condition in the Basin Neyshabour. Irrigation & Water Engineering. (3), 21-37 Shemshaki, A., Y. Mohammadi., and M. J. Bolourchi. spring2011. Investigation on Confined Aquifer & its Role on Subsidence Occurrence in Hashtgerd Plain. Scientific Quarterly Journal, GEOSCIENCES. 20 (79), 137-142. Vicente-Serrano, S. M., and J. I. López-Moreno. 2005. Hydrological response to different time scales of climatological drought: an evaluation of the Standardized Precipitation Index in a mountainous Mediterranean basin. Hydrology and Earth System Sciences Discussions. 9 (5), 523-533. Wilhite, D. A., and M. H. Glantz. 1985. Understanding: the drought phenomenon: the role of definitions. Water international. 10 (3), 111-120.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56786 هیدرولوژی بازسازی جریان رودخانه با استفاده از گاه‌شناسی درختی، و مدل‌سازی و طبقه‌بندی خشکسالی هیدرولوژیکی در حوضۀ کرخه فروغی فرید دانشجوی دورة دکتری گروه مهندسی آبیاری و آبادانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج، دانشگاه تهران عراقی نژاد شهاب استادیار، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران عزیزی قاسم دانشیار، گروه جغرافیا، دانشگاه تهران ارسلانی محسن دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا، دانشگاه تهران 22 12 2015 46 4 617 629 13 07 2015 13 09 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56786.html

با اندازه‌گیری حلقه‌های رویشی سالیانة درختان و ساخت گاه‌شناسی از آن‌ها، امکان مطالعه و بازسازی جریان رودخانه‌ها در محدودة رویشگاه‌‌ها فراهم می‌شود. هدف از انجام این پژوهش، بازسازی جریان رودخانه با استفاده از گاه‌شناسی درختی، و مدلسازی و طبقه‌بندی خشکسالی هیدرولوژیکی در حوضة کرخه است. در این تحقیق از شاخص گاه‌شناسی درختی منطقه‌ای زاگرس مرکزی دو گونة درختی بلوط ایرانی ( Quercus brantii) و بلوط مازو (Quercus infectoria) طی دورة 1840-2010 برای بازسازی جریان رودخانه در حوضة کرخه استفاده شده است. سه ایستگاه آب‌سنجی در حوضة رودخانة کرخه انتخاب و دورة پرآبی آن‌ها تعیین شد. با توجه به همبستگی مثبت و معنادار جریان رودخانه در دورة پرآبی سه ایستگاه آب‌سنجی در این حوضه با شاخص گاه‌شناسی درختی منطقه‌ای، میانگین جریان رودخانه در دورة پرآبی برای این سه ایستگاه طی سال‌های 1840 تا 2010 بازسازی شد. مقادیر مشاهداتی جریان رودخانه و مقادیر بازسازی‌شدة آن در دورة آماری مشترک به خوبی با هم مطابقت دارد. در ادامه، وضعیت هیدرولوژیکی در طول دورة گاه‌‌شناسی و بر اساس آن خشکسالی هیدرولوژیکی در حوضة کرخه برای سال‌های 1840 تا 2010 بررسی شد. شدت و تداوم خشکسالی‌ها، همچنین دهه‌های پرآب و کم‌آب تعیین شد. همچنین، نتایج این تحقیق با سایر محققان نیز مقایسه شد. پس از بازسازی جریان رودخانه، از مدل شبکة عصبی احتمالاتی برای طبقه‌بندی دوره‌های بسیار کم‌آب، کم‌آب، پرآب و بسیار پرآب استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل ارائه‌شده با دقت زیاد قادر به تشخیص دوره‌های نامبرده در منطقة مورد نظر است.

 اقلیم‌شناسی درختی بازسازی جریان رودخانه حلقه‌های درختی حوضة کرخه طبقه‌بندی خشکسالی Akkemik, U., and Aras, A. (2005). Reconstruction (1689–1994) of April-August precipitation in southwestern part of central Turkey. International Journal of Climatology, 25, 537–548. Akkemik, U., Dagdeviren, N., and Aras, N. (2005). A preliminary reconstruction (A.D. 1635–2000) of spring precipitation using oak tree rings in the western Black Sea region of Turkey. International Journal of Biometeorology, 49(5), 297–302. Akkemik, U., D’Arrigo, R., Cherubini, P., Köse, N., and Jacoby G. C. (2008). Tree-ring reconstructions of precipitation and streamflow for north-western Turkey. International Journal of Climatology, 28, 173–183. Akkemik, U., Nüzhet, D. H., and Ozeren, M. S. (2011). Tree-ring Reconstructions of May–June Precipitation for Western Anatolia. Quaternary Research, 75(3), 438-450. Arsalani, M. (2012). Reconstruction of precipitation and temperature variations using Oak tree rings in central Zagros, M.A. dissertation , University of Tehran, Faculty of Geography, Tehran, Iran. Arsalani, M., Azizi, GH., and Bräuning, A. (2015). Dendroclimatic reconstruction of May–June maximum temperatures in the central Zagros Mountains, western Iran. International Journal of Climatology, 35: 408–416. Azizi, Gh., Arsalani, M., Bräuning, A., and Moghimi E. (2013). Precipitation variations in the central Zagros Mountains (Iran) since A.D. 1840 based on oak tree rings. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 386, 96–103. Büntgen, U., Esper, J., Frank, D. C., Nicolussi K., and Schmidhalter, M. (2005). A 1052-year tree-ring proxy for Alpine summer temperatures. Climate Dynamics, 25, 141–153. Carson, E. C., and Munroe, J. S. (2005). Tree-ring based streamflow reconstruction for Ashley Creek, northeastern Utah: implications for palaeohydrology of the southern Uinta Mountains. The Holocene, 15(4), 602-611. D’Arrigo, R., and Cullen, H. M. (2001). A 350-year (AD 1628–1980) reconstruction of Turkish precipitation. Dendrochronologia, 19(2), 169–177. Eckstein, D. (2005). Human time in tree rings. Abstract book of Eurodendro. International Conference of Dendrochronology, September, 28-October 2nd, Viterbo – Italy. Fritts, H. C. (1976) Tree rings and climate. Academic press, University of Arizona, Tucson, 567p. Fritts, H. C., Guiot, J., Gordon, G. A., and Schweingruber, F. (1990.) Methods for calibration, verification and reconstruction. In: Kairiukstis L, Cook E, eds Methods of Tree-Ring Analysis: Applications in the Environmental Sciences, Reidel Press, Dordrecht. pp. 163-218. Garcia- Suarez, A. M., Butler, C.J., Bailli, and M. G. L. (2009). Climate signal in tree-ring chronologies in temperature climate: A multi-species approach. Dendrochronologia, 27, 183-198. Hessari, B,. Bruggeman, A,. Akhoond-Ali1, A., Oweis, T., and Abbasi, F. (2012). Supplemental irrigation potential and impact on downstream flow of Karkheh River Basin of Iran. Hydrology and Earth System Science. Discussions, 9, 13519–13536. Hughes, M. K, Kuniholm, P. I, Garfin, G. M, Latini, C, and Eischeid, J. (2001). Aegean tree-ring signature years explained. Tree-ring Research, 57(1), 67-73. Jamab Consulting Engineers. (2006). Water balance report of Karkheh River basin area: Preliminary analysis, Ministry of Energy, Tehran. Iran. Karamoz, M., and Araghinejad, Sh. (2010) Advance Hydrology. Amir Kabir University Press, Tehran, Iran. Kim, D.K., Lee, J. J., Lee, J. H., and Chang, S. K. (2005). Application of probabilistic neural networks for prediction of concrete strength. ASCE, Journal of Materials in Civil Engineering, 17(3), 353–362. Knight, T.A., Meko, D. M., and Baisan, C. H. (2010). A bimillennial-length tree-ring reconstruction of precipitation for the Tavaputs Plateau, Northeastern Utah. Quaternary Research, 73, 107-117. Kuniholm, P.I. (1996). Long tree-ring chronologies for the eastern Mediterranean. Archaeometry 1994. In Proceedings of the 29th International Symposium on Archaeometry, Ankara, Turkey; 401–409. Liu J., Yang, B., and Chun, Q. (2010). Tree-ring Based Annual Precipitation Reconstruction Since AD 1480 in South Central Tibet. Quaternary International, 236, 75-81. Modaresi, F., Araghinead, Sh. (2014). A comparative assessment of support vector machines, probabilistic Neural Networks, and K-nearest neighbor algorithms for water quality classification. Journal of Water Resource Management, 28(12), 4095-4111. Nadi M., Bazrafshan J., Pourtahmasi K., Brauning A., and Najafi H. F. (2014). Relationship between oak's tree-ring width and climatic indices (in regional and global scales) in Javanroud region, Kermanshah. Journal of water and soil conservation, In Press. Ottoman Archive. Documents (correspondences between Ottoman Palace and provinces) in the directory of State Archives of Prime Ministry of Republic of Turkey, (In Turkish) reported by Akkemic et al (2008). Patskoski, J. (2012). Predicting streamflow in the southeastern United States using SST and tree ring chronologies. MSc. Thesis, Civil Engineering, North Carolina State University, Raleigh. Purgstall B. J. V. H. (1983). Ottoman State History, Translator: Vecdi Bürün, 1–7, Ücdal Publishing (In Turkish), Istanbul. Rozas, V. (2005). Dendrochronology of pedunculate oak (Quercus robur L.) in an old-growth pollarded woodland in northern Spain: establishment patterns and the management history. Annals of Forest Science, 62(3), 209-218. Shah, S. K., Bhattacharya, A., and Chaudhary, V. (2007). Reconstruction of June–September precipitation based on tree-ring data of teak (Tectona grandisL.) from Hoshangabad, Madhya Pradesh. India Dendrochronologia, 25, 57-64. Specht D. (1988). Probabilistic neural networks for classification, mapping, or associative memory. IEEE International Conference on Neural Networks, 525–532. Touchan, R,. Garfin, G. M, Meko, D. M, Funkhouser, G., Erkan, N., Hughes, M. K, and Wallin, B. S. (2003). Preliminary reconstructions of spring precipitation in southwestern Turkey from tree-ring width. International Journal of Climatology, 23, 157–171. Touchan, R., Funkhouser, G., Malcolm, K., Hughes, M. K., and Erkan, N. (2005a). Standardized precipitation index reconstructed from Turkish tree-ring widths. Climatic Change; 72(3), 339-353. Touchan, R., Xoplaki, E., Funchouser, G., Luterbacher, J., Hughes, M. K., Erkan, N., Akkemik, U., and Stephan, J. (2005b). Reconstruction of spring/summer precipitation for the Eastern Mediterranean from tree ring widths and its connection to large-scale atmospheric circulation. Climate Dynamics,25, 75–98. Touchan, R., Akkemik, U., Hughes, M. K., and Erkan, N. (2007). May-June Precipitation reconstruction of southwestern Anatolia, Turkey during the Last 900 years from tree rings. Quaternary Research, 68, 196-202. Touchan, R., Meko, D. M., and Aloui, A. (2008). Precipitation Reconstruction for Northwestern Tunisia from Tree Rings. Journal of Arid Environments, 72, 1887-1896. Wasserman, P. D. (1993). Advanced methods in neural computing. Van Nostrand Reinhold, New York. Watson, E., and Luckman, B. H. (2004). Tree-ring based reconstructions of precipitation for the southern Canadian cordillera. Climatic Change, 65, 209-241. Wilson, R. J. S., Luckman, B. H, Esper, H. (2005). A 500 year dendroclimatic reconstruction of spring-summer precipitation from the lower Bavarian forest region. Germany, International Journal of Climatology, 25(5), 611-630. Yevjevich, V. (1967). An objectivs approach to definition and investigations of continental droughts. Hydrology Paper, 23, Colorado State University, Fort Collins, Colorado.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56787 فرسایش و حفاظت خاک تحلیل مقایسه‌ای اثر شدت باران و شیب پلات‌های آزمایشگاهی بر مؤلفه‌های فرسایش ناشی از اثر قطره‌های باران (RIIE) تحلیل مقایسه‌ای اثر شدت باران و شیب پلات‌های آزمایشگاهی بر مؤلفه‌های فرسایش ناشی از اثر قطره‌های باران (RIIE) کیانی هرچگانی محبوبه دانشجوی دکتری گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدة منابع‌طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، نور صادقی سیدحمیدرضا استاد گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدة منابع‌طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، نور اسدی حسین دانشیار گروه علوم خاک، دانشگاه گیلان 22 12 2015 46 4 631 640 14 03 2015 17 08 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56787.html

جدایش پاشمانی و انتقال ذرات خاک به‌وسیلة اثر قطره‌های باران در خاک سطحی شروع روند فرسایش آبی محسوب می‌شود. این در حالی است که به تحلیل فرایندی و اثر عوامل مختلف روی آن کمتر توجه شده است. به‌همین منظور پژوهش حاضر با هدف تحلیل مقایسه‌ای اثر شیب و شدت باران بر مؤلفه‌های فرسایش ناشی از اثر قطره‌های باران (RIIE) در خاک لوم رسی شنی در مقیاس آزمایشگاهی برنامه‌ریزی شد. برای این کار، 81 آزمایش شبیه‌سازی بارش در پلات‌های 1×6 متر در شیب‌های 5، 15 و 25 درصد متناسب با شرایط فعلی منطقه و در شدت‌های 30، 60 و 90 میلی‌متر بر ساعت با استفاده از منحنی شدت، مدت و فراوانی منطقه و در سه تکرار با شبیه‌ساز باران و در بالادست و پایین‌دست فنجان پاشمان مورگان و در سه موقعیت بالادست، وسط و پایین‌دست پلات‌ها صورت گرفت. طبق نتایج پژوهش حاضر، تأثیرپذیری تمامی متغیرهای مورد بررسی شامل پاشمان بالادست و پایین‌دست و پاشمان کل و خالص ناشی از شدت بارش و تغییرات مکانی در سطح 99 درصد معنا‌دار بود. تنها تأثیر تغییرات مکانی بر پاشمان خالص معنا‌دار نبود (13/0 ≥ P). همچنین تحلیل نتایج، بر نبود اثر معنا‌دار شیب بر متغیرها (11/0 ≥ P) به جز پاشمان خالص (01/0 P ≤) دلالت داشته است.

 خاک شبیه‌ساز باران عوامل فرسایش فرسایش بارانی فرایند فرسایش Abdollahi, Z., Sadeghi, S. H. R. and Khaledi Darvishan, A. V. (2013). Designing, manufacturing and testing rainfall simulator nozzles. Water and Soil Conservation, 20(6): 67-86. (In Farsi) Agassi, M. and Bradford, J. M. (1999). Methodologies for Interrill Soil Erosion Studies. Soil and Tillage Research, 49(4), 277-287. Armstrong, A., Quinton, J. N., Heng, B. C. P. and Chandler, J. H. (2011). Variability of interrill erosion at low slopes. Earth Surface Processes and Landforms, 36(1), 97-106. Barry, D. A., Sander, G. C., Jomaa, S., Heng, B. C. P., Parlange, J. Y., Lisle, I. G. and Hogarth, W. L. (2010). Exact solutions of the Hairsine-Rose precipitation-driven erosion model for a uniform grain size soil. Journal of Hydrology, 389 (3–4), 399–405. Ben-Hur, M. and Agassi, M. (1997). Predicting interrill erodibility factor from measured infiltration rate. Water Resources Research, 33, 2409–2415. Bhattacharyya, R., Fullen, M. A., Davies, K. and Booth, C. A. (2010). Use of palm-mat geotextiles for rainsplash erosion control. Geomorphology, 119, 52–61. Brodowski, R. (2013). Soil detachment caused by divided rain power from raindrop parts splashed downward on a sloping surface. Catena, 105, 52– 61. Bryan, R B. (1979). The influence of slope angle on soil entrainment by sheetwash and rainsplash. Earth Surface Processes, 4, 43–58. Defersha, M. B., Quraishi, S. and Melesse, A., (2011). The effect of slope steepness and antecedent moisture content on interrill erosion, runoff and sediment size distribution in the highlands of Ethiopia. Hydrology and Earth System Sciences, 15(7), 2367-2375. Defersha, M. B., and Melesse, A. M. (2012). Effect of rainfall intensity, slope and antecedent moisture content on sediment concentration and sediment enrichment ratio. Catena, 90, 47-52. Ekern, P. C. (1950). Raindrop impact as a force initiating soil erosion. Soil Science Society of America Proceedings, 15, 7–10. Ellison, W. D. (1944). Studies of raindrop erosion. Agricultural Engineering, 25 (4), 131–136. Fan, J. C. and Wu, M. F. (1999, May). Effects of soil strength, texture, slope steepness and rainfall intensity on interrill erosion of some soils in Taiwan. In10th International Soil Conservation Organization meeting, Purdue University, USDA-ARS national soil erosion research laboratory. Foster, G. R., Meyer, L. D. and Onstad, C. A. )1977(. An erosion equation derived from basic erosion principles. Transactions of the American Society of Agricultural Engineers, 20, 678–682. Fu, S., Liu, B., Liu, H. and Xu, L. (2011). The effects of slope on interrill erosion at short slopes. Catena, 84, 29-34. Gerits, J. J. P., De Lima, J. L. M. P. and van Den Broek, T. M. W. (1990). Overland flow and erosion. Process Studies in Hillslope Hydrology, 173–214. Goebes, P., Seitz, S., Geißler, C., Lassu, T., Peters, P., Seeger, M., Nadrowski, K. and Scholten, T. (2014). Momentum or kinetic energy – How do substrate properties influence the calculation of rainfall erosivity? Journal of Hydrology, 517, 310–316. Hairsine, P. B. and Rose, C. W. (1991). Rainfall detachment and deposition: sediment transport in the absence of flow-driven processes. Soil Science Society of America Journal, 55, 320–324. Hawke, R. M., Price, A. G. and Bryan, R. B. (2006). The effect of initial soil water content and rainfall intensity on near-surface soil hydrologic conductivity: a laboratory investigation. Catena, 65(3), 237-246. Janeau, J. L., Bricquet, J. P., Planchon, O. and Valentin, C. (2003). Soil crusting and infiltration on steep slopes in northern Thailand. European Journal of Soil Science, 54, 543–553. Khaledi Darvishan, A., Sadeghi, S. H. R., Homaee, M. and Arabkhedri, M. (2014). Measuring sheet erosion using synthetic color contrast aggregates. Hydrological Processes, 28(15), 4463-4471. Kinnell, P. I. A. (2005). Raindrop impact induced erosion processes and prediction: A review. Hydrological Processes, 19, 2815–2844. Kinnell, P. I. A. (2009). The influence of raindrop induced saltation on particle size distributions in sediment discharged by rain-impacted flow on planar surfaces. Catena, 78: 2–11. Kinnell, P. I. A. (2012). Raindrop induced saltation and enrichment of sediment discharged from sheet and interrill erosion areas. HydrologicalProcesses, 26(10), 1449-1456. Kukal, S. S. and Sarkar, M. (2011). Laboratory simulation studies on splash erosion and crusting in relation to surface roughness and raindrop size. Journal of the Indian Society of Soil Science, 59(1), 87-93 Legout, C., Leguédois, S., Le Bissonnais, Y. and Malam Issa, O. (2005). Splash distance and size distributions for various soils. Geoderma, 124, 279–292. Liu, D., She D., Shao, G. and Chen, D. (2015). Rainfall intensity and slope gradient effects on sediment losses and splash from a saline–sodic soil under coastal reclamation. Catena, 128, 54-62. Misra, R. K. and Rose, C. W. (1995). An examination of the relationship between erodibility parameters and soil strength. Australian Journal of Soil Research, 33: 715–732. Montenegro, A. A. A., Abrantes, J. R. C. B., de Lima, J. L. M. P., Singh, V. P. and Santos, T. E. M. (2013). Impact of mulching on soil and water dynamics under intermittent simulated rainfall. Catena, 109, 139–149. Morgan, R. P. C. (1978). Field studies of rainsplash erosion. Earth Surface Processes, 3, 295–299. Poesen, J. and Torri, D. (1988). The effect of cup size on splash detachment and transport measurements; part I: field measurements. Geomorphic processes in environments with strong seasonal contrasts. Vol. I. Hillslope processes., Catena Supplement, 12, 113-126. Sadeghi, S. H. R., Abdollahi, Z. and Khaledi Darvishan, A. V. (2013). Experimental comparison of some techniques for estimating Natural Rain Drop Size Distribution in Caspian Sea Southern Coast, Iran. Hydrological Sciences Journal, 58(6): 1374-1382. Salles, C. and Poesen, J. (1999). Performance of an optical spectro pluviometer in measuring basic rain erosivity characteristics. Journal of Hydrology, 218, 142–156. Shi, Z. H., Yue, B. J., Wang, L., Fang, N. F., Wang, D., and Wu, F. Z. (2013). Effects of mulch cover rate on interrill erosion processes and the size selectivity of eroded sediment on steep slopes. Soil Science Society of America Journal, 77(1), 257-267. Terry, J. P. (1998). A rain splash component analysis to define mechanisms of soil detachment and transportation. Australian Journal of SoilResearch, 36, 525–542. Torri, D. and Poesen, J. (1992). The effect of soil surface slope on raindrop detachment. Catena, 19, 561–578. Valettea, S., Prevosta Laurent, L. and Lucasa, J. (2006). SoDA project: A simulation of soil surface degradation by rainfall. Gilles Computers & Graphics, 30, 494–506 Yusefi, A., Farrokhian Firouzi, A. and Khalili Moghadam, B. (2014). Evaluation of temporal variation of splash erosion in different slopes and agricultural and forest land uses. Journal of Soil and Water Resources Conservation, 3(3), 11-20. (In Farsi)
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56788 هواشناسی دویست سال بازسازی حلقه-درختی دمای حداکثر در کلیک نوشهر دویست سال بازسازی حلقه-درختی دمای حداکثر در کلیک نوشهر نادی مهدی دکتری هواشناسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، گروه آبیاری و آبادانی، بخش هواشناسی کشاورزی بذرافشان جواد استادیار، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، گروه آبیاری و آبادانی، بخش هواشناسی کشاورزی پورطهماسی کامبیز دانشیار، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، دانشکدة منابع طبیعی، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ براونینگ آخیم عضو هیئت علمی گروه جغرافیای دانشگاه ارلانگن- نورنبرگ 22 12 2015 46 4 641 652 02 03 2015 28 07 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56788.html

یکی از روش‌های بازسازی متغیرهای اقلیمی، به‌ویژه دما، استفاده از گاه‌شناسی درختی (عرض حلقه‌های درختان) است. تاکنون تحقیقی در زمینة بازسازی درازمدت دما در اکوسیستم خزری انجام نشده است. تحقیق حاضر با استفاده از گاه‌شناسی درختان راش ارتفاعات نوشهر به بازسازی دما پرداخته است. برای این منظور، همبستگی حلقه‌های سالانة درختان با متغیرهای هواشناسی ایستگاهی و جهانی بررسی شد. تحلیل همبستگی نشان داد که کاهش دمای حداکثر در دورة رشد عامل محدودکنندة رشد درختان است. بنابراین، متوسط دمای حداکثر مارس- سپتامبر ایستگاه هواشناسی نوشهر بازسازی شد. نتایج بازسازی دما نشان داد که در دو قرن گذشته، در این منطقه سال‌های بسیار سرد بیش از سال‌های بسیار گرم بوده است. همچنین، دهة اول قرن بیستم و سال‌های 1950-1970 گرم‌ترین و دهة 1830 و سال‌های 1930-1950 سردترین دوره‌ها بوده‌اند. به‌علاوه، تأثیر معنادار فاز منفی NAO در ماه‌های ابتدایی رشد بر افزایش دما مشخص شد. دماهای بازسازی‌شده در این تحقیق مشابه تحقیقات انجام‌شده در شرق مدیترانه، روند جهانی افزایش دما در سال‌های اخیر را نشان نداد.

 بازسازی دما حلقه‌های درخت راش نوشهر NAO Arsalani, M., Azizi, G. and Bräuning, A. 2014. Dendroclimatic reconstruction of May–June maximum temperatures in the central Zagros Mountains, western Iran. International Journal of Climatology, DOI: 10.1002/joc.3988. Azizi, Gh., Arsalani, M., Bräuning, A. and Moghimi, E. 2013. Precipitation variations in the central Zagros Mountains (Iran) since A.D. 1840 based on oak tree rings. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. 386: 96-103. Balapour, Sh., Jalilvand, H., Raeini, M., and Asadpour, H. 2010. Relationship between tree rings of Beech (Fagus orientalis) with some climatic variables in experimental forest of Natural Resources Faculty (Darabcola). Watershed Management Research Journal (Pajouhesh & Sazandegi). 88. 1-10. (In Persian) Bazrafshan, O. (2012). Hydrologic Drought Forecasting using Teleconnection and Intelligent Models (Case Study:Karkheh watershed Basin). Ph. D. Dissertation. University of Tehran. Karaj. Bräuning, A. 2006.Tree-ring evidence of ‘Little Ice Age’ glacier advances in southern Tibet. The Holocene, 16(3), 369–380. Büntgen, U. Frank, D.C. Kaczka, R. Verstege, A. Zwijacz-Kozica, T. ESPER, J. 2007. Growth responses to climate in a multi-species tree-ring network in the Western Carpathian Tatra Mountains, Poland and Slovakia. Tree Physiology. 27: 689–702. Buentgen, U., Tegel, W., Nicolussi, K., McCormick, M., Frank, D., et al. 2011. 2500 Years of European Climate Variability and Human Susceptibility. Science, 331: 578-582. Büntgen, U., Frankm, D. C., Nievergelt, D., and Esper, J. 2006. Summer Temperature Variations in the European Alps, A.D. 755–2004, J. Climate, 19, 5606–5623. Büntgen, U., Esper, J., Frank, D.C., Nicolussi, K., Schmidhalter, M. 2005. A 1052-year tree-ring proxy for Alpine summer temperatures. Climate Dynamics. 25: 141–153. Cook, E.R. and Kairiukstis, L.A. 1990. Methods of Dendrochronology: Applications in the Environmental Sciences. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht. 394p. Coppola, A. Leonelli, G. Salvatore, M. C. Pelfini, M and Baroni, C. 2013. Tree-ring–based summer mean temperature variations in the Adamello–Presanella Group (Italian Central Alps), 1610–2008 AD. Clim. Past. 9. 211–221. Fan, Z.X. Brauning, A. Cao, K.F. 2008.Annual temperature reconstruction in the central Hengduan Mountains, China, as deduced from tree rings. Dendrochronologia. 26. 97–107. Fritts, H.C. 1976. Tree Rings and Climate. Academic Press, London, 567 pp. Heinrich, I. Touchan, R. Linan, I.D. Vos, H. Helle, G. 2013. Winter-to-spring temperature dynamics in Turkey derived from tree rings since AD 1125. Clim Dyn. 41. 1685–1701. IPCC. 2007. Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Solomon, S., D. Qin, M. Manning, Z. Chen, M. Marquis, K.B. Averyt, M.Tignor and H.L. Miller (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA. Li, Z.S., Zhang, Q.B., Ma, K. 2012. Tree ring reconstruction of summer temperature for A.D. 1475–2003 in the central Hengduan Mountains, Northwestern Yunnan, China. Climatic Change. 110: 455-467. Nadi, M. Khalili, A. Pourtahmasi, K and Bazrafshan, J. 2013. Comparison of Various Interpolation Techniques of Climatic Data for Determining the Most Important Factors Affecting the Trees Growth at the Elevated Areas of Chaharbagh, Gorgan. Journal of Forest and Wood Products. 66: 1. 83-95. (In Persian) Najafi Harsini, F. Pourtahmasi, K and Karimi, A.N. 2012. Dendrochronological Investigation of Radial Growth of Quercus infectoria in Kermanshah Oak Forests. Journal of Forest and Wood Products. 65: 1. 119-129. (In Persian) Pourtahmasi, K. Parsapajouh, D. Brauning, A. Esper, J. Schweingruber, H.F. 2007. Climatic analysis of pointer years in Tree-ring chronologies from northern Iran and neighboring high mountain areas. GEOÖKO. 28: 27-42. Pourtahmasi, K., Poursartip, L., Bräuning, A. and Parsapjouh, D. 2009. Comparison between the radial growth of juniper (Juniperus polycarpus) and Oak (Quercus macranthera) trees in two sides of the Alborz Mountains in Chaharbagh region of gorgan. Journal of Forest and Wood Products. 62: 2. 159-169. (In Persian) Rahimi, J. Ebrahimpour, M. Khalili, A. 2013. Spatial changes of extended De Martonne climatic zones affected by climate change in Iran. Theor. Appl. Climatol., 112(3-4): 409-418. Türkes¸ M. Erlat, E. 2003. Precipitation changes and variability in Turkey linked to the North Atlantic oscillation during the period 1930–2000. Int J Climatol. 23:1771–1796. Yang, B. Brauning, A. 2007. Temperature variations on the Tibetan Plateau during the Last Millennium. Adv. Clim. Change Res. 3: 31-34. Zhang, Y., Shao, X. M., Yin, Z.-Y., Wang, Y. 2014. Millennial minimum temperature variations in the Qilian Mountains, China: evidence from tree rings, Clim. Past, 10, 1763-1778, doi:10.5194/cp-10-1763-2014.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56789 منابع آب تعیین ضریب پخش طولی با انجام آزمایش‌های ردیابی تعیین ضریب پخش طولی با انجام آزمایش‌های ردیابی محمدی قلعه نی مهدی دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، دانشگاه تهران ابراهیمی کیومرث دانشیار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران امید محمدحسین استاد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران 22 12 2015 46 4 653 662 23 05 2015 09 08 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56789.html

تاکنون سه رویکرد شامل آزمایش‌های ردیابی، انتگرال‌گیری از پروفیل سرعت و کاربرد رابطه‌های تجربی به عنوان روش‌های متداول به منظور برآورد ضریب پخش طولی در رودخانه‌ها و انهار به کار رفته است. در مقالة حاضر معادلة جدید ضریب پخش طولی بر مبنای داده‌های برداشت‌شده از آزمایش‌های ردیابی با استفاده از ردیاب نمک و کاربرد دو گروه مختلف از روابط بنیادی تجربی این ضریب تعیین و ارزیابی شده است. برای این منظور طولی معادل 500 متر از کانال بتنی برای اجرای آزمایش‌های ردیابی، در سه طول اختلاط متفاوت برابر با 45، 75 و 100 متر، در بهمن‌ماه 1393 به‌کار برده شد. نتایج نشان می‌دهد که اختلاف بین میانگین، واریانس و غلظت ماکزیمم بین داده‌های اندازه‌گیری‌شده و برآوردشده با استفاده از بهترین رابطة تجربی موجود به ترتیب 79، 6 و 99 و در رابطة استخراجی از مقالة حاضر 66، 1- و 44 میلی‌گرم بر لیتر است.

 رابطة تجربی ردیاب طول اختلاط مشخصه‌های هیدرولیکی Ahmad, Z. (2013). Prediction of longitudinal dispersion coefficient using laboratory and field data: relationship comparisons. Hydrology Research, 44(2), 362-376. Chatwin, P. C. (1980). Presentation of longitudinal dispersion data. Journal of the Hydraulics Division, 106(1), 71-83. Day, T. (1977). Field procedures and evaluation of a slug dilution gauging method in mountain streams. Journal of Hydrology (New Zealand), 16(2), 113-133. Day, T. J. (1975). Longitudinal dispersion in natural channels. Water Resources Research, 11(6), 909-918. Day, T. J., and Wood, I. R. (1976). Similarity of the mean motion of fluid particles dispersing in a natural channel. Water Resources Research, 12(4), 655-666. Deng, Z. Q., Singh, V. P., and Bengtsson, L. (2001). Longitudinal dispersion coefficient in straight rivers. Journal of hydraulic engineering, 127(11), 919-927. Elder, J. (1959). The dispersion of marked fluid in turbulent shear flow. Journal of fluid mechanics, 5(4), 544-560. Elder, K., R. Kattelmann, and R. Ferguson. (1990). Refinements in dilution gauging for mountain streams. In Hydrology in mountainous regions. I - Hydrological measurements; the water cycle, IAHS Publication No. 193, International Association for Hydrological Science, Proceedings of two Lausanne Symposia, August 1990, 247–254. Etemad-Shahidi, A., and Taghipour, M. (2012). Predicting Longitudinal Dispersion Coefficient in Natural Streams Using M5′ Model Tree. Journal of hydraulic engineering, 138(6), 542-554. Fischer, H. B. (1967). The mechanics of dispersion in natural streams. Journal of Hydraulic Division, 93(6), 187-216. Fischer, H. B. (1968). Dispersion predictions in natural streams. Journal of the Sanity Engineering Division, American Society of Civil Engineering, 94(5), 927-941. Fischer, H. B. (1975). Discussion of "Simple Method for Predicting Dispersion in Streams". Journal of the Environmental Engineering Division, 101(3), 453-455. Fischer, H. B., List, E. J., Koh, R. C. Y., Imberger, J. and Brooks, N. H. (2013). Mixing in Inland and Coastal Waters. Elsevier Academic Press, New York. Guymer, I. (1998). Longitudinal dispersion in sinuous channel with changes in shape. Journal of hydraulic engineering, 124(1), 33-40. Kashefipour, S. M. and Falconer, R. A. (2002). Longitudinal dispersion coefficients in natural channels. Water Research, 36(6), 1596-1608. Leopold, L. B. and Maddock, T. J. (1953). The hydraulic geometry channels and some physiographic implications. Geological survey professionals. paper 252, United States Goverment Printing Office, Washington, 57 p. Liu, H. (1977). Predicting dispersion coefficient of streams. Journal of the Environmental Engineering Division, 103(1), 59-69. Moore, R.D. (2004a). Introduction to salt dilution gauging for streamflow measurement: Part 1. Streamline Watershed Management Bulletin 7(4):20–23. Moore, R.D. (2004b). Introduction to salt dilution gauging for streamflow measurement Part II: Constant-rate injection. Streamline Watershed Management Bulletin 8(1):11–15. Nordin, C. F., and Troutman, B. M. (1980). Longitudinal dispersion in rivers: The persistence of skewness in observed data. Water Resources Research, 16(1), 123-128. Palancar, M. C., Aragón, J. M., Sánchez, F., and Gil, R. (2003). The determination of longitudinal dispersion coefficients in rivers. Water environment research, 324-335. Sahay, R., and Dutta, S. (2009). Prediction of longitudinal dispersion coefficients in natural rivers using genetic algorithm. Hydrology Research, 40(6), 544–552. Seo, I. W., and Baek, K. O. (2004). Estimation of the longitudinal dispersion coefficient using the velocity profile in natural streams. Journal of hydraulic engineering, 130(3), 227-236. Seo, I. W., and Cheong, T. S. (1998). Predicting longitudinal dispersion coefficient in natural streams. Journal of hydraulic engineering, 124(1), 25-32. Singh, S. K., and Beck, M. (2003). Dispersion coefficient of streams from tracer experiment data. Journal of environmental engineering, 129(6), 539-546. Taylor, G. (1954). The dispersion of matter in turbulent flow through a pipe. Proceedings of the Royal Society of London. Series A. Mathematical and Physical Sciences, 223A, 446-468. Zeng, Y., and Huai, W. (2014). Estimation of longitudinal dispersion coefficient in rivers. Journal of Hydro-environment Research, 8(1), 2-8. Zhang, X., Q, X., Zhou, X., and Pang, H. (2006). An in situ method to measure the longitudinal and transverse dispersion coefficients of solute transport in soil. Journal of Hydrology, 328(3), 614-619.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56790 سازه‌های آبی مقایسۀ روش‌های مختلف تخمین بده سرریز جانبی لبه‌‌ تیز نیم‌دایره‌ای در رژیم جریان زیربحرانی مقایسۀ روش‌های مختلف تخمین بده سرریز جانبی لبه‌‌ تیز نیم‌دایره‌ای در رژیم جریان زیربحرانی حق شناس وحید دانشجوی دکتری سازه‌های آبی، گروه مهندسی آب، دانشگاه تربیت مدرس وطن خواه علیرضا دانشیار، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران 22 12 2015 46 4 663 671 26 01 2015 01 07 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56790.html

سرریز جانبی یکی از سازه‌های کنترل جریان است که به طور گسترده در شبکه‌های آبیاری و زهکشی و شبکه‌های فاضلاب استفاده می‌شود. تحقیق حاضر با 162 آزمایش روی سرریز جانبی دایره‌ای لبه ‌تیز انجام شده است. با توجه به متغیربودن ارتفاع لبة سرریز و گسترش عرض فوقانی در سرریز جانبی دایره‌ای، این سرریز توانایی کنترل بهتر سیلاب را نسبت به سرریز جانبی مستطیلی داراست. معادلة دیفرانسیل حاکم بر سرریز جانبی دایره‌ای حل تحلیلی ندارد و با استفاده از روش‌های عددی حل می‌شود. از آنجا که روش‌های عددی هزینة محاسباتی دارد، در این تحقیق از معادلة سرریزهای معمولی و خطی فرض‌کردن پروفیل سطح آب در طول سرریز جانبی استفاده شده است. در نهایت، با انجام سه آزمایش دیگر در شرایط متفاوت از شرایط آزمایش‌های انجام‌شده مشخص شد که روش خطی فرض‌کردن پروفیل سطح آب نسبت به سایر روش‌های مورد استفاده در این تحقیق دقت بیشتری دارد.

 جریان متغیر مکانی سرریز جانبی سرریز جانبی دایره‌ای ضریب بده Borghei, S. M., Jalili, M. R., and Ghodsian, M. (1999). Discharge coefficient for sharp-crested side weir in subcritical flow. Journal of Hydraulic Engineering, 125(10), 1051-1056. Cosar, A., and Agaccioglu, H. (2004). Discharge coefficient of a triangular side-weir located on a curved channel. Journal of irrigation and drainage engineering,130(5), 410-423. De Marchi, G. (1934). Saggio di teoria del funzionamento degli stramazzi laterali. L’Energia elettrica, 11(11), 849-860. El-Khashab, A., and Smith, K. V. (1976). Experimental investigation of flow over side weirs. Journal of the Hydraulics Division, 102(9), 1255-1268. Emiroglu, M. E., Agaccioglu, H., and Kaya, N. (2011). Discharging capacity of rectangular side weirs in straight open channels. Flow Measurement and Instrumentation, 22(4), 319-330. Frazer, W. (1957). The behavior of side weirs in prismatic rectangular channel. Hydraulic papers No 14. Symposium of four papers on side spillways. In ICE Proceedings, 6(2), 305-328. Gerald CF and Wheatley PO (1994) Applied Numerical Analysis. Addison-Wesley, Boston, MA, USA. Ghodsian, M. (2004). Flow over triangular side weir. Scientia Iranica, 11(1-2), 114-120. Kumar, C. P., and Pathak, S. K. (1987). Triangular side weirs. Journal of irrigation and drainage engineering, 113(1), 98-105. May, R. W. (2003). Hydraulic design of side weirs. Thomas Telford. Muslu, Y. (2001). Numerical analysis for lateral weir flow. Journal of irrigation and drainage engineering, 127(4), 246-253. Pathirana, K. P. P., Munas, M. M., and Jaleel, A. L. A. (2006). Discharge coefficient for sharp-crested side weir in supercritical flow. J. Institution Eng,39(2), 17-24. Rahimpour, M., Keshavarz, Z., and Ahmadi, M. M. (2011). Flow over trapezoidal side weir. Flow Measurement and Instrumentation, 22(6), 507-510. Te Chow, V. (1959). Open channel hydraulics. Uyumaz, A., and Smith, R. H. (1991). Design procedure for flow over side weirs. Journal of Irrigation and Drainage Engineering, 117(1), 79-90. Vatankhah, A. R. (2010). Flow measurement using circular sharp-crested weirs. Flow Measurement and Instrumentation, 21(2), 118-122. Vatankhah, A. R. (2012). Analytical solution for water surface profile along a side weir in a triangular channel. Flow Measurement and Instrumentation,23(1), 76-79.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56791 آبیاری و زهکشی بررسی صفات رویشی و زایشی گل محمدی در رژیم‌های مختلف آبیاری قطره‌ای سطحی و زیر‌سطحی بررسی صفات رویشی و زایشی گل محمدی در رژیم‌های مختلف آبیاری قطره‌ای سطحی و زیر‌سطحی مقبلی مهنی دررودی اسماء دانشجوی کارشناسی‌ارشد آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب، دانشکدة آب و خاک، دانشگاه زابل دلبری معصومه دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکدة آب و خاک، دانشگاه زابل کوهی نادر عضو هیئت علمی، بخش فنی و مهندسی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان 22 12 2015 46 4 673 683 16 02 2015 29 06 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56791.html

در این تحقیق، صفات تعداد شاخه در هر بوته، قطر سایه‌انداز، ارتفاع بوته، تعداد غنچه، وزن گلبرگ، وزن تر یک گل، درصد مادة خشک گل و وزن خشک کل گل محمدی تحت سه سطح آبیاری (100، 70، و 40 درصد مقدار تبخیر- تعرق پتانسیل) از طریق دو سامانة آبیاری قطره‌ای (سطحی و زیرسطحی) بررسی شد. بدین منظور، آزمایشی دوساله در قالب طرح کرت‌های خرد ده بر پایة بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان در ایستگاه تحقیقاتی جوپار در سال‌های 1391 و 1392 اجراشد. نتایج نشان داد صفات ارتفاع بوته، تعداد غنچه، وزن تر یک گل، وزن گلبرگ و درصد مادة خشک گل در دو نوع سامانة آبیاری تفاوت معناداری نداشت، اما تمامی صفات به غیر از درصد مادة خشک گل تحت رژیم‌های مختلف آبیاری تفاوت معناداری داشت. در مجموع، با توجه به محدودیت منابع آب در منطقة مورد مطالعه، تیمار 70 درصد تبخیر- تعرق پتانسیل مناسب تشخیص داده شد، زیرا با کاهش 30 درصدی آب آبیاری، تنها 8/5 و 15 درصد کاهش به‌ترتیب در تعداد غنچه و قطر سایه‌انداز حاصل شد که با ضریب همبستگی 99/0 مؤثرترین صفات بر عملکرد بود.

 آبیاری قطره‌ای صفات مورفولوژی کم‌آبیاری گل محمدی همبستگی Agricultural and Natural Resources Recearch Center of Kerman. (2003). Amarnamh Kerman province. Retrieved May2, 2014, from http://www. kerman.areo.ir. (In Farsi) Alizadeh, A. (2004).Soil water-plant relation ship. Mashhad: beh nashr. (In Farsi) Basal, H., Dagdelen, N., Unay, A. and Yilmaz, E. ( 2009). Effects of deficit drip irrigation ratios on Cotton (Gossypium Hirsutum) yield and fiber quality. Agron. and Crop Sci, 159, 19–29. Bradford, K. J., and Hsiao, T. C. (1982). Physiological responses to moderate water stress. In: Encyclopedia of plant physiology. Vol. 12:264-312. Carins, T. (2003). Horticultural classification Schemes. 117-124. In: Robertes A.V., Debener T. and Gudin S. (Eds.). Encyclopedia of Rose Science. Elsevier Aacademic press. Cetin, O. and Bilget, L. (2002). Effects of different irrigation methods on shedding and yield of Cotton. Agric. Water Manage, 54: 1–15. Chevallier, A. (1996) The encyclopedia of medicinal plants. Dorling Kindersely: London,  pp 336. Devasirvatham, V. (2009) A Review of Subsurface Drip Irrigation in Vegetable Production. CRC for Irrigation Futures. Irrigation Matters Series No. 03/09. English, M.J. and Raja, S.N. (1996). Perspectives on deficit irrigation. J Irrig and Driain Eng in, 10: 91-106. Guenther, E.(1952) The essential oils. Robert E. Krieger Publishing Company Malabar, Florida, (Vol. 5), pp. 506. Hsiao,T. C. (1973). Plant responses to water stress . Annual Rev . Plant Physiol . 24: 519-570. Katsoulas, N., Kittas, C., Dimokas, G. and Lykas, Ch.( 2006). Effect of irrigation frequency on rose flower production and quality. Biosystems Engineering, 93, 237–244. Kodori, M. R. and Tabaei-Aghdaei, S. R.(2007). Evaluation of flower yield and yield components in nine Rosa damascena Mill accessions of Kerman Province. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Reserch, 23(1), 100-110. (In Farsi) Mardi, M., Taleei, A. R. and omidi, M.(2003). A Study of Genetic Diversity and Identification of Yield Components in Desi Chickpea. Iranian, J. Agric. Sci, 34(2),445-451. (In Farsi) Ministry of Agriculture Jihad.(2007). Amarnamh: Volume second. Retrieved May2, 2014, from http://www.maj.ir. (In Farsi) Ministry of Agriculture Jihad.(2013). Amarnamh: Volume second. Retrieved May18, 2015, from http://www.maj.ir. (In Farsi) Moghbeli Mehni Dareroodi, A., Delbari, M. and Kouhi, N. (2014). Effect of surface vs. subsurface drip irrigation on yield of Damask Rose under different irrigation regimes. Iranian J. Soil and Water Research, 45 (4): 405-412. (In Farsi) Mousavi, A. (2002) Effect organic manure, nitrogen and irrigation on qualitative and quantitative yield of Damask rose. Tat Publications Council of Isfahan Province. Registration Number: 58-335. (In Farsi) Nagano, T., and Shimaji, H.(1976) Internal plant water status and its control.I. Measurment of internal plant water status. Journal of Agricultural Meteorology, 32:67-71. Najafi, P. (2006) Effect of using sub-surface drip irrigation to increasing WUE in irrigation of some crops. Pajouhesh and Sazandegi, 73: 156-162. (In Farsi) Nemati Lafmajani, Z., Tabaei-Aghdaei, S.R., Lebaschi, M.H., Jafari, A.A. Najafi Ashtiani, A. and Daneshkhah, M. (2011). Path analysis of Rosa damascena Mill performance under Plants different conditions. Iranian Journal of Medical and Aromatic,27(4), 561-572. (In Farsi) Oki, L.R. and Lieth, J.H.( 2001). Irrigation of rosa hybrida l. ‘kardinal’ based on soil moisture tension increases productivity and flower quality. III IS Rose Research Eds, 45, 213–219. Omid baigy, R. and  Fakhr Tabatabai, S. M. (2005) Production and processing of Medicinal Plants. Mashhad: beh nashr. (In Farsi) Oosterhuis, D. M., and Cartwright, P.M.(1983) Spike differentiation  and  floret survival in semidwarf  spring wheat as affected by water stress and photoperiod. Crop Sci., 23:711-717. Phillips, R. and Rix, M.( 1993) The Quest for Rose. BBC Worldwide Publishing, London, UK. Rahmani, N., Daneshian, J., Valadabadi, S.A.R. and Bigdeli, M.(2009). Effects of water deficit stress and application of nitrogen on yeld and growth characteristics of Calendula (Calendula officinalis L). Iranian Journal of Field Crops Research, 7(2), 443-450. (In Farsi) Sarmadnya, GH. and Koochaki, A. (1997). Physiological aspects of dryland farming. Mashhad University Jihad Publications. (In Farsi) Sepaskhah, A. R., Tavakoli, A. R. and Mousavi, S. F. (2006). Principles and Applications of Deficit Irrigation. Iranian National Committee on Irrigation and Drainage Ltd. 288pp. (In Farsi) Sheikh, F., Toorchi, M., Valizadeh, M., Shakybaf, M. and Pasban Islam, B.(2005) .Evaluation of drought tolerance of Spring Canola (Brassica sp.). Journal of Agricultural Science, 15(1), 163-175. (In Farsi) Shubhra, K., Dayal, J., Goswami, C.L., and Munjal,  R., (2004). Effects of water-deficit on oil of Calendula aerial parts. Biologia Plantarum, 48(3): 445-448. Singh, J. and Patel, A. L. ( 1996). water statues , gaseous exchange , prolin accumulation and yield of wheat in response to water stress . Annual of Biology Ludhiana , 12, 77- 81. Tabaei-Aghdaei, S. R., Sahebi, M., Jafari, A. A. and Rezaee, M. B.(2004). Evaluation of flower yield and morphological characteristics of 11 Rosa damascena Mill.genotypes using multivariate analyses. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Reserch, 20(2), 199-211. (In Farsi) Valadabadi, S.A., Mazaheri, D., Nour-mohamadi, G. and Hashemi-Dezfuli, S.A. (2000). Performance of the effect of drought stress on qualitative and quantitative characters of corn, sorghum and millet. Iranian Journal of Crop Sciences, 2 (1), 39-47. (In Farsi) Yazdani, H( 2001). Compare methods surface irrigation and drip on Red Rose in Kashan. Project Institute of Soil and Water Research. Retrieved May2, 2014 from http://www.swri.ir. (In Farsi)
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56792 آبیاری و زهکشی ارزیابی مدل AquaCrop در پیش‌بینی عملکرد نیشکر و شوری پروفیل خاک تحت تنش شوری ارزیابی مدل AquaCrop در پیش‌بینی عملکرد نیشکر و شوری پروفیل خاک تحت تنش شوری گلابی منا استادیار دانشکدة مهندسی و علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز ناصری عبدعلی استاد دانشکدة مهندسی و علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز 22 12 2015 46 4 685 694 28 05 2015 14 07 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56792.html

در سال‌های اخیر مدل‌های متعددی جهت روابط آب و خاک و گیاه ارائه‌شده است. یکی از آن‌ها مدل AquaCrop است که در تحقیق حاضر به‌منظور پیش‌بینی عملکرد نیشکر و شوری پروفیل خاک تحت تنش شوری در جنوب خوزستان استفاده شده است. به منظور دستیابی به برخی ضرایب ورودی مورد نیاز ابتدا کالیبره‌شدن انجام شد. مدل نسبت به پوشش کانوپی اولیه در زمان تکمیل 90 درصد سبزشدن (CC0)، حداکثر کانوپی گیاهی (CCx) و شاخص برداشت (HI) کالیبره شد. این ضرایب به‌ترتیب 2/7 سانتی‌مترمربع، 90 درصد و 40 درصد به‌دست آمد. سپس، مدل اجرا و مقادیر شبیه‌سازی و اندازه‌گیری‌شده با استفاده از شاخص‌های آماری مقایسه شد. ضریب تعیین بین مقادیر اندازه‌گیری و شبیه‌سازی‌شدة عملکرد 97/0، میانگین مربعات خطای نرمال‌شده 8 درصد، معیار کارایی نش- ساتکلیف 83/0 و ضریب باقیمانده 09/0- برآورد شد. به‌طورکلی، می‌توان گفت مدلAquaCrop توانایی مناسبی در شبیه‌سازی میزان عملکرد تحت تنش شوری دارد. همچنین، مقادیر شبیه‌سازی‌شده توسط مدل بیش از مقدار واقعی برآورد شده است. ضریب تعیین مدل در شبیه‌سازی شوری پروفیل خاک بیش از 80 درصد به‌دست آمد و نحوة قرارگیری داده‌های اندازه‌گیری و شبیه‌سازی‌شده نسبت به خط 1:1 بیانگر برآورد بیشتر مدل AquaCrop است.

 تنش شوری مدل AquaCrop نیشکر Droogers, P and G. Kite, 2001, Simulation modeling at different scales to evaluated the productivity of water, J. Physics and Chemistry of the Earth, Vol 26, No. 12, pp. 877-880. Droogers, P., 2000, Estimating actual evapotranspiration using a detailed agro hydrological model, Journal of Hydrology, Vol 229, pp. 50-58. Farahani H.J., Izzi G., and Oweis T.Y. 2009. Parameterization and Evaluation of The Aquacrop Model for Full and Deficit Irrigated Cotton. Agron. J. 101, 469–476. Garcia-Vila M., Fereres E., Mateos L., Orgaz F., and Steduto P. 2009. Deficit Irrigation Optimization of Cotton with Aquacrop. Agron. J. 101, 477–487. Golabi, M. (2009), Mathematical modelling of response sugarcane to drain water as irrigation water and application SALTMED model for sugarcane irrigation water management in semi-arid areas. Ph. D. thesis. Shahid Chamran University. (In Farsi) Hsiao T.C., Hneg L.K., Steduto P., Rojas-Lara B., Raes D. and Fereres E. 2009. Aquacrop-The FAO Crop Model to Simulate Yield Responseto Water: III. Parameterization and Testing for Maiz. Agron. J. 101:448-459. Iqbal M, Shen Y, Stricevic R, Pei H, Sun H, Amiri E, Penas A and del Rio S (2014). Evaluation of the FAO AquaCrop model for winter wheat on the North China Plain under deficit irrigation from field experiment to regional yield simulation. Agricultural Water Management, 135:61-72. Khalili, N., K, Davari., A, Alizadeh., M, Najafi and H, Ansari. (2014). Simulation of rainfed wheat yield using AquaCrop model, Case study: Sisab rainfed researches station, Northen Khorasan, Journal of Water and Soil, 28 (5), 930-939. (In Farsi) Khorsand, A., V, Verdinezhad and A, Shahidi. (2014). Evaluation Aquacrop model for simulation wheat yield, moisture and salinity of soil profiles under water and salinity stress, Journal of water and irrigation management, 4(1), 89-104. (In Farsi) Liu, H. F., M. Genard, S. Guichard and N. Bertin, 2007, Model assisted analysis of tomato fruit growth in relation to carbon and water fluxes, Journal of Experimental Botany, Vol 58, No. 13, pp. 3567-3580. Maymandinezhad, M. Ch. (1999). Ecologyfoundation, Tehran University, 808p. (In Farsi) Moriasi, D. N., Arnold, J. G., Van Liew, M. W., Bingner, R. L., Harmel, R. D., and Veith, T. (2007). Model evaluation guidelines for systematic quantification of accuracy in watershed simulations, Transactions of the ASABE, 50, 885–900. Raes D, Steduto P, Hsiao TC and Fereres E. (2012). Reference manual AquaCrop, FAO, Land and Water Division, Rome, Italy.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56793 آبیاری و زهکشی بررسی و تحلیل متغیرهای جریان و هندسی بر عملکرد بهینۀ آبیاری نواری با استفاده از مدل WinSRFR بررسی و تحلیل متغیرهای جریان و هندسی بر عملکرد بهینۀ آبیاری نواری با استفاده از مدل WinSRFR رضاوردی نژاد وحید استادیار گروه مهندسی آب، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران جنوبی رزا دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه ارومیه بشارت سینا استادیار گروه مهندسی آب، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران عباسی فریبرز استاد مؤسسة تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، کرج، ایران 22 12 2015 46 4 695 706 28 03 2015 14 07 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56793.html

مسئلة اصلی روش‌های آبیاری سطحی  بازده اندک آب آبیاری است که اغلب از ضعف مدیریت و طراحی نامناسب ناشی می‌شود. هدف از این مطالعه، بهبود عملکرد آبیاری نواری براساس چهار متغیر شامل دبی ورودی، زمان قطع جریان، طول و شیب نوار بود. برای این منظور هشت سری دادة میدانی آبیاری نواری با سیستم انتهاباز در نظر گرفته شد. واسنجی پارامترهای نفوذ نوارها براساس روش بهینه‌سازی چندسطحی انجام شد. نتایج نشان داد که روش بهینه‌سازی چندسطحی در تخمین پارامترهای نفوذ آبیاری نواری روشی قابل قبول و با دقت مناسب است. مطابق روش بهینه‌سازی چندسطحی، متوسط خطای نسبی تخمین حجم رواناب 5/0 درصد و متوسط ریشة میانگین مربعات خطای تخمین زمان پیشروی و پسروی به ترتیب 1/3 و 2/3 دقیقه محاسبه شد. با استفاده از منحنی‌های هم ‌راز بازده کاربرد و یکنواختی توزیع WinSRFR، عملکرد نوارها بهینه شد. براساس مدیریت متغیرهای جریان دبی ورودی و زمان قطع جریان، بازده کاربرد به‌طور متوسط 12 درصد (با فرض کفایت 100 درصد) برای هشت سری آزمایش نسبت به شرایط موجود افزایش‌پذیر است. نتایج نشان داد متغیرهای هندسی نوار (شیب و طول نوار) به همراه متغیرهای جریان، تأثیر کم بر عملکرد بهینه داشت و مطابق تمام متغیرهای جریان و هندسی نوار به عنوان متغیرهای تصمیم، بازده کاربرد به‌طور متوسط 35/13 درصد نسبت به شرایط موجود افزایش‌پذیر است.

 روش بهینه‌سازی چندسطحی مدل آبیاری سطحی مدیریت آبیاری Abbasi, F. (2012). Principle Flow in Surface Irrigation. Iranian National Committee on Irrigation and Drainage (IRNCID), p. 232, Tehran, Iran. Abbasi, F. (1994). Border irrigation design using mathematical models. M.Sc. Thesis, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. Abbasi, F., Jolaini, M., Moayeri, M., Rezaee, H. T., and Shooshtari, M. M. (1999). Development a mathematical model to evaluate and design of surface irrigation systems. Technical Report No. 122, Iranian Agricultural Engineering Research Institute (IAERI), Karaj, Iran. Ansari, H. (2011). Surface Irrigation: Evaluation, Design and Simulation. Jahad Daneshgahi Mashad, p. 352. Mashhad, Iran. Bautista, E., Clemmens, A. J., Strelkoff, T. S., and Schlegel, J. (2009a). Modern analysis of surface irrigation systems with WinSRFR. Agricultural Water Management, 96, 1146-1154. Bautista, E., Clemmens, A. J., Strelkoff, T. S., and Niblack, M. (2009b). Analysis of surface irrigation systems with WinSRFR-Example application. Agricultural Water Management, 96, 1162-1169. Beykzadeh, E., Ziaei, A. N., Davari, K., and Ansari, H. (2014). Optimization of inflow rate and cutoff time using the full hydrodynamic model. Iranian Journal of Irrigation and Drainage, 8 (2), 377-385. Chen, B., Ouyang, Z., Sun, Z., Wu, L., and Li, F. (2013). Evaluation on the potential of improving border irrigation performance through border dimensions optimization: a case study on the irrigation districts along the lower Yellow River. Irrigation Science, 31,715–728. Ebrahimian, H., Liaghat, A., Ghanbarian-Alavijeh, B., and Abbasi, F. (2010). Evaluation of various quick methods for estimating furrow and border infiltration parameters. Irrigation Science, 28, 479–488. Hanson, B. R., Prichard, T. L., and Schulbach, H. (1993). Estimating furrow infiltration. Agricultural Water Management, 24(4), 281–298. Elliott, R. L., and Walker, W. R. (1982). Field evaluation of furrow infiltration and advance functions. Transactions of the ASAE, 25 (2), 396-400. Gonzlez, C., Cervera, L., and Fernandez, D. M. (2011). Basin irrigation design with longitudinal slope. Agricultural Water Management, 98, 1516– 1522. Mailapalli, D. R., Wallender, W. W., Raghuwanshi, N. S., and Singh, R. (2008). Quick method for estimating furrow infiltration. Journal of Irrigation Drainage Engineering, 134(6), 788–795. McClymont, D. J., and Smith, R. J. (1996). Infiltration parameters from optimization on furrow irrigation advance data. Irrigation Science, 17(1), 15–22. Mokari-Gahrood, E., Liaghat, A. M., and Nahvinia, M. J. (2013). Application of WinSRFR3.1 model in furrow irrigation simulation. Iranian Journal of lrrigation and Drainage, 1(7), 59-67. Moravejalahkami, B., Mostafazadeh-Fard, B., Heidarpour, M., and Abbasi, F. (2009). Furrow infiltration and roughness prediction for different furrow inflow hydrographs using a zero-inertia model with a multilevel calibration approach. Biosystems Engineering, 103 (3), 371-381. Morris, M. R., Hussain, A., Gillies, M. H., and Halloran, N. J. (2015). Inflow rate and border irrigation performance. Agricultural Water Management, 155, 76-86. Rodriguez, J. A. and Martos, J.C. (2008). SIPAR_ID: Freeware for surface irrigation parameter identification. Environmental Modelling and Software, 25(11), 1487-1488. Shepard, J. S., Wallender, W. W., and Hopmans, J. W. (1993). One method for estimating furrow infiltration. Transactions of the ASAE, 36(2), 395–404. Valiantzas, J. D., Aggelides, S., and Sassalou, A. (2001). Furrow infiltration estimation from time to a single advance point. Agricultural Water Management, 52, 17–32. Walker, W. R. (2005). Multilevel calibration of furrow infiltration and roughness. Journal of Irrigation Drainage Engineering, 131 (2), 129–136. Verdinejad, V., and Norjoo, A. (2014). Optimization of furrow irrigation performance using WinSRFR under furrow firming conditions of sugarbeet cultivation. Iranian Journal of Soil and Water, 27 (6), 1281-1293.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56794 آبیاری و زهکشی اثر متقابل تداوم زهکشی و فاصلۀ زهکش‌های زیرزمینی در زهکشی میان‌فصل بر عملکرد و اجزای عملکرد برنج رقم هاشمی اثر متقابل تداوم زهکشی و فاصلۀ زهکش‌های زیرزمینی در زهکشی میان‌فصل بر عملکرد و اجزای عملکرد برنج رقم هاشمی چاکانی پروین دانشجوی کارشناسی‌ارشد، دانشکدة علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران پیرمرادیان نادر استادیار گروه مهندسی آب، دانشکدة علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران یزدانی محمد رضا استادیار پژوهش، مؤسسة تحقیقات برنج، رشت، ایران نوابیان مریم استادیار گروه مهندسی آب، دانشکدة علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران 22 12 2015 46 4 707 714 20 04 2015 01 07 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56794.html

این تحقیق به منظور دستیابی به بهترین فاصلة زهکش‌های زیرزمینی و تداوم زهکشی در زهکشی میان‌فصل اراضی شالیزاری در سال 1393 در مزرعة آزمایشی مؤسسة تحقیقات برنج کشور در رشت با طول جغرافیایی 63/49 درجة شرقی و عرض جغرافیایی 16/37 درجة شمالی و ارتفاع 6/24 متر از سطح دریا در آرایش فاکتوریل در قالب طرح پایة بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در کرت‌هایی به ابعاد 4×3 متر با فاکتور فاصلة زهکش در سه سطح 5/7، 10 و 15 متر و  فاکتور تداوم زهکشی میان‌فصل در دو سطح 7 و 11روز با زهکش‌هایی در عمق 90 سانتی‌متری روی برنج رقم هاشمی انجام شد. صفاتی نظیر ارتفاع بوته، تعداد پنجه، طول خوشه، تعداد دانة پر، وزن هزاردانه، مادة خشک، شاخص برداشت، عملکرد، رطوبت خاک و دبی خروجی از زهکش‌ها اندازه‌گیر‌ی شد. بر اساس نتایج اثر تداوم زهکشی میان‌فصل بر عملکرد، بیشترین عملکرد در تداوم زهکشی هفت روز با مقدار 3987 کیلوگرم در هکتار به‌دست آمد. همچنین، از نظر اثر فاصلة زهکش‌ها، فاصلة 15 متر بیشترین عملکرد با مقدار 3446 کیلوگرم در هکتار را داشت. تحلیل آماری اثر متقابل تداوم زهکشی میان‌فصل و فاصلة زهکش‌های زیرزمینی بر عملکرد بیانگر حصول بیشترین عملکرد (4384 کیلوگرم در هکتار) در تیمار تداوم هفت روز با فاصلة زهکش 15 متر بود که برای اجرا در منطقة مورد مطالعه توصیه می‌شود.

 تداوم زهکشی زهکشی اراضی شالیزاری عملکرد و اجزای عملکرد فاصلة زهکش‌ها Agahi, K., Fotokian, M. H., and Farshadfar, E. (2007). Correlation and path coefficient analysis for some yield-related traits in rice genotypes (Oryza sativa L.). Asian Journal of Plant Sciences, 6(3): 513-517. Akira NAGATA, MAFF.)2010(. Mitigation of Methane Emissions from Rice paddy fields in hapan.March. Azhar, A. H., M. M. Alam, and M., Rafiq. )2005(. Agricultural impact assessment of subsurface drainage projects in Pakistan– crop yield analysis. Pakistan Journal of Water Resources, 9(1): 1-7. Choi, M. G., Kim, S. S., Lee, S. Y., and Choi, S. Y. (1995). Influence of midsummer drainage on growth and lodging of rice in direct seeding on dry paddy. Crop Science, 40(5): 574-579. Dato Seri, Y. B. (2003). Modernizing the rice farming community to meet social and business needs: The way forward. 3-6. In: Modern rice farming. Proceeding of an International rice conference. 13-16 Oct 2003; Alor, Setar, Kedah, Malaysia.405pp. Fukuda, H.and H. Tsutsui.)1973(. Rice Irrigation in Japan. OTCA, Tokuo. Guerra, L.C., Bhuiyan, S. I., Tuong, T. P., and Tuong, R. (1998). Producing more rice with less water. SWIM Paper 5. Colombo, Sri Lanka: International Water Management Institute. Moridnejad. A. (2004). Paddy fields drainage requirement and design principles of these drainage networks. Proceedings of 1th workshop on design fundamentals of development program in paddy fields. 18 July. Iran. (In Farsi) Nagata, A. (2010). Mitigation of methane emissions from rice paddy fields in Japan.  Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries, Japan. Palangi, M., Pirmoradian, N., Karimi, V., and Amiri-Larijani., B. (2015). The effect of surface midseason drainage on growth, physiological indices and grain yield of rice variety Tarom-Hashemi. Cereal Research, 4 (4): 267-278.(In Farsi). Poorazizi, M. and Mahdavi, F. (2006). Efficient water use in rice. 12th Rice National Conference of Iran. Summer 2006. Iran.(In Farsi). Rahman, S. M., Kakuda, K., Sasaki, Y., and Ando, H. (2013). Effect of mid-season drainage (MSD) on growth and yield of rice in north east Japan. American Journal of Plant Nutrition and Fertilization Technology, 3: 33-42. Rezaei, M., and Nahvi, M. (2004). Investigating the effects of irrigation on water use efficiency in paddy fields of Guilan province. Journal of Agricultural Sciences, 1(4).(In Farsi). Wassman, R., Lantin, R. S., Neue, H. U., Buendia, L. V., Corton, T. M., and Lu, Y. (2000). Characterization of methane emissions from rice fields in Asia. III. Mitigation options and future research needs. Nutrient Cycling in Agroecosystems, 58: 23–36. Yazdani, M. R., Sharafi, N.,  Razavipoor, T., and Sharifi, M. (2003). Comparison of several water management in rice fields of Guilan province. Proceedings of the 11th Conference of the Iranian National Committee on Irrigation and Drainage, 674 p.(In Farsi). Zou, J., Huang, Y., Jiang, J., Zheng, X., and Sass, R. L. (2005). A 3-year field measurement of methane and nitrous oxide emissions from rice paddies in China: Effects of water regime, crop residue, and fertilizer application. Global biogeochemical cycles, Vol. 19 GB2021, doi:10.1029/2004GB002401, 2005.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56795 مقاله پژوهشی ارائۀ رابطۀ رگرسیونی بین عملکرد گندم دیم و ویژگی‌های خاک در منطقه‌ای نیمه‌خشک در استان زنجان ارائۀ رابطۀ رگرسیونی بین عملکرد گندم دیم و ویژگی‌های خاک در منطقه‌ای نیمه‌خشک در استان زنجان بابائی فاطمه دانشجوی دکتری علوم خاک، گروه علوم خاک، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه زنجان واعظی علی رضا دانشیار گروه علوم خاک، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه زنجان طاهری مهدی عضو هیئت علمی مرکز پژوهش‌های کشاورزی زنجان، زنجان زرین آّبادی احسان دانشجوی سابق کارشناسی‌ارشد علوم خاک دانشگاه زنجان اسلامی سیده فاطمه دانشجوی سابق کارشناسی ارشد علوم خاک دانشگاه زنجان 22 12 2015 46 4 715 725 14 04 2015 14 07 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56795.html

گندم دیم منبع غذایی اصلی غالب کشورهای درحال‌توسعه است که عوامل مختلفی بر تولید آن مؤثر است. هدف از این پژوهش ارائة مدلی است که عملکرد دانة گندم دیم را بر اساس ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک برآورد کند. بدین منظور، مقادیر عملکرد دانة گندم دیم و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی در سه تکرار به‌طور جداگانه در یک سال زراعی ،1393، در 53 مزرعة گندم دیم، در سطح استان زنجان اندازه‌گیری شد. با به‌کارگیری روش رگرسیون حداقل مربعات جزئی، مدلی برای بیان رابطة عملکرد دانة گندم دیم و ویژگی‌های خاک ارائه شد (40n= و 6/0R2=). سیلت و کربنات کلسیم معادل، مؤثرترین عوامل بر عملکرد گندم دیم و ضرایب استانداردشدة آن‌ها در مدل برآوردکننده به ترتیب 23/0 و 24/0- بود. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که برخی ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک شامل میزان سیلت، کربنات کلسیم معادل و پتاسیم به ترتیب اولویت تأثیر بیشتری بر عملکرد دانة گندم دیم دارد.

 اعتبارسنجی ضربدری تجزیه مؤلفة اصلی رگرسیون حداقل مربعات جزئی Akimov, L. M. (2013). Space-time patterns of atmospheric droughts in Voronezh oblast during growing period, Arid Ecosystems, 3 (2), 65-70. Angers, D. A. and Mehuys, G. R. (1993) Aggregate stability to water, In M. R. Carter (Ed.), Manual on Soil Sampling and Methods of Analysis. (pp. 651-657), Boca Raton, Florida, CRC Press. Asseng, S., Turner, N. C. and Keating, B. A. (2001). Analysis of water- and nitrogen-use efficiency of wheat in a Mediterranean climate, Plant and Soil, 233 (1), 127-143. Ayoubi, S., Zamani, S. M. and Khormali, F. (2009). Wheat Yield Prediction through Soil Properties Using Principle Component Analysis, Iranian Journal of Soil and Water Research, 40 (1), 51-57. (In Farsi) Bannayan, M., Sadeghi Lotfabadi, S., Sanjani, S., Mohamadian, A. and Aghaalikhani, M. (2011). Effects of precipitation and temperature on crop production variability in northeast Iran, International Journal of Biometeorology, 55 (3), 387-401. Baquei, M. A., Karim, M. A., Hamid, A. and Tetsushi, H. (2006). Effects of Fertilizer Potassium on Growth, Yield and Nutrient Uptake of Wheat (Triticum aestivum) under. Water Stress Conditions, South Pacefic Studies, 27 (1), 25-35. Basso, B., Cammarano, D., Chen, D., Cafiero, G., Amato, M., Bitella, G., Rossi, R. and Basso, F. (2009). Landscape position and precipitation effects on spatial variability of wheat yield and grain protein in Southern Italy, Journal of Agronomy and Crop Science, 195 (4), 301-312. Blanco-Canqui, H., Claassen, M. and Presley, D. (2012). Summer cover crops fix nitrogen, increase crop yield, and improve soil–crop relationships, Agronomy journal, 104 (1), 137-147. Blake, G.R., and K.H. Hartge. (1986a) Bulk Density. Density. In A. Klute (Ed.). Methods of Soil Analysis: Part.I. Physical and mineralogical methods (2nd ed.). Agronomy Monograph (9). (pp. 363-375). Madison, Wisconsin, USA. Agronomy Society of America and Soil Science Society of American. Blake, G.R., and K.H. Hartge. (1986b) Particle Density. In A. Klute (Ed.). Methods of Soil Analysis: Part.I. Physical and mineralogical methods (2nd ed.). Agronomy Monograph (9). (pp. 377-382). Madison, Wisconsin, USA. Agronomy Society of America and Soil Science Society of American. Bohn, H. L., Myer, R. A. and O'Connor, G. A. (2002) Soil Chemistry (3rd ed.). Canada, John Wiley & Sons, Inc. Bourennane, H., Nicoullaud, B., Couturier, A. and King, D. (2004). Exploring the Spatial Relationships Between Some Soil Properties and Wheat Yields in Two Soil Types, Precision Agriculture, 5 (5), 521-536. Bremner, J. M. and Mulvaney, C. S. (1982) Total nitrogen. In: A. L. Page, R. H. Miller, and D. R. Keeney (Eds.). Methods of Soil Analysis: Part 2, Chemical and Microbiological Properties (2nd ed.). Agronomy Monograph (9), (pp. 559-624), Madison, Wisconsin. USA. Agronomy Society of America and Soil Science Society of American. Chaudhari, S., Singh, R. and Kundu, D. (2008). Rapid textural analysis for saline and alkaline soils with different physical and chemical properties, Soil Science Society of America Journal, 72 (2), 431-441. Chendev, Y. G., Novykh, L. L., Sauer, T. J., Petin, A. N., Zazdravnykh, E. A. and Burras, C. L. (2014) Evolution of soil carbon storage and morphometric properties of afforested soils in the U.S. Great Plains. In A. E. Harteminkand and K. McSweeney (Eds.), Soil Carbon. (pp. 475-482). New York, Springer. Collard, F., Saby, N. P. A., forges, A. C. R. d., Lehmann, S., Paroissien, J. B. and Arrouays, D. (2014) Spatial prediction of soil organic carbon at different depths using digital soil mapping. In D. Arrouays, N. McKenzie, J. Hempel, A. R. de Forges, and A. B. McBratney (Eds.), Global Soil Map: Basis of the global spatial soil information system. (pp. 181-184). Boca Raton, Florida. USA.. CRC press. Diacono, M., Castrignanò, A., Troccoli, A., De Benedetto, D., Basso, B. and Rubino, P. (2012). Spatial and temporal variability of wheat grain yield and quality in a Mediterranean environment: A multivariate geostatistical approach, Field Crops Research, 131 (0), 49-62. FAO. (2006) Guidelines for Soil Descriptions, Food and Agriculture Organization of the United Nations. Floch, E. L., Trinchera, L., Guillemot, V., Tenenhaus, A., Poline, J. B., Frouin, V. and Duchesnay, E. (2013) Dimension Reduction and Regularization Combined with Partial Least Squares in High Dimensional Imaging Genetics Studies. In H. Abdi, W. W. Chin, V. E. Vinzi, G. Russolillo and L. Trinchera (Eds.). New Perspectives in Partial Least Squares and Related Methods. (pp. 147-158). New York, Springer. Gee, G. W. and Bauder, J. W. (1986) Particle-size analysis. In A. Klute (Ed.). Methods of Soil Analysis: Part.I. Physical and mineralogical methods (2nd ed.). Agronomy Monograph (9). (pp. 383-411). Madison, Wisconsin, USA. Agronomy Society of America and Soil Science Society of American. Hastie, T., Tibshirani, R. and Friedman, J. (2009) The Elements of Statistical Learning: Data Mining, Inference, and Prediction: series in Statistic (2nd ed.). New York, USA, Springer-Verlag He, Y. (2014). The effect of precipitation on vegetation cover over three landscape units in protected semi-arid grassland: Temporal dynamics and suitable climatic index, Journal of Arid Environments, 109, 74-82. He, Y., Hou, L., Wang, H., Hu, K. and McConkey, B. (2014). A modeling approach to evaluate the long-term effect of soil texture on spring wheat productivity under a rain-fed condition, Scicence Report, 4. Retrieved May 10, 2015, from http://www.nature.com He, Y., Wei, Y., DePauw, R., Qian, B., Lemke, R., Singh, A., Cuthbert, R., McConkey, B. and Wang, H. (2013). Spring wheat yield in the semiarid Canadian prairies: Effects of precipitation timing and soil texture over recent 30 years, Field Crops Research, 149 (0), 329-337. Hillel, D. (1982) Introduction to soil physics, New York, Academic Press. Hou, X., Li, R., Jia, Z., Han, Q., Wang, W. and Yang, B. (2012). Effects of rotational tillage practices on soil properties, winter wheat yields and water-use efficiency in semi-arid areas of north-west China, Field Crops Research, 129 (0), 7-13. Jihad, M. o. A. (2014) Agronomical statistics, 2012-2013 agronomical year. (In Farsi) Katerji, N. and Mastrorilli, M. (2009). The effect of soil texture on the water use efficiency of irrigated crops: Results of a multi-year experiment carried out in the Mediterranean region, European Journal of Agronomy, 30 (2), 95-100. Klute, A. (1986) Water retention. In A. Klute (Ed.). Methods of Soil Analysis: Part.I. Physical and mineralogical methods (2nd ed.). Agronomy Monograph (9). (pp. 635-662). Madison, Wisconsin, USA. Agronomy Society of America and Soil Science Society of American. Lobell, D. B., Ortiz-Monasterio, J. I., Lee Addams, C. and Asner, G. P. (2002). Soil, climate, and management impacts on regional wheat productivity in Mexico from remote sensing: Agricultural and Forest Meteorology, 114 (1–2), 31-43. Maitra, S. and Yan, J. (2008). Principal Component Analysis and Partial Least Squares: Two Dimension Reduction Techniques for Regression Casualty Actuarial Society, Discussion Paper Program, 79-90. McLean, E. O. (1982) Soil pH and Lime Requirement. In: A. L. Page, R. H. Miller, and D. R. Keeney (Eds.). Methods of Soil Analysis: Part 2, Chemical and Microbiological Properties (2nd ed). Agronomy Monograph (9). (pp. 199-224), Madison, Wisconsin, USA. Agronomy Society of America and Soil Science Society of American. Mehmood, T., Liland, K. H., Snipen, L. and Sæbø, S. (2012). A review of variable selection methods in partial least squares regression, Chemometrics and intelligent laboratory systems, 118, 62-69. Melkonyan, A. (2014). Environmental and socio-economic vulnerability of agricultural sector in Armenia, Science of The Total Environment, 488-489 (0), 333-342. Nautiyal, C. S., Chauhan, P. S. and Bhatia, C. R. (2010). Changes in soil physico-chemical properties and microbial functional diversity due to 14 years of conversion of grassland to organic agriculture in semi-arid agroecosystem, Soil and Tillage Research, 109 (2), 55-60. Nelson, R.E. 1982. Carbonate and gypsum. In: A. L. Page, R. H. Miller, and D. R. Keeney (Eds.). Methods of Soil Analysis: Part 2, Chemical and Microbiological Properties (2nd ed.). Agronomy Monograph (9), (pp. 81-197), Madison, Wisconsin. USA. Agronomy Society of America and Soil Science Society of American. Nelson, D. W. and Sommer, L. E. (1982) Total carbon, organic carbon, and organic matter. In: A. L. Page, R. H. Miller, and D. R. Keeney (Eds.). Methods of Soil Analysis: Part 2, Chemical and Microbiological Properties (2nd ed.). Agronomy Monograph (9), (pp. 539-580), Madison, Wisconsin. USA. Agronomy Society of America and Soil Science Society of American. Olsen, S. R., Cole, C. V., Watenabe, F. S. and Dean, L. A. (1954) Estimation of available phosphorus in soil by extraction with sodium bicarbonate. (no. 939) Washington D.C., Circular / United States Department of Agriculture.  Ozturk, L., Eker, S., Torun, B. and Cakmak, I. (2005). Variation in phosphorus efficiency among 73 bread and durum wheat genotypes grown in a phosphorus-deficient calcareous soil, Plant and soil, 269 (1-2), 69-80. Rashid, A. and Ryan, J. (2008) Micronutrient constraints to crop production in the near East, Micronutrient deficiencies in global crop production. (pp. 149-180), Springer. Rhoades, J. D. (1982) Soluble salts. In: A. L. Page, R. H. Miller, and D. R. Keeney (Eds.). Methods of Soil Analysis: Part 2, Chemical and Microbiological Properties (2nd ed.). Agronomy Monograph (9), (pp. 167-179), Madison, Wisconsin. USA. Agronomy Society of America and Soil Science Society of American. Rötter, R. P., Carter, T. R., Olesen, J. E. and Porter, J. R. (2011). Crop-climate models need an overhaul, Nature Climate Change, 1 (4), 175-177. Sadras, V., Baldock, J., Roget, D. and Rodriguez, D. (2003). Measuring and modelling yield and water budget components of wheat crops in coarse-textured soils with chemical constraints, Field Crops Research, 84 (3), 241-260. Sadras, V. o. and McDonald, G. (2012) Water use efficiency of grain crops in Australia: principles, benchmarks and management. CSIRO, Australia. Seeling, B. and Alfonso, J. (2007) Application of GIS to integrated pest management on U.S. fish and wildlife service land. In F. J. Pierce and D. Clay (Eds.). GIS Applications in Agriculture, Boca Raton, Florida. USA. CRC Press. Selyaninov, G. T. (1928). On agricultural climate valuation, Processing Agricultural Meteorology, 20, 165-177. Shabani, A., Haghnia, G., Karimi, A. and Ahmadi, M. M. (2012). Influence of Topography and Soil Characteristics on the Rainfed Wheat Yield in Sisab Region, Northeastern Iran, Journal of Water and Soil, 26 (4), 922-932. (In Farsi) Stewart, C., McBratney, A. and Skerritt, J. (2002). Site-Specific Durum Wheat Quality and Its Relationship to Soil Properties in a Single Field in Northern New South Wales, Precision Agriculture, 3 (2), 155-168. Su, Z., Zhang, J., Wu, W., Cai, D., Lv, J., Jiang, G., Huang, J., Gao, J., Hartmann, R. and Gabriels, D. (2007). Effects of conservation tillage practices on winter wheat water-use efficiency and crop yield on the Loess Plateau, China, Agricultural Water Management, 87 (3), 307-314. Takahashi, S. and Anwar, M. R. (2007). Wheat grain yield, phosphorus uptake and soil phosphorus fraction after 23 years of annual fertilizer application to an Andosol, Field Crops Research, 101 (2), 160-171. Tatari, M., Koocheki, A. and Mahallati, M. N. (2009). Dryland wheat yield prediction using precipitation and edaphic data by applying of regression models, Iranian Journal of Field Crop Research, 7 (2), 357-365. (In Farsi) Thomas, G. W. (1982) Exchangeable cations. In: A. L. Page, R. H. Miller, and D. R. Keeney (Eds.). Methods of Soil Analysis: Part 2, Chemical and Microbiological Properties (2nd ed.). Agronomy Monograph (9), (pp. 159-165), Madison, Wisconsin. USA. Agronomy Society of America and Soil Science Society of American. Vaezi, A. R., and Bahrami, H. A. (2014). Relationship between Soil Productivity and Erodibility inRainfed Wheat Lands in Northwestern Iran. Journal of Agricultural Science and Technology, 16, 1455-1466. van Wambeke, A. (1992) Soils of the tropics: properties and appraisal. New York, McGraw-Hill. Wilhelm, W., Mielke, L. and Fenster, C. R. (1982). Root development of winter wheat as related to tillage practice in western Nebraska, Agronomy journal, 74 (1), 85-88. Wong, M. T. F. and Asseng, S. (2006). Determining the Causes of Spatial and Temporal Variability of Wheat Yields at Sub-field Scale Using a New Method of Upscaling a Crop Model, Plant and Soil, 283 (1-2), 203-215.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56796 حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه ارزیابی کارایی مدل‌های رگرسیون چند‌متغیره و شبکۀ عصبی مصنوعی (ANN) در پیش‌بینی فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان در شاخسارۀ گندم نان (Triticum aestivum) تحت سمیت کادمیم جوادزرین ایمان کارشناس‌ارشد، گروه مهندسی علوم خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران. متشرع زاده بابک دانشیار گروه مهندسی علوم خاک، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران 22 12 2015 46 4 727 737 01 10 2014 14 07 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56796.html

هدف از انجام این تحقیق مقایسة کارایی مدل‌های رگرسیون چند‌متغیره و شبکة عصبی مصنوعی (ANN) جهت پیش‌بینی مقدار فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان سوپراکسید دیسموتاز (SOD)، کاتالاز (CAT)، آسکوربات پراکسیداز (APX) و پراکسیداز (POX) در شاخسارة گندم (Triticumaestivum) رقم الوند در خاک آلوده به کادمیم بود. تیمارهای آزمایش شامل چهار سطح کادمیم (صفر (شاهد)، 25، 50 و 100 میلی‌گرم کادمیم در کیلوگرم خاک) بود. پس از گذشت 30 روز (هم‌زمان با مرحلة به ساقه رفتن) اقدام به برداشت نمونه‌ها و اندازه‌گیری ده پارامتر مختلف شامل وزن تر و خشک، غلظت کلروفیل‌های a و b، غلظت عناصر کادمیم، مس، آهن، منگنز، روی و پتاسیم شد. همچنین، مقدار فعالیت آنزیم‌های SOD، CAT، APX و POX اندازه‌گیری شد. در مرحلة بعد ضرایب همبستگی بین پارامترهای ده‌گانه و مقدار فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان تعیین شد. نتایج حاصل از مدل‌های بهینه‌شدة رگرسیون چند‌متغیره و شبکة عصبی مصنوعی نشان داد که کارایی مدل شبکة عصبی مصنوعی در پیش‌بینی مقدار فعالیت آنزیم‌های SOD و POX بیش از مدل رگرسیون چند‌متغیره بود. ضرایب همبستگی (r2) بین مقادیر اندازه‌گیری‌شده و پیش‌بینی‌شدة فعالیت آنزیم SOD برای مدل‌های رگرسیون چند‌متغیره و شبکة عصبی مصنوعی به ترتیب 76/0 و 87/0 بود. ضرایب همبستگی آنزیم POX برای مدل‌های رگرسیون چند‌متغیره و شبکة عصبی مصنوعی به ترتیب 96/0 و 98/0 بود. ضرایب همبستگی بین مقادیر اندازه‌گیری‌شده و پیش‌بینی‌شدة فعالیت آنزیم CAT برای مدل‌های رگرسیون چند‌متغیره و شبکة عصبی مصنوعی به ترتیب 97/0 و 98/0 بود. در رابطه با آنزیم APX این ضرایب برای مدل‌های رگرسیون چند‌متغیره و شبکة عصبی به ترتیب 97/0 و 99/0 بود. با توجه به نتایج این تحقیق می‌توان گفت کارایی مدل شبکة عصبی مصنوعی در پیش‌بینی مقدار فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان در شاخسارة رقم الوند تحت سمیت کادمیم به طور کلی بیش از مدل رگرسیون چند‌متغیره بود.     

 آلودگی خاک فلزات سنگین مدل‌سازی Amini, M. K.C. Abbaspour, H. Khademi, N. Fathianpour, M. Afyuni R. Schulin. (2005). Neural network models to predict cation exchange capacity in arid regions of Iran, European Journal Soil Science., Vol. 53, 748–757. Altenbach, S.B. (2012). New insights into the effects of high temperature, drought and post-anthesis fertilizer on wheat grain development. Journal of Cereal Science 56, 39–50. Aravind, P. Prasad, M. N. V. (2005). Cadmium–zinc interactions in a hydroponic system using Ceratophyllum demersum L.: adaptive ecophysiology, biochemistry and molecular toxicology. Brazilian Journal of Plant Physiology 17: 3–20. Arnon DI, (1949). Copper enzymes in isolated chloroplasts, polyphenoxidase in beta vulgaris. Plant physiology 24: 1–15. Asada, K. (1984). Chloroplasts: formation of active oxygen and its scavenging. Methods Enzymology. 105, 422-429. Balestrasse K.B., L. Gardey, S.M. Gallego, M.L. (2001). Tomaro, Response of antioxidant defense system in soybean nodules and roots subjected to cadmium stress, Australian Journal Plant Physiology. 28:  497-504. Basso, B. Ritchie, J.T. Pierce, F.J. Braga, R.P. and Jones, J.W. (2001). Spatial validation of crop models for precision agriculture. Agricultural Systems 68: 97–112. Batchelor, W.D. Yang, X.B. Tshanz, A.T. (1997). Development of a neural network for soybean rust epidemics. Transactions of the ASAE 40: 247–252. Bolte, J. (1997). Biosystem modeling techniques. Biosystems Analysis Group, Oregon State University. (Online) Available at http://biosys.bre.orst.edu/BRE571/intro/intro_concepts.htm (verified 29th April. 2004). Bradford, M.M. (1976). A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of proteindye binding. Anal. Biochemistry. 72, 248-54. Buszewski, B. Kowalkowski, T. (2006). A new model of heavy metal transport in the soil using non-linear artificial neural networks. Environmental Engendering Sciences. 23 (4): 589–595. Cakmak, I. Strboe, D. and Marschner, H. (1993). Activities of hydrogen peroxide scavenging enzymes in germinating wheat seeds. Journal Experimental Botanic 44, 127-132. Cherif, J. Mediouni, C. Ammar, W. B and Jemal, F. (2011). Interactions of zinc and cadmium toxicity in their effects on growth and in antioxidative systems in tomato plants (Solanum lycopersicum). Journal of Environmental Sciences, 23(5): 837–844. Cho, U.H. Seo, N.H. (2005). Oxidative stress in Arabidopsis thaliana exposed to cadmium is due to hydrogen peroxide accumulation. Plant Sciences. 168, 113–120. De Maria, S. Rivelli, R. A. Kuffner, M. Sessitsch, A. Wenzel, W. W. Gorfer, M. Strauss, J. Puschenreiter, M. (2011). Interactions between accumulation of trace elements and macronutrients in Salix caprea after inoculation with rhizosphere microorganisms. Chemosphere, 84: 1256–1261. Dhindsa, R.S. Dhinsa, P.P. Thorpe, T.A. (1980). Leaf senescence correlated with increased levels of membrane permeability and lipid peroxidation and decreased levels of superoxide dismutase and catalase. Journal Experimental Botanic. 32, 127-132. Dudka, S. M and Piotrowska, H. T. (1996). Transfer of cadmium, lead and zinc from industrially contaminated soil to crop plants: A field study, Environmental Pollution 94:181–188. Elizondo, D.A. McClendon, R.W. and Hoogenboom, G. (1994). Neural network models for predicting flowering and physiological maturity of soybean. Transactions of the ASAE 37:981–988. Emami, A (1997). Methods of plant analysis. Volume I, Soil and Water Research Institute, Technical Bulletin No. 982. Feieraband J., S. Engel, (1986). Photoinactivation of catalase in vitro and in leaves, Biochemistry Biophysics. 251: 567-576. Gill, S.S. Tuteja, N. (2010). Reactive oxygen species and antioxidant machinery in abiotic stress tolerance in crop plants. Plant Physiology and Biochemistry 48, 909–930. Gonçalves J F Fabiane G Antes J Maldaner L Belmonte P Luciane A Tabaldi R Rauber L Veronica R Dilson A Bisognin V Luiz D E´ rico M Moraes F And Fernando T (2009). Cadmium and mineral nutrient accumulation in potato plantlets grown under cadmium stress in two different experimental culture conditions. Plant Physiology and Biochemistry. Number 47: 814–821. Gussarson, M. H. Asp, S. A. and Jensen, P. (1996). Enhancement of cadmium effects on growth and nutrient composition of Birth (Betula pendula) by buthionine sulphoximine (BSO). Experimental Botany 47: 211–215. Hassan, M. J. Z. Zhu, B. and Mahmood Q. (2006). Influence of cadmium toxicity on rice genotypes as affected by zinc, sulfur and nitrogen fertilizers. Caspin Journal Environmental Sciences. 4(1): 1–8. Hecht, N. R. (1987). Kolmogorov mapping, neural network existence theorem, 1st IEEE ICNN, Vol. 3, san Diego, CA. Hema, M. Krishnamoorthy, S, (2012). Evaluation of artificial neural network and multiple regression model for Cd (II) sorption on activated carbons. Elixir Pollution 50, 10414–10419. Hertwig B., P. Streb, J. Feieraband, (1992). Light dependence of catalase synthesis and degradation in leaves and the influence of interfering stress conditions, Plant Physiology. 100: 1547-1553. Hsu, Y.T. Kao, C.H. ( 2007). Heat shock-mediated H2O2 accumulation and protection against Cd toxicity in rice seedlings, Plant Soil sciences 300: 137–147. Jalali, M and Khanlari, Z. V. (2008). Cadmium Availability in Calcareous Soils of Agricultural Lands in Hamadan, Western Iran. Soil and Sediment Contamination, 17: 256–268. Khan N. A. Samiullah, S. Singh, R. Nazar, (2007). Activities of antioxidative enzymes, sulphur assimilation, photosynthetic activity and growth of wheat (Triticum aestivum) cultivars differing in yield potential under cadmium stress, Journal Agronomy Crop Sciences. 193:  435-444. Keshavarzi A. and F. Sarmadian. (2010). Comparison of Artificial Neural Network and Multivariate Regression Methods in Prediction of Soil Cation Exchange Capacity. International Journal of Environmental and Earth Sciences 1:1. Koekkoek, E.J.W. Booltink, H. (1999). Neural networks models to predict soil water retention. European Journal Soil Sciences. 50: 489–495. Koji Y., M. Shiro, K. Michio, T. Mitsutaka, M. Hiroshi, (2009) Antioxidant capacity and damages caused by salinity stress in apical and basal regions of rice leaf, Plant Production Sciences. 12: 319-326. Liu, M, Xiangnan, L., Mi, L., Meihong, F., Wenxue Chi. (2010). Neural network model for estimating leaf chlorophyll concentration in rice under stress from heavy metals using four spectral indices. Biochemistry systems engineering 106, 223–233. Mc Bratney, A.B. Mendoca Santos, M.L. and Minasny, B. (2003). On digital soil mapping. Geoderma 117: 3–52. MacRae E.A., I.B. Ferguson, (1985). Changes in catalase activity and hydrogen peroxide concentration in plants in response to low temperature, Physiolgy Plant. 65: 51-56. Mhamdi, A. Queval, G. Chaouch, S. Vanderauwera, S. Van Breusegem, F. and Noctor, G. (2010). Catalase function in plants: a focus on Arabidopsis mutants as stress-mimic models. Journal ofExperimental Botany 61: 4197–4220. Milone M.T., C. Sgherri, H. Clijters, F. Navari-Izzo, (2003). Antioxidative responses of wheat treated with realistic concentrations of cadmium, Environmental Exp Botany. 50: 265-273. Minasny, B. Hopmans, J.W. Harter, T. Eching, S.O. Tuli, A. and Denton, M.A. (2004). Neural networks prediction of soil hydraulic functions for alluvial soils using multistep outflow data. Soil Sciences Society. Am. J. 68: 417–429. Nagamiya K., T. Motohashi, K. Nakao, S.H. Prodhan, E. Hattori, S. Hirose, K. Ozawa, Y. Ohkawa, T. Takabe, T. Takabe, A. Komamine, (2007). Enhancement of salt tolerance in transgenic rice expressing an Escherichia coli catalase gene, katE, Plant Biotechnology. 1: 49-55. Pachepsky, Ya.A. Timlin, D., and Varallyay, G. (1996). Artificial neural networks to estimate soil water retention from easily measurable data. Soil Science Society of American Journal 60: 727–733. Parchami, A. Ivani, R and Mashinchi M. (2011). An application of testing fuzzy hypotheses: Soil study on the bioavailability of cadmium. Scientia Iranica. 18 (3): 470–478. Persson, M. Sivakumar, B. Berndtsson, R. Jacobson, O.H. and Schjonning, P. (2002). Predicting the diaelectric constant water content relationship using artificial neural networks. Soil Sciences Society. Am. J. 66: 1424–1429. Polidoros N.A., J.G. Scandalios, (1999). Role of hydrogen peroxide and different classes of antioxidants in the regulation of catalase and glutathione S-transferase gene expression in maize (Zea mays L.), Physiology Plant. 106: 112-120. Poluektov R.A, Topaj A.G, (2001). Crop modeling: nostalgia about present or reminiscence about future. Agronomy Journal. 93: 653–659. Rabunal R. J. and Dorrado, J. (2006). Artificial neural networks in real-life applications. Published by Idea Group Publishing. Sarmadian, F., R. Taghizadeh Mehrjardi A. Akbarzadeh, (2009). Modeling of some soil properties using artificial neural network and multivariate regression in Gorgan province, north of Iran”, Australian Journal of Basic and Applied Sciences., Vol. 3, No. 1, 323–329. Schaap, M.G. Leij, F.J. and van Genuchten, M.T. (1998). Neural networks analysis for hierarchical prediction of soil hydraulic properties. Soil Sciences Society American Journal. 62:847–855. Sharma R K M. Agrawal and S B Agrawal (2008). Interactive effects of cadmium and zinc on carrots: Growth and biomass accumulation. Journal Plant Nutrition. 31: 19-34. Vassilev, A and Yordanov, I. (1997). Reductive analysis of factors limiting growth of cadmium–treated plants: A review. Plant Physiology. 23(3-4): 114–133. Wang, F. Fraisse, C.W. Kitchen, N.R. Sudduth, K.A. (2002). Site-specific evaluation of the CROPGROW-soybean model on Missouri clay pan soils. Agricultural Systems 76:985–1005. Whisler, F.D. Acock, B. Baker, D.N. Fye, R.E. Hodges, H.F. Lambert, J.R. Lemmon, H.E. McKinion, J.M. and Reddy, V.R. (1986). Crop simulation models in agronomic systems. Advances inAgronomy 40: 141–208. Xu, Q. Min, H. Cai, S. Fu, Y. Sha, S. Xie, K and Du, K. (2012). Subcellular distribution and toxicity of cadmium in Potamogeton crispus L. Chemosphere, 89: 114–120. Yang, C. Prasher, S.O. Sreekanth, S. Patni, N.K. and Masse, L. (1997). An artificial neural network model for simulating pesticide concentrations in soil. Transactions of the ASAE 40, 1285–1294. Amini, M. K.C. Abbaspour, H. Khademi, N. Fathianpour, M. Afyuni R. Schulin. (2005). Neural network models to predict cation exchange capacity in arid regions of Iran, European Journal Soil Science., Vol. 53, 748–757. Altenbach, S.B. (2012). New insights into the effects of high temperature, drought and post-anthesis fertilizer on wheat grain development. Journal of Cereal Science 56, 39–50. Aravind, P. Prasad, M. N. V. (2005). Cadmium–zinc interactions in a hydroponic system using Ceratophyllum demersum L.: adaptive ecophysiology, biochemistry and molecular toxicology. Brazilian Journal of Plant Physiology 17: 3–20. Arnon DI, (1949). Copper enzymes in isolated chloroplasts, polyphenoxidase in beta vulgaris. Plant physiology 24: 1–15. Asada, K. (1984). Chloroplasts: formation of active oxygen and its scavenging. Methods Enzymology. 105, 422-429. Balestrasse K.B., L. Gardey, S.M. Gallego, M.L. (2001). Tomaro, Response of antioxidant defense system in soybean nodules and roots subjected to cadmium stress, Australian Journal Plant Physiology. 28:  497-504. Basso, B. Ritchie, J.T. Pierce, F.J. Braga, R.P. and Jones, J.W. (2001). Spatial validation of crop models for precision agriculture. Agricultural Systems 68: 97–112. Batchelor, W.D. Yang, X.B. Tshanz, A.T. (1997). Development of a neural network for soybean rust epidemics. Transactions of the ASAE 40: 247–252. Bolte, J. (1997). Biosystem modeling techniques. Biosystems Analysis Group, Oregon State University. (Online) Available at http://biosys.bre.orst.edu/BRE571/intro/intro_concepts.htm (verified 29th April. 2004). Bradford, M.M. (1976). A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of proteindye binding. Anal. Biochemistry. 72, 248-54. Buszewski, B. Kowalkowski, T. (2006). A new model of heavy metal transport in the soil using non-linear artificial neural networks. Environmental Engendering Sciences. 23 (4): 589–595. Cakmak, I. Strboe, D. and Marschner, H. (1993). Activities of hydrogen peroxide scavenging enzymes in germinating wheat seeds. Journal Experimental Botanic 44, 127-132. Cherif, J. Mediouni, C. Ammar, W. B and Jemal, F. (2011). Interactions of zinc and cadmium toxicity in their effects on growth and in antioxidative systems in tomato plants (Solanum lycopersicum). Journal of Environmental Sciences, 23(5): 837–844. Cho, U.H. Seo, N.H. (2005). Oxidative stress in Arabidopsis thaliana exposed to cadmium is due to hydrogen peroxide accumulation. Plant Sciences. 168, 113–120. De Maria, S. Rivelli, R. A. Kuffner, M. Sessitsch, A. Wenzel, W. W. Gorfer, M. Strauss, J. Puschenreiter, M. (2011). Interactions between accumulation of trace elements and macronutrients in Salix caprea after inoculation with rhizosphere microorganisms. Chemosphere, 84: 1256–1261. Dhindsa, R.S. Dhinsa, P.P. Thorpe, T.A. (1980). Leaf senescence correlated with increased levels of membrane permeability and lipid peroxidation and decreased levels of superoxide dismutase and catalase. Journal Experimental Botanic. 32, 127-132. Dudka, S. M and Piotrowska, H. T. (1996). Transfer of cadmium, lead and zinc from industrially contaminated soil to crop plants: A field study, Environmental Pollution 94:181–188. Elizondo, D.A. McClendon, R.W. and Hoogenboom, G. (1994). Neural network models for predicting flowering and physiological maturity of soybean. Transactions of the ASAE 37:981–988. Emami, A (1997). Methods of plant analysis. Volume I, Soil and Water Research Institute, Technical Bulletin No. 982. Feieraband J., S. Engel, (1986). Photoinactivation of catalase in vitro and in leaves, Biochemistry Biophysics. 251: 567-576. Gill, S.S. Tuteja, N. (2010). Reactive oxygen species and antioxidant machinery in abiotic stress tolerance in crop plants. Plant Physiology and Biochemistry 48, 909–930. Gonçalves J F Fabiane G Antes J Maldaner L Belmonte P Luciane A Tabaldi R Rauber L Veronica R Dilson A Bisognin V Luiz D E´ rico M Moraes F And Fernando T (2009). Cadmium and mineral nutrient accumulation in potato plantlets grown under cadmium stress in two different experimental culture conditions. Plant Physiology and Biochemistry. Number 47: 814–821. Gussarson, M. H. Asp, S. A. and Jensen, P. (1996). Enhancement of cadmium effects on growth and nutrient composition of Birth (Betula pendula) by buthionine sulphoximine (BSO). Experimental Botany 47: 211–215. Hassan, M. J. Z. Zhu, B. and Mahmood Q. (2006). Influence of cadmium toxicity on rice genotypes as affected by zinc, sulfur and nitrogen fertilizers. Caspin Journal Environmental Sciences. 4(1): 1–8. Hecht, N. R. (1987). Kolmogorov mapping, neural network existence theorem, 1st IEEE ICNN, Vol. 3, san Diego, CA. Hema, M. Krishnamoorthy, S, (2012). Evaluation of artificial neural network and multiple regression model for Cd (II) sorption on activated carbons. Elixir Pollution 50, 10414–10419. Hertwig B., P. Streb, J. Feieraband, (1992). Light dependence of catalase synthesis and degradation in leaves and the influence of interfering stress conditions, Plant Physiology. 100: 1547-1553. Hsu, Y.T. Kao, C.H. ( 2007). Heat shock-mediated H2O2 accumulation and protection against Cd toxicity in rice seedlings, Plant Soil sciences 300: 137–147. Jalali, M and Khanlari, Z. V. (2008). Cadmium Availability in Calcareous Soils of Agricultural Lands in Hamadan, Western Iran. Soil and Sediment Contamination, 17: 256–268. Khan N. A. Samiullah, S. Singh, R. Nazar, (2007). Activities of antioxidative enzymes, sulphur assimilation, photosynthetic activity and growth of wheat (Triticum aestivum) cultivars differing in yield potential under cadmium stress, Journal Agronomy Crop Sciences. 193:  435-444. Keshavarzi A. and F. Sarmadian. (2010). Comparison of Artificial Neural Network and Multivariate Regression Methods in Prediction of Soil Cation Exchange Capacity. International Journal of Environmental and Earth Sciences 1:1. Koekkoek, E.J.W. Booltink, H. (1999). Neural networks models to predict soil water retention. European Journal Soil Sciences. 50: 489–495. Koji Y., M. Shiro, K. Michio, T. Mitsutaka, M. Hiroshi, (2009) Antioxidant capacity and damages caused by salinity stress in apical and basal regions of rice leaf, Plant Production Sciences. 12: 319-326. Liu, M, Xiangnan, L., Mi, L., Meihong, F., Wenxue Chi. (2010). Neural network model for estimating leaf chlorophyll concentration in rice under stress from heavy metals using four spectral indices. Biochemistry systems engineering 106, 223–233. Mc Bratney, A.B. Mendoca Santos, M.L. and Minasny, B. (2003). On digital soil mapping. Geoderma 117: 3–52. MacRae E.A., I.B. Ferguson, (1985). Changes in catalase activity and hydrogen peroxide concentration in plants in response to low temperature, Physiolgy Plant. 65: 51-56. Mhamdi, A. Queval, G. Chaouch, S. Vanderauwera, S. Van Breusegem, F. and Noctor, G. (2010). Catalase function in plants: a focus on Arabidopsis mutants as stress-mimic models. Journal ofExperimental Botany 61: 4197–4220. Milone M.T., C. Sgherri, H. Clijters, F. Navari-Izzo, (2003). Antioxidative responses of wheat treated with realistic concentrations of cadmium, Environmental Exp Botany. 50: 265-273. Minasny, B. Hopmans, J.W. Harter, T. Eching, S.O. Tuli, A. and Denton, M.A. (2004). Neural networks prediction of soil hydraulic functions for alluvial soils using multistep outflow data. Soil Sciences Society. Am. J. 68: 417–429. Nagamiya K., T. Motohashi, K. Nakao, S.H. Prodhan, E. Hattori, S. Hirose, K. Ozawa, Y. Ohkawa, T. Takabe, T. Takabe, A. Komamine, (2007). Enhancement of salt tolerance in transgenic rice expressing an Escherichia coli catalase gene, katE, Plant Biotechnology. 1: 49-55. Pachepsky, Ya.A. Timlin, D., and Varallyay, G. (1996). Artificial neural networks to estimate soil water retention from easily measurable data. Soil Science Society of American Journal 60: 727–733. Parchami, A. Ivani, R and Mashinchi M. (2011). An application of testing fuzzy hypotheses: Soil study on the bioavailability of cadmium. Scientia Iranica. 18 (3): 470–478. Persson, M. Sivakumar, B. Berndtsson, R. Jacobson, O.H. and Schjonning, P. (2002). Predicting the diaelectric constant water content relationship using artificial neural networks. Soil Sciences Society. Am. J. 66: 1424–1429. Polidoros N.A., J.G. Scandalios, (1999). Role of hydrogen peroxide and different classes of antioxidants in the regulation of catalase and glutathione S-transferase gene expression in maize (Zea mays L.), Physiology Plant. 106: 112-120. Poluektov R.A, Topaj A.G, (2001). Crop modeling: nostalgia about present or reminiscence about future. Agronomy Journal. 93: 653–659. Rabunal R. J. and Dorrado, J. (2006). Artificial neural networks in real-life applications. Published by Idea Group Publishing. Sarmadian, F., R. Taghizadeh Mehrjardi A. Akbarzadeh, (2009). Modeling of some soil properties using artificial neural network and multivariate regression in Gorgan province, north of Iran”, Australian Journal of Basic and Applied Sciences., Vol. 3, No. 1, 323–329. Schaap, M.G. Leij, F.J. and van Genuchten, M.T. (1998). Neural networks analysis for hierarchical prediction of soil hydraulic properties. Soil Sciences Society American Journal. 62:847–855. Sharma R K M. Agrawal and S B Agrawal (2008). Interactive effects of cadmium and zinc on carrots: Growth and biomass accumulation. Journal Plant Nutrition. 31: 19-34. Vassilev, A and Yordanov, I. (1997). Reductive analysis of factors limiting growth of cadmium–treated plants: A review. Plant Physiology. 23(3-4): 114–133. Wang, F. Fraisse, C.W. Kitchen, N.R. Sudduth, K.A. (2002). Site-specific evaluation of the CROPGROW-soybean model on Missouri clay pan soils. Agricultural Systems 76:985–1005. Whisler, F.D. Acock, B. Baker, D.N. Fye, R.E. Hodges, H.F. Lambert, J.R. Lemmon, H.E. McKinion, J.M. and Reddy, V.R. (1986). Crop simulation models in agronomic systems. Advances inAgronomy 40: 141–208. Xu, Q. Min, H. Cai, S. Fu, Y. Sha, S. Xie, K and Du, K. (2012). Subcellular distribution and toxicity of cadmium in Potamogeton crispus L. Chemosphere, 89: 114–120. Yang, C. Prasher, S.O. Sreekanth, S. Patni, N.K. and Masse, L. (1997). An artificial neural network model for simulating pesticide concentrations in soil. Transactions of the ASAE 40, 1285–1294.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56797 مقاله پژوهشی اثر کربنات کلسیم و pH بر سینتیک تثبیت فسفر در خاک های مختلف اثر کربنات کلسیم و pH بر سینتیک تثبیت فسفر در خاک های مختلف توفیقی حسن دانشیار، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران شیرمردی مصطفی دانشجوی دکتری، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران 22 12 2015 46 4 739 748 10 02 2015 29 06 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56797.html

در این بررسی آثار کربنات کلسیم و pH بر سینتیک تثبیت فسفر در چهار خاک غیرآهکی تیمار‌شده با سطوح متفاوت کربنات کلسیم خالص، همچنین، در شش خاک تنظیم‌شده با pH 5 تا 9 مطالعه شد. خاک‌ها قبل از آزمایش با K2HPO4 به میزان mgP/kg45 تیمار شد. سپس، در اینکوبیتور به مدت صد روز در دمای C○25 نگهداری شد. در زمان‌های مشخص از خاک‌ها نمونه‌گیری و غلظت فسفر در آن‌ها به روش Olsen اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که واکنش فسفر با خاک‌‌ها دو فازی و متشکل از دسته‌ای از واکنش‌های سریع و دسته‌ای از واکنش‌های کند است. سرعت کاهش فسفر قابل‌استفاده (Olsen-P) در طول روز اول خیلی سریع، سپس تا پنجاه روز به تدریج کاهش یافت. بعد از آن در بسیاری از خاک‌ها به سمت صفر میل کرد. به‌علاوه، با افزایش درصد کربنات کلسیم در خاک‌ها، میانگین بازیابی فسفر به طور معناداری (در سطح 5 درصد) افزایش یافت. اما این اثر در همة خاک‌ها یکسان نبود، به‌طوری که در یک خاک افزایش درصد کربنات کلسیم تا 35 درصد هیچ تأثیری بر بازیابی فسفر نداشت. اثر pH بر قابلیت استفادة فسفر از روند معینی پیروی نکرد. در بعضی خاک‌ها افزایش pH از 2/5 به 8/8 اثر معناداری بر قابلیت استفادة فسفر نداشت، در حالی‌که در خاک‌های دیگر میزان Olsen-P در pHهای بالا به‌طور معناداری کمتر یا به‌عکس، بیشر از pH پایین بود. این آثار متفاوت pH در خاک‌ها را می‌توان به این صورت توضیح داد که تغییر pH در خاک باعث تغییر هم‌زمان چند عامل مرتبط با قابلیت استفاده از فسفر شامل حلالیت کانی‌های فسفر، ویژگی‌های باری سطوح جامد خاک، گونه‌گونه‌شدن فسفر محلول و تغییر نسبت غلظت یا فعالیت این گونه‌های فسفر و سرعت معدنی‌شدن فسفر آلی در خاک می‌شود. اثر خالص این تغییرات با تغییر pH در خاک‌های مختلف متفاوت است.

 اولسن بازیابی فسفر قابل‌استفاده کربنات کلسیم معادل Afif, E., Matar, A., and Torrent, J. (1993). Availability of phosphate applied to calcareous soils of West Asia and North Africa. Soil Science Society of America Journal, 57, 756–760. Anderson, G. (1980). Assessing organic phosphorus in soils. In The Role of Phosphorus in Agriculture. Eds. F E Khasawneh, E C Sample and E J Kamprath, pp 411-431. American Society of Agronomy, Madison, Wisconsin. Awan, A. B. (1964). Effect of lime on availability of phosphate in Zamorano soils. Soil Science Society of America Proceedings, 28, 672-673. Barrow, N. J. (1984). Modelling the effects of pH on phosphate sorption by soils. Journal of Soil Science, 35, 283-297. Barrow, N. J. and Shaw, T. C. (1975). The Slow Reactions Between Soil and Anions: 2. Effect of Time and Temperature on the Decrease in Phosphate Concentration in the Soil Solution. Soil science, 119, 167-177. Bertrand, I., Holloway, R. E., Armstrong, R. D., and McLaughlin M. J. (2003). Chemical characteristics of phosphorus in alkaline soils from southern Australia. Australian Journal of Soil Research, 41, 61-76. Borrero, C., Pena F., and Torrent, J. (1988). Phosphate Sorption by Calcium Carbonate in some Soils of the Mediterranean Part of Spain. Geoderma, 42, 261-269. Bouyoucos, G. J. (1962). Hydrometer  Method  Improved  for  Making Particle  Size  Analyses  of  Soils. Agronomy Journal, 54, 464-465. Bubba, M. O., Arias, C. A., and Porix, H. (2003). Phosphorus adsorption maximum of sands for use as media in subsurface flow cultivated reed beds as measured by the Langmuir adsorption isotherms. Water Research, 37, 3390-3400. Chen, Y. R., Butler, J. N., and Stumm, W. (1973a). adsorption of phosphate on alumina and kaolinite from dilute aqueous solutions. Journal of Colloid InterfaceScience, 43, 421-436. Chen, Y. R., Butler, J. N., and Stumm, W. (1973b). Kinetic study of phosphate reaction with aluminum oxide and kaolinite. Environmental Science Technology, 7, 327-332. Cole, C. V., Olsen, S. R., and Scott, C. O. (1953). The nature of phosphate sorption by calcium carbonate. Soil Science Society of America Proceedings, 17, 352-356. Freeman, J. S. and Rowell, D. L. (1981). The adsorption and precipitation of phosphate onto calcite. Journal of Soil Science, 32, 75–84. Griffin, G. F. (1971). Effect of liming on soil test level of phosphorus as determined by three methods. Soil Science Society of America Proceedings, 35, 540-542. Griffin, R. A. and Jurinak J. J. (1973). The Interaction of Phosphate with Calcite. Soil Science Society of America Journal, 37, 847-850. Havlin, J. L., Beaton, J. D., Tisdale, S. L., and Nelson, W.L. (1999). Soil Fertility and Fertilizers: an Introduction to Nutrient Management. 6th edition. Prentice Hall, Inc. Saddle River, New Jersey. Haynes, R.J. (1982). Effects of liming on phosphate availability in acid soils. A critical review. Plant and Soil. 68: 289-308. Holford I. C. R and Mattingly, G. E. G. (1975). The high- and low-energy phosphate adsorbing surfaces in calcareous soils. Journal of Soil Science, 26, 407-417. Ibrahim, H. S. and Pratt, P. F. (1982). Effects of Rate of Application and Time on Phosphorus Sorption by Soils. Soil Science Society of America Journal, 46, 926-928. Janghorbani, M., Roberts, S., and Jackson, T. L. (1975). Relationship of exchangeable acidity to Yield  and Chemical  Composition  of  Alfalfa. Agronomy journal, 67, 350-354. Martini, J. A., Kochman, R. A., Siqueira, O. J., and Borkert, C. M. (1974). Response of soybeans to liming as related to soil acidity, AI and Mn toxicities and P in some oxisols of Brazil. Soil Science Society of America Proceedings, 38, 616-620. Mokwunye, U. (1975). The influence of pH on the adsorption of phosphate by soils from the Guinea and Sudan savannah zones of Nigeria. Soil Science Society of America Proceedings, 39, 1100-1102. Munns, D. N. and Fox, R. L. (1976). The slow reaction which continues after phosphate adsorption. Kinetics and equilibrium in some tropical soils. Soil Science Society of America Journal, 40, 46-51. Murphy, J. and Riley, J. P. (1962). A modified single solution method for determination of phosphate in natural waters. Analytica Chimica Acta, 27, 31–36. Murrmann, R. P. and Peech, M. (1969). Effect of pH on labile and soluble phosphates in soils. Soil Science Society of America Proceedings, 33, 205-210. Nelson, R. E. (1982) Carbonate and Gypsum. P. 181-197. In Page, A. L. (ed.). Methods of Soil Analysis. Part 2. (2nd ed.). Agron. Mongor. 9. ASA and SSSA, Madison, WI. Nelson, D. W. and Sommers, L. E. (1996). Total Carbon, Organic Carbon, and Organic Matter: Loss-on Ignition Method. P. 1004. In Sparks, D. L. et al.. (eds.). Methods of Soil Analysis. Part 3. 3rd ed. American Society of Agronomy, Madison, WI. Olsen, S. L. and  Sommers, L. E. (1982). Phosphorus. P. 403–427. In: Page, A. L. (ed.). Methods of soil analysis, 2nd ed. ASA, Madison, Wisconsin, USA. Oustan, Sh. and Towfighi, H. (2003). Prediction of Residual Available Phosphorus in Some Soils of Iran. Iranian Journal of Agricultural Sciences, 35,531-540. Prasad, P. and Power, J. F. (1997). Soil Fertility Management for Sustainable Agriculture. CRC Press, New York, USA. pp. 171-209. Rajan, S. S. S. and Fox, R. L. (1972). Phosphate adsorption by soils 1. Influence of time and ionic environment on phosphate adsorption. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 3, 493-503. Rennie, D. A. and Mckercher, R. B. (1959). Adsorption of phosphate by four Saskatchewan soils. Canadian Journal of Soil science, 39, 64-75. Rhoades, J. D. (1978). Salinity: Electerical Conductivity and Total Dissolved Solids. P. 417-435. In Sparks, D. L. et al. (eds.). Methods of Soil Analysis. Part 3. (3rd ed.). American Society of Agronomy, Madison, WI. Ryan, J. and Smillie, G. W. (1975). Liming in relation to soil acidity and P fertilizer efficiency. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 6, 409-420. Ryan, J., Hasan, H. M., Baasiri M., and Tabbara H. S. (1985). Availability and Transformation of Applied Phosphorus In Calcareous Lebanese Soils. Soil Science Society of America Journal, 49, 1215-1220. Ryden, J. C., McLaughlin, J. R., and Syers, J. K. (1977). Time dependent sorption of phosphate by soils and hydrous ferric oxides. Soil Science, 28, 585-595. Samadi, A. and Gilkes, R. J. (1999). Phosphorus Transformations and Their Relationships with Calcareous Soil Properties of Southern Western Australia.  Soil Science Society of America Journal, 63, 809–815. Sharpley, A. N., Jones, C. A., Gray C., and Cole C. V. (1984). A Simplified Soil and Plant Phosphorus Model: II. Prediction of Labile, Organic, and Sorbed Phosphorus. Soil Science Society of America Journal, 48, 805-809. Solis, P. and Torrent, J. (1989). Phosphate Sorption by Calcareous Vertisols and Inceptisols of Spain. Soil Science Society of America Journal, 53, 456-459. Sparks, D.L. (1995). Environmental Soil Chemistry. Harcourt Brace and Company, San Diego, CA. Stum, W. and Leckie, J. O. (1970). Phosphate exchange with sediments: its role in the productivity of surface waters. Proc. 5th International Water Pollution Research Conference (San Francisco) Rergamon Press. 1971. Talibudeen, O. (1974). The nutrient potential of soil. Soil Fertility, 37, 41-45. Wild, A. (1950). The retention of phosphate by soil. A review. Journal of Soil Science, 1, 221–238.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56798 حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه بررسی تأثیر کمپوست زبالۀ شهری و باکتری‎های تجزیه‎کنندۀ هیدروکربن‎های نفتی بر جذب عناصر غذایی در نهال سپستان (Cordia myxa L.)در خاک آلوده به نفت خام ولی زاده راد کیوان دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تهران متشرع زاده بابک دانشیار گروه مهندسی علوم خاک دانشگاه تهران علیخانی حسینعلی استاد گروه مهندسی علوم خاک دانشگاه تهران خزایی مهدی کارشناس شرکت بهره برداری نفت و گاز مارون 22 12 2015 46 4 749 758 19 04 2015 14 07 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56798.html

استخراج و پالایش سوخت‎های فسیلی، سبب آلودگی منابع خاک و از دسترس خارج‌شدن قسمت عظیمی از اراضی شده است. این تحقیق با هدف بررسی تأثیر سطوح مختلف مادة آلی و باکتری‎های تجزیه‎کنندة هیدروکربن‎ها بر میزان عناصر غذایی نهال سپستان صورت پذیرفت. تیمارها شامل نفت خام (0، 3 و 6 درصد وزنی)، کمپوست زبالة شهری (0، 5 و 10 درصد حجمی) و باکتری (بدون باکتری و دارای باکتری psu141 و psu27ps) بود. نتایج نشان داد که بیشترین غلظت عناصر غذایی نیتروژن در شاخساره، فسفر، پتاسیم، منگنز، آهن و روی در شاخساره و ریشه به ترتیب 69/3، 22/0، 15/0، 82/1، 52/1 درصد و 91/94، 66/123، 15/110، 01/1068، 44/32 و 67/79 میلی‎گرم بر کیلوگرم، در سطح 10 درصد کمپوست و در حضور باکتری بود. بر اساس نتایج این پژوهش، حضور عوامل زیستی سبب افزایش جذب عناصر غذایی و بهبود وضعیت تغذیه‎ای گیاه سپستان در شرایط تنش آلودگی نفتی شد.

 آلودگی خاک پالایش عوامل زیستی محرک رشد Agbogidi, O. M., Eruotor, P. G., Akparobi, S. O., and Nnaji, G. U. (2007). Evaluation of crude oil contaminated soil on the mineral nutrient elements of maize (Zea mays L.). Journal of Agronomy, 6(1), 188. Ali-ehyaei, M. and Behbahanizadeh, A. A. (1992). Methods of soil analysis, Bulletin No. 893. 129 pp. (in Persian) Alloway BJ. (1995). Heavy metals in soils. 2nd. Ed.Chapmanand Hall, Glasgow, 34. Basumatary, B., Bordoloi, S., and Sarma, H.P., (2012). Crude oil-contaminated soil phytoremediation by using Cyperus brevifolius (Rottb.) hassk. Water, Air, Soil Pollution. (223), 3373–3383. Cho, M., Chardonnens, A. N., and Dietz, K. J. (2003). Differential heavy metal tolerance of Arabidopsis halleri and Arabidopsis thaliana: a leaf slice test. New Phytologist, 158(2), 287-293. Clarkson, D. T., and Hanson, J. B. (1980). The mineral nutrition of higher plants.Annual review of plant physiology, 31(1), 239-298. Daryabeydi-Zand, A., Nabibidhendi, Gh. R., Mehrdadi, N. and Shirdam, R. (2009). The ability of different plants species on oil hydrocarbon refined from soil and effect of oil contamination on plant growth, Environmental Science and Technology, 12(4): 41-57. De Jong, E. (1980). The effect of a crude oil spill on cereals. Environmental Pollution series A, Ecological and biological, 22(3), 187-196. Fernández M.D, Pro J, Alonso C, Aragonese P, and Tarazona J.V. 2011. Terrestrial microcosms in a feasibility study on the remediation of diesel-contaminated soils. Ecotoxicology and Environmental Safety 74: 2133–2140. Ghasemi-Dehkordi, N. 2001. Iranian Herbal Pharmacopoeia, Ministry of Health and Medical Education Press, 795 p. (in Persian) Huang, X. D., El-Alawi, Y., Penrose, D. M., Glick, B. R., and Greenberg, B. M. (2004). Responses of three grass species to creosote during phytoremediation. Environmental Pollution, 130(3), 453-463.  Jing YD, He ZL, Yang XE. (2007). Role of soil rhizobacteria in phytoremediation of heavy metal contaminated soils. J Zhejiang Univ Sci B. 8(3): 192-207. Khan S, Afzal M, Igbal S, M. Kh Q. (2012). Plant–bacteria partnerships for the remediation of hydrocarbon contaminated soils. Chemosphere 90: 1317–1332. Leme D. M, Grummt T, de Oliveira D. P, Sehr A, Renz S, Reinel S and Marin-Morales M. A. (2012). Genotoxicity assessment of water soluble fractions of biodiesel and its diesel blends using the Salmonella assay and the in vitro MicroFlow® kit (Litron) assay. Chemosphere 86(5): 512-520. Leme, D. M., Grummt, T., Heinze, R., Sehr, A., Renz, S., Reinel, S., and Marin-Morales, M. A. (2012). An overview of biodiesel soil pollution: Data based on cytotoxicity and genotoxicity assessments. Journal of hazardous materials,199, 343-349. Marquez-Rocha, F. J., Hernández-Rodrí, V., and Lamela, M. T. (2001). Biodegradation of diesel oil in soil by a microbial consortium. Water, Air, and Soil Pollution, 128(3-4), 313-320. Motesharezadeh, B. and Savaghebi, GH. R. (2015). Phytoremediation or green remediation, University of Tehran Press, 246 p. (in Persian) Naji-Rad S, Alikhani H.A, Hasaninejad-Farahani M.R, Ghavidel A and Savaghebi Gh. R. (2007). Study of the efficiency of gasoline biologic remediation in Soil by two native bacteria in soil contaminated of Tehran refinery. 2th National Conferences of Iranian Agroecology. (in Persian) Nam, J. J., Thomas, G. O., Jaward, F. M., Steinnes, E., Gustafsson, O., and Jones, K. C. (2008). PAHs in background soils from Western Europe: influence of atmospheric deposition and soil organic matter. Chemosphere, 70(9), 1596-1602. Nie, M., Wang, Y., Yu, J., Xiao, M., Jiang, L., Yang, J., Fang, C., Chen, J., Li, B. (2011). Understanding plant–microbe interactions for phytoremediation of petroleum polluted soil. PLoS ONE 6, e17961. OnweremaduEU, Duruigbo CI. (2007). Assessment of cadmium concentration of crude oil polluted arable soil. International Journal of Environmental Science. Tech, 4, 409-412. Rojo, F., (2009). Degradation of alkanes by bacteria: minireview. Environtal  Microbiology. 11: 2477–2490. Semple K T, Reid BJ, Fermor TR. (2001). Impact of composting strategies on the treatment of soils contaminated with organic pollutants. Environmental Pollution 112:269 –83. Shahriari M. H, Savaghebi Gh. R, Minaei-Tehrani D, and Padidaran M. (2006). Effect of alfalfa and festuca Cultivation in Phytoremediation of Soil Contaminated by oil. Environmental journal 3(13): 168-179. (in Persian) Shukry, W. M., Al-Hawas, G. H. S., Al-Moaikal, R. M. S., and El-Bendary, M. A. (2013). Effect of petroleum crude oil on mineral nutrient elements, soil properties and bacterial biomass of the rhizosphere of jojoba. Brtish Journal of Environment and Climate Change, 3, 103-118. Tang J, Wang R, Niu X, Wang M, Zhou Q. (2010). Characterization on the rhizoremediation of petroleum contaminated soil as affected by different influencing factors. Biogeosciences. Discuss 7: 4665–4688. Udo, E. J., and Fayemi, A. (1975). The effect of oil pollution of soil on germination, growth and nutrient uptake of corn. Journal of Environmental Quality. 4(4), 537-540. Weyens N, van der Lelie D, Taghavi S, Newman L, Vangronsveld J .(2009). Exploiting plant–microbe partnerships to improve biomass production and remediation. Trends in Biotechnology 27: 591–598. Wyszkowsk, M, Wyszkowska, J, and Ziółkowska, A. (2004). Effect of soil contamination with diesel oil on yellow lupine yield and macroelements content. Plant, Soil and Environment. 50, (5): 218–226. Zhang, Z., Rengel, Z., Chang, H., Meney, K., Pantelic, L., Tomanovic, R. (2012). Phytoremediation potential of Juncus subsecundus in soils contaminated with cadmium and polynuclear aromatic hydrocarbons (PAHs). Geoderma 175–176, 1–8. Dimitrow, D. N., and Markow, E. (2000). Behaviour of available forms of NPK in soils polluted by oil products. Poczwoznanie. Agrochimija I Ekologia, 35(3), 3-8. Fu, D., Teng, Y., Luo, Y., Tu, C., Li, S., Li, Z., and Christie, P. (2012). Effects of alfalfa and organic fertilizer on benzo [a] pyrene dissipation in an aged contaminated soil. Environmental Science and Pollution Research, 19(5), 1605-1611. Mollah, M. Y. A., Schennach, R., Parga, J. R., and Cocke, D. L. (2001). Electrocoagulation (EC) science and applications. Journal of hazardous materials, 84(1), 29-41. Nabulo, G., Oryem Origa, H., Nasinyama, G. W., and Cole, D. (2008). Assessment of Zn, Cu, Pb and Ni contamination in wetland soils and plants in the Lake Victoria basin. International Journal of Environmental Science and Technology, 5, 65-74. Odjegba, V. J., and Atebe, J. O. (2007). The effect of used engine oil on carbohydrate, mineral content and nitrate reductase activity of leafy vegetable (Amaranthus hybridus L.). Journal of Applied Sciences and Environmental Management, 11(2): 191-196. Ryan, J., Estefan, G., and Rashid, A. (2007). Soil and plant analysis laboratory manual. ICARDA. Siciliano, S. D., and Germida, J. J. (1998). Mechanisms of phytoremediation: biochemical and ecological interactions between plants and bacteria. Environmental reviews, 6(1), 65-79. Wang, M. C., Chen, Y. T., Chen, S. H., Chang Chien, S. W., and Sunkara, S. V. (2012). Phytoremediation of pyrene contaminated soils amended with compost and planted with ryegrass and alfalfa. Chemosphere, 87(3), 217-225. Ye, J., Yin, H., Peng, H., Bai, J., and Li, Y. (2014). Pyrene removal and transformation by joint application of alfalfa and exogenous microorganisms and their influence on soil microbial community. Ecotoxicology and environmental safety, 110, 129-135.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56799 فرسایش و حفاظت خاک اثر تعداد چرخه های تر و خشک شدن بر پایداری ساختمان، توزیع اندازۀ ذرات و سیستم منافذ خاک اثر تعداد چرخه های تر و خشک شدن بر پایداری ساختمان، توزیع اندازۀ ذرات و سیستم منافذ خاک صفادوست آزاده استادیار گروه خاکشناسی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا 22 12 2015 46 4 759 767 03 01 2015 28 07 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56799.html

چرخه‌های تر و خشک‌شدن از فرایندهای مهم محیطی است که معمولاً از سازوکارهای تغییر سیستم منافذ خاک به‌شمار می‌روند. همچنین، رس و مادة آلی از ویژگی‌های ذاتی خاک است که در خصوصیات ساختمان خاک اهمیت دارد. هدف از این پژوهش بررسی رابطة بین تعداد چرخه‌های تر و خشک‌شدن، میزان رس و مواد آلی خاک با پایداری ساختمان، توزیع اندازة ذرات و سیستم منافذ خاک بود. برخی ویژگی‌های فیزیکی نمونه‌های خاک پس از یک، سه و پنج چرخة تر و خشک‌شدن تعیین شد. سپس، با پایداری خاکدانه‌های خاک اولیه (خاک بدون تر و خشک‌شدن) مقایسه شد. نتایج نشان داد که بهبود و توسعة خاکدانه‌سازی و پایداری ساختمان خاک برای خاک‌های رسی به‌ویژه خاک رسی که مادة آلی بیشتری داشت، بیشتر بود. یک و سه چرخة تر و خشک شدن تنها در دو نمونه خاک رسی سبب افزایش بیشتر خاکدانه‌سازی نسبت به نمونه‌های خاک دارای رس کمتر شد؛ ولی با افزایش تعداد چرخه‌های تر و خشک‌شدن (پنج چرخه)، پایداری خاکدانه‌ها کاهش یافت. یافته‌های این پژوهش نشان داد که تشکیل خاکدانه‌های بزرگ غالباً به ویژگی‌های بافت خاک بستگی دارد تا به میزان مادة آلی خاک؛ و اثر مواد آلی خاک هنگامی که با میزان بالای رس خاک همراه باشد، مؤثر است. همچنین، تراکم ایجادشده در حین نمونه‌برداری طی چرخه‌های تر و خشک‌شدن تعدیل می‌شود و تناوب این چرخه‌ها سازوکار مهمی در بهبود ساختمان خاک است.

 تراکم خاکدانه‌سازی نمونه‌برداری ویژگی‌های ذاتی Angers, D.A. and Carter, M.R. (1996) Aggregation and organic matter storage in cool, humid agricultural soils. In Carter, M. R., Stewart, B. A. (eds): Structure and Organic Matter Storage in Agricultural Soils. CRC Press, p. 193–211. Black, G.R. and Hartge, K.H. (1986) Bulk density. In: Klute, A. (Ed.) ˝Methods of Soil Analysis. Part 1. Physical and Mineralogical Methods˝. SSSA/ASA. Monograph 9. 2nd ed. pp: 347–380. Boravka, L., Valla, M., Donatova, H. and Nemecek, K. (1997) Vulnerability of soil aggregate in relation to soil properties. Czech University of Agriculture in Pregue, Czech Republic. Clement, C.R. (1966) A simple and reliable tension table. J. Soil Sci. 17, 133–135. Chenu, C., Le Bissonnais, Y. and Arrouays, D. (2000) Organic matter influence on clay wetability and soil aggregate stability. Journal of Soil Science American Journal, 64: 1479–1486. Defossez, P. and Richard, G. (2002) Models of soil compaction due to traffic and their evaluation. Soil and Tillage Research, 67, 41–64. Dexter, A.R. 1988. Advanced in the characterization of soil structure. Soil and Tillage Research, 11, 199–238. Dexter, A.R. and Kroesbergen, B. (1985) Methodology for determination of tensile strength soil aggregates. Journal of Agricultural Engineering Research, 31, 139-147. Dexter, A.R. and Watts, C.W.  (2000) Tensile strength and friability. In: Smith, K.A. and Mullins, C.E. (Eds). Soil and Environmental Analysis: Physical Methods. 2nd Edition. Marcel Dekker, Inc. pp. 405–433. Elustondo, J., Angers, D.A., Laverdiere, M.R. and N'dayegamiye, A. (1990) Itude comparative de l’agrégation et de la matiére organique associée aux fractions granulométriques de sept soils sous culture de maïs ou en prairie. Canadian Journal of Soil Science, 70, 395–402. Franzluebberes, A.D. (2002) Water infiltration and soil structure related to organic matter and stratification with depth. Soil and Tillage Research, 66, 197–205. Gee, G.W. and Bauder, J.W. (1986) Particle-size distribution. PP. 384-411. In: Klute, A. (Ed.), Methods of Soil Analysis. Part 1. Physical and Mineralogical Methods. 2nd ed., Agron. Monog. 9. ASA and SSSA, Madison, WI. Grant, C.D., Dexter, A.R. and Oades, J.M. (1992) Residual effects of additions of calcium compounds on soil structure and strength. Soil and Tillage Research, 22: 283–297. Horn, R., and Dexter, A.R. (1989) Dynamic of soil aggregation in an irrigated desert loess. Soil and Tillage Research, 13, 253–266. Kay, B.D. (1990) Rates of change of soil structure under different cropping systems. Advanced Soil Science, 12, 1–52. Khazaei, A., Mosaddeghi, M.R. and Mahboubi, A. (2008) Test conditions, and soil organic matter, clay and calcium carbonate contents’ impacts on mean weight diameter and tensile strength of aggregates from some Hamadan soils. Journal of Agricultural and Natural Resource Sciences and Technology of IUT. 44: 123–135 (In Farsi). Klute, A. (1986) Water retention: laboratory methods. In: Klute A (Ed.) Methods of Soil Analysis: Part I. Physics and Mineralogy Methods, 2nd ed. Agronomy Monograph, ASA, WI, pp. 635– 662. Le Bissonnais, Y. and Singer, M.J. (1993) Seal formation, runoff and interrill erosion from seventeen California soils. Journal of Soil Science American Journal, 57: 224–229. Lynch, J.M. and Bragg, E. (1985) Microorganisms and aggregate stability. Advances in Soil Science, 2: 133–171. McKenzie, B.M. and Dexter, A.R. (1987) Physical properties of casts of the earthworm Aporrectodea rosea. Biology and Fertility of Soils, 5, 152–157. Newman, A.C.D. and Thomasson, A.J. (1979) Rothamsted studies of soil structure. III. Pore size distributions and shrinkage processes. Journal of Soil Science, 30, 415–439. Pagliai, M., La Marca, M. and Lucamante, G. (1987) Changes in soil porosity in remolded soils treated with poultry manure. Soil Science, 144, 128–140. Pillai, U.P. and McGarry, D. (1999) Structure repair of a compacted Vertisol with wet–dry cycles and crops. Journal of American Society of Agronomy, 63, 201–210. Pires, L.F., Bacchi, O.O.S. and Reichardt, K. (2004) Damage to soil physical properties caused by soil sampler devices as assessed by gamma ray computed tomography. Australian Journal of Soil Research, 42, 857– 863. Pires, L.F., Bacchi, O.O.S. and Reichardt, K. (2007) Assessment of soil structure repair due to wetting and drying cycles through 2D tomographic image analysis. Soil and Tillage Research, 94, 537–545. Rahimi, H., Pazira, E. and Tajik, F. (2000) Effect of soil organic matter, electrical conductivity and sodium adsorption ratio on tensile strength of aggregates. Soil and Tillage Research, 54, 145–153. Rhoades, J.D. (1996) Salinity electrical conductivity and total dissolved solid. In: Page, A.L., Somner, C.E. and Nelson, P.W. (Eds.) “Methods of Soil Analysis. Part 3. Chemical Methods”. ASA/SSSA Madison, Wisconsin, USA. pp: 417–436. Safadoust, A., Mahboubi, A.A., Gharabaghi, B., Mosaddeghi, M.R., Voroney, P., Unc A. and Sayyad, Gh. (2011) Bacterial filtration rates in repacked and weathered soil columns. Geoderma, 167/168: 204–213. Safadoust, A, Mahboubi, A.A., Mosaddeghi, M.R., Gharabaghi, B., Unc, A., Voroney P. and Heydari, A. (2012a) Effect of regenerated soil structure on unsaturated transport of Escherichia coli and bromide. Journal of Hydrology, 430–431, 80–90. Safadoust, A, Mahboubi, A.A., Mosaddeghi, M.R., Gharabaghi, B., Voroney, P., Unc, A. and Khodakaramian, Gh. (2012b) Significance of physical weathering of two-texturally different soils for the saturated transport of E. coli and bromide. Journal of Environmental Management, 107, 147–158. Safadoust, A., Mosaddeghi, M.R., Mahboubi, A.A. and Yousefi, G. (2012c) Effects of Wetting/Drying, Freezing/Thawing and Earth Worm Activities on Soil Hydraulic Properties. Journal of Water and Soil, 26(2) 340–348(In Farsi). Shainberg, I., Rhoade J.D. and Prather, R.J. (1981) Effect of mineral weathering on clay dispersion and hydraulic conductivity of solid soils. Soil Science Society American Journal, 45, 273–277. Shiel, R.S., Adey, M.A. and Lodder, M. (1988) The effect of successive wet/dry cycles on aggregate size distribution in a clay texture soil. Journal of Soil Science, 39, 71–80. Sullivan, L.A. (1990) Soil organic matter, air encapsulation and water-stable aggregation. Journal of Soil Science, 41, 529–534. Telfair, D., Gardner M.R. and Miars, D. (1957) The restoration of a structurally degenerated soil. Soil Science Society American Journal, 21, 131–134. Tiplittgr, G.B.D., Vandoren B. and Schimdt, B.L. (1968) Effect of corn stUtomo, W.H. and A.R. Dexter. 1982. Change in soil aggregate water stability induced by wetting and drying cycles in non-structured soil. Journal of Soil Science, 33, 623– 637. Thomas, G.W. (1996). Soil pH and soil acidity. In: Page, A.L., Sommer, C.E. and Nelson, P.W. (Eds.). “Methods of Soil Analysis. Part 3. Chemical Methods”. ASA/SSSA Madison, Wisconsin, USA. pp: 475–490. Utomo, W.H. and Dexter, A.R. (1981) Age hardening of agricultural top soils, Journal of Soil Science, 32, 335–350. Utomo, W.H. and A.R. Dexter. 1982 Changes in soil aggregate water stability induced by wetting drying cycles in non-saturated soil. Journal of Soil Science, 33, 623–637. Vogel, H.J. and Roth, K. (2003) Moving through scales of flow and transport in soil. Journal of  Hydrology, 272, 95–106. Walkley, A. and Black, I.A. (1934) An examination of digestion method for determining soil organic matter and proposed modification of the chromic acid titration. Soil Science, 37, 29–38. Watts, C.W., Whalley, W.R., Longstaff, D.J., White, R.P., Brookes, P.C. and Whitmore, A.P. (2001) Aggregation of a soil with different cropping histories following the addition of organic materials. Soil Use Management, 17, 263–268. Yoder, R.E. (1936) A direct method of aggregate analysis of soils and a study of the physical nature of erosion losses. Journal of American Society of Agronomy, 28, 337–351. Zhang, B., Horn, R. and Hallett, P. D. (2005) Mechanical resilience of degraded soil amended with organic matter. Soil Science Society American Journal, 69, 864–871. Zund, P.R., Pillai-McGarry, U., McGarry, D. and Bray, S.G. (1997) Repair of a compacted Oxisol by the earthwormpontoscolex corethrurus(Glossoscolecidae Oligochaeta). Biology and Fertility of Soils, 25, 202–208.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56800 فرسایش و حفاظت خاک اثر فرسایش شخم بر میزان جابجایی و توان تولید خاک (مطالعۀ موردی: توتکابن در استان گیلان) اثر فرسایش شخم بر میزان جابجایی و توان تولید خاک (مطالعۀ موردی: توتکابن در استان گیلان) سیدالعلما سیده نساء کارشناس‌ارشد علوم خاک، دانشکدة علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان اسدی حسین دانشیار گروه علوم خاک، دانشکدة علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان زواره محسن استادیار گروه زراعت، دانشکدة علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان 22 12 2015 46 4 769 780 11 02 2015 08 08 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56800.html

در تحقیق حاضر که در بخشی از اراضی دیم‌کاری در جنوب استان گیلان صورت گرفت، تأثیر فرسایش ناشی از شخم بر جابه‌جایی و توان تولید خاک بررسی شد. به این منظور هجده نقطة نمونه‌برداری در موقعیت‌های مختلف زمین بر مبنای همجواری با مرز زمینی ایجادشده در هفت قطعه زمین مجاور هم در نظر گرفته شد. ویژگی‌های حاصلخیزی خاک در عمق 0 تا 30 سانتی‌متری، همچنین اجزای عملکرد گندم در هر نقطة نمونه‌برداری تعیین شد. آنالیز داده‌ها با تجزیة خوشه‌ای به روش ward، خاک را با توجه به مقدار نیتروژن، فسفر، پتاسیم و کربن آلی و توان تولید را بر مبنای ویژگی‌های تعداد سنبله، وزن هزاردانه، تعداد دانه در سنبله و عملکرد دانه در سه گروه تقسیم‌ کرد. بین مناطق گروه‌بندی‌شده از نظر حاصلخیزی با گروه‌های عملکرد ارتباط معناداری وجود نداشت که به نظر می‌رسد به دلیل تفاوت در مدیریت زراعی زمین‌های مجاور مورد بررسی باشد. نتایج نشان داد اختلاف ارتفاع ایجادشده بین قطعات در جهت شیب بین 1 تا 2/3 متر و در جهت جانبی بین 1 تا 3/1 متر است. همچنین، حجم خاک جابه‌جاشده در این دو جهت به ترتیب بین 8 تا 36 و 5 تا 22 تن در هکتار در سال برآورد شد.

 پشتة خاکی جابه‌جایی خاک شخم طولانی‌مدت فرسایش مکانیکی Alvarez, R. and Steinbach, H. S. (2009). A review of the effects of tillage systems on some soil physical properties, water content, nitrate availability and crops yield in the Argentine Pampas. Soil and Tillage Research, 104: 1–15. Asadi, H.; Raeisvandi, A.; Rabiei, B. and Ghadiri, H. (2012). Effect of land use and topography on soil properties and agronomic productivity on calcareous soils of semiarid region, Iran. Land Degradation and Development, 23: 496-504. DOI: 10.1002/ldr.1081 Asghari-Meidani, E., Karimi, S. and Mousavi, B. (2010). Tillage effects on water yield and soil water content and bulk density in dryland wheat- fallow rotation, in Maragheh. Journal of Science and Technology of Agriculture and Natural Resource, Water and Soil Science, 60(16): 119-128. (In Farsi) Asghari-Meydani, J. (2001). Recommendation for tillage and dryland wheat harvest. Technical Publications of Assistance Popularization. (In Farsi) Boardman, J. and Poesen, J. (2006). Soil Erosion in Europe. John Willy and Sons Ltd. Chi Chester. Bybordi, A. and Malakouti, M. J. (2001). Effects of different levels phosphorus and zinc on cadmium content of two potato varieties in Sarab, East Azarbayjan. Journal of Science and Technology of Agriculture and Natural Resource, Water and Soil Science, 15(1): 25-36.(In Farsi) Chen, H. Q., Hou, R. X., Gong, Y. S., Li, H. W., Fan, M. S. and Kuzyakov, Y. (2009). Effects of 11 years of conservation tillage on soil organic matter fractions in wheat monoculture in Loess Plateau of China. Soil and Tillage Research, 106: 85-94. Da Silva, J. R. and Alexandre, C. (2004). Soil carbonation processes as evidence of tillage- induced erosion. Soil and Tillage Research, 78: 217-224. De Gryze, S., Six, J., Bossuyt, H., Van Oost, K. and Merckx, R. (2008). The relationship between landform and the distribution of soil C, N and P under conventional and minimum tillage. Geoderma, 144: 180-188. Evans, R. (2002). An alternative way to assess water erosion of cultivated land-field based measurements and analysis of some results. Applied Geography Journal, 22: 187–208. Fiener, P., Auerswald, K. and Van Oost, K. (2011). Spatio-temporal patterns in land use and management affecting surface runoff response of agricultural catchments- a review. Earth Science Reviews, 106: 92-104. Govers, G., Vandaele, K., Desmet, P. and Bunte, K. (1994). The role of tillage in soil redistribution on hillslopes. European Journal of Soil Science, 45: 469-478. Gregorich, E. G., Greer, K. J., Anderson, D. W. and Liang, B. C. (1998). Carbon distribution and losses: erosion and deposition effects. Soil and Tillage Research, 47: 291-302. Halvonson, A. D., Black, A. L., Krupinsky, J. M., Merrill, S. D., Wienhold, B. J., and Tanaka, D. L. (2000). Spring wheat response to tillage and nitrogen fertilization in rotation with sunflower and winter wheat. Agronomy Journal, 92:136–144. Karimi, H. (1992). Wheat. University of Tehran Press. (In Farsi) Liang, A., Yang, X., Zhang, X., Mclaughlin, N., Shen, Y.and Li, W. (2009). Soil organic carbon change in particle – size fractions following cultivation of black soils in China. Soil and Tillage Research, 105: 21-26. Lindestrom, M. J., Lobb, D. A. and Schumacher, T. E. (2001). Tillage erosion: an overview. Annals of Arid Zone, 40:337-349. Lindestrom, M. J., Nelson, W. W., Schumacher, T. E. and Lemme, G. D. (1990). Soil movement by tillage as affected by slope. Soil and Tillage Research, 17: 255-264. Lobb, D. A., Li, S., Lindstrom, J. and Farenhorst, A. (2007). Tillage and water erosion on different landscapes in the northern North American Great Plains evaluated using 137Cs technique and soil erosion models. Catena, 70: 493-505). Logsdon, S.D. (2013). Depth dependence of chisel plow tillage erosion. Soil and Tillage Research 128: 119-124. Mazaheri, D. and Majnon Hosseyni, N. (2010). Foundations General Agriculture. University of Tehran Press. (7th ed.).(In Farsi) Mehdizade, B., Asadi, H., Shabanpour, M., and Ghadiri, H. (2013). The impact of erosion and tillage on the productivity and quality of selected semiarid soils of Iran. International Agrophysics, 27: 291-297. Mikhailova, E. A., Bryant, R. B., Vassenev, I. I., Schwager, S. J. and Post, C. J. (2000). Cultivation effects on soil carbon and nitrogen contents at depth in Russian Chernozem. Soil Science Society of America Journal, 64: 738-745. Nazmi, L., Asadi, H., Manukyan, R. and Naderi, H. (2012). Influence of tillage displaced soil on the productivity and yield components of barley in northwest Iran. Canadian Journal of Soil Science, 92(4): 665–672.DOI: 10.4141/cjss2011-096. Nyssen J., Poesen J., Haile M., Moeyersons J. and Deckers J. (2000). Tillage erosion on slope with soil conservation structures in the Ethiopian highlands. Soil and Tillage Research, 57: 115-127. Olfati, M., Malakouti, M. J. and Balali, M. R. (2000). Determination the critical level of wheat in Iran. Balanced nutrition wheat. Publications of Agricultural Education. (In Farsi) Page, A. L., Miller, R. H.and Keeney, D. R. (1982). Methods of Soil Analysis, Part 2. Chemical and Microbiological Properties. American Society of Agronomy, INC. Soil Science Society of America. Madison, Wisconsin, USA. Papiernik, S. K., Lindstrom, M. J., Schumacher, T. E., Schumacher, J. A., Malo, D. D. and Lobb, D. A. (2007). Characterization of soil profiles in a landscape affected by long- term tillage. Soil and Tillage Research, 93: 335-345. Pedersen, P. and Lauer, G. (2003). Corn and soybean response to rotation sequence, row spacing, and tillage system. Agronomy Journal, 95: 965-971. Poesen, J., Turkelboom, F., Ohler, I., Ongprasert, A. S and Vlassak, K. (2000). Tillage erosion in Northern Thailand: intensities and implications. Bulletin des Séances, Académie Royale des Sciences d'Outre, 46(4): 489-512. Popp, M. P., Keisling, T. C., McNew, R. W., Oliver, L. R., Dillon, C. R., and Wallace, D. M. (2002). Planting date, cultivar, and tillage systems effects on dryland soybean production. Agronomy Journal, 94:81–88. Ribera, L. A., Hons, F. M. and Richardson, W. (2004). An economic comparison between conventional and no-tillage farming systems in Burleson County, Texas. Agronomy Journal, 96:415–424. Sainju, U. M. and Singh, B. P. (2001). Tillage, cover crop, and kill-planting date effects oncorn yield and soil nitrogen. Agronomy Journal, 93: 878–886. Shahoei, S. (1998). Soil Erosion and Productivity. Publications of Agricultural Education. (In Farsi) Soltani, A. (2007). Application and Using of SAS Program in Statistical Analysis. Jihad-Daneshgahi Press, Mashhad, Iran. (In Farsi) Van Oost, K., Govers G. and Desmet, P.H. (2000). Evaluation the effects of changes in Landscape structure on soil erosion by water and tillage. Landscape Ecology, 15: 577-589.  Van Oost, K., Govers, G., De Alba, S. and Quine, T.A. (2006). Tillage erosion: A review of controlling factors and implications for soil quality. Progress in Physical Geography, 30: 443-466. Wildemeersch, J.C.J., Vermang, J., Cornelis, W.M., Diaz,J., Gabriels, D. and Ruiz, M.E. (2014). Tillage erosion and controlling factors in traditional farming systems in Pinar del Río, Cuba. Catena, 121: 344-353. Zhang, J.H., Lobb, D.A., Li, Y. and Liu, G.C. (2004). Assessment of tillage translocation and tillage erosion by hoeing on the steep land in hilly areas of Sichuan, China. Soil and Tillage Research, 75: 99-107. Zhang, J.H., Nie, X.J. and Su, Z.A. (2008). Soil profile properties in relation to soil redistribution by intense tillage on a steep hillslope. Soil Science Society of America journal, 72(6): 1767-1773. Zhang, J.H., Su, Z.A. and Nie, X.J. (2009). An investigation of soil translocation and erosion by conservation hoeing tillage on steep lands using magnetic tracer. Soil and Tillage Research, 105: 177-183. Zhang, J.H., Wang, Y. and Zhang, Z.H. (2014). Effect of terrace forms on water and tillage erosion on a hilly landscape in the Yangtze River Basin, China. Geomorphology, 216: 114-124.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56801 حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه تأثیر اسید سیتریک بر ویژگی های جذب روی در دو خاک آهکی تأثیر اسید سیتریک بر ویژگی های جذب روی در دو خاک آهکی پیری مرضیه دانشجوی دکتری علوم خاک دانشگاه ارومیه سپهر ابراهیم دانشیار گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه 22 12 2015 46 4 781 790 13 02 2015 05 09 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56801.html

روی یکی از عناصر ریزمغذی ضروری برای گیاهان، حیوانات و انسان‌هاست. قابلیت دسترسی روی برای ریشة گیاه، از طریق واکنش‌های جذب کنترل می‌شود. برای بررسی تأثیر اسید سیتریک بر رفتار جذب روی، آزمایشی به صورت بچ (Batch) روی دو نوع خاک (S1 و S2) با درصدهای رس و کربنات کلسیم مختلف با سه سطح اسید سیتریک (0، 5/0، 1 میلی‌مولار) و 12 سری غلظتی روی (0 تا450 میلی‌گرم بر لیتر) در محلول زمینة 05/0 مولار NaCl انجام شد. داده‌های جذب با مدل‌های لانگمویر (95/0-76/0=R2)، فروندلیچ (95/0-83/0=R2)، تمکین (92/0-62/0=R2)، دوبینین- رادشکویچ (92/0–44/0=R2) و ایلوویچ (90/0–54/0=R2) برازش داده شد. نتایج نشان داد پارامترهای جذب شامل حداکثر جذب تک‌لایه‌ای لانگمویر (qmax)، انرژی جذب لانگمویر (KL) و فاکتورهای ظرفیت و شدت جذب فروندلیچ (Kf و n)، ضرایب تمکین (A، KT) و حداکثر ظرفیت جذب دوبینین- رادشکویچ (qm) با افزودن اسید سیتریک کاهش یافت. مقادیر پارامترهای جذب در خاک S1 (با مقادیر رس و کربنات کلسیم پایین) کمتر از خاک S2 (با مقادیر رس و کربنات کلسیم بالا) به‌دست آمد. متوسط انرژی جذب محاسبه‌شده از طریق معادلة دوبینین- رادشکویچ و پارامتر انرژی آزاد گیبس (Gr∆) نشان‌دهندة سازوکار جذب فیزیکی و خودبه‌خودی روی است. می‌توان نتیجه گرفت اسید سیتریک احتمالاً با تشکیل کمپلکس‌های محلول با روی موجب کاهش جذب توسط ذرات خاک و افزایش روی محلول خاک می‌شود. بنابراین، اصلاح گیاهان برای ترشح بیشتر اسید سیتریک در افزایش جذب روی در گیاهان مؤثر است.  

 اسید آلی با وزن مولکولی کم اسید سیتریک جذب روی Aishah Zarime N., Wan Zuhairi W.Y. and Krishna S. (2014). Adsorption of Nickel and Zinc by Residual Soils. American Journal of Environmental Sciences, (4), 526-532. Alao, O. Ajaelu Chijioke, J and Ayeni, O. (2014). International Science Congress Association Kinetics, Equilibrium and Thermodynamic Studies of the Adsorption of Zinc (II) ions on Carica papaya root powder. Journal of Chemical Sciences, Vol, 4(11), 32-38. Alloway B.J., Zinc in soils and crop nutrition. (2004). International Zinc Association Communications. IZA, Brussels, Belgium. Anderson, M. K., Refsgaard, A., Raulund, K., Strobel, B.W. and Hensen, H.C.B. (2002). Content, distribution, and solubility of cadmium in arable and forest soils. Soil Science Society of America Journal, (66), 1829-1835. Arias, M., Barral, M. T., and Mejuto, J.C. (­2002). Enhancement of copper and cadmium adsorption on kaolin by the presence of humic acids. Chemosphere, (48), 1081-1088. Backes C.­A., McLaren R.­G., Rate A.­W. and Shift R.­S. (1995). Kinetic of cadmium and cobalt desorption from iron and manganese oxides. Soil Science Society of America Journal, (59), 778-785. Bolster, C.H., Hornberger, G.M. (2007). On the use of linearized Langmuir equations. Soil Science Society American Journals, 71(6):1796-1806. Bradl H.B. (2004). Adsorption of heavy metal ions of soils and soils constituents. Colloid Interface Journal, Science,­ 277, 1–18. Chardichai P. and Ritchie G.­S.­P. (1992). The Effect of pH on Zinc Adsorption by a Lateritic Soil in the Presence of Citrate and Oxalate. Soil Science Journal, (43), ­713–728. Curses, A .Bayrakceken, S. (1995). Adsorption of CTAB a lignite-aqueous solution interface. Fuel process, (45), 75-84. Dang VB, Doan HD, Dang-Vu T, Lohi A. (2009). Equilibrium and kinetics of biosorption of cadmium (II) and copper (II) ions by wheat straw. Bioresour Technol; 1100(1), 211- 219. Dinkelaker B., Romheld V. and Marschner H. (1989). Citric acid excretion and precipitation of calcium citrate in the rhizosphere of white lupin (Lupinus albus L.). Plant Cell Environment, (12), 285–92. Dubinin, M.M., E.D. Zaverina, and L.V. Radushkevich. (1947). Sorption and Structure of Active Carbons: Adsorption of Organic Vapors. Journal of physical chemistry, (21), 1351-1362. Fitz W. J. and Wenzel W.W. (2002). Arsenic transformations in the soil-rhizosphereplant system: fundamentals and potential application to phytoremediation. Biotechnology Journal, (99), 259–278. Gee, G. h. and Bauder, J. W. (1986). Particle size analysis. In: A. klute. (ed). Methods of soil Analysis. Part 2. Physical Properties. SSSA. Madoson. WI. Gupta, V.K., M. Gupta, and S. Sharma. (2001). Process Development for the Removal of Lead and Chromium from Aqueous Solution Using Red“Mud- An Aluminium Industry Waste”. Journal Water Research, 35(5), 1125-1134. Hamdaoui, O., and Naffrechoux, E. (2007). Modeling of adsorption isotherms of phenol and chlorophenols onto granular activated carbon Part I. Two-parameter models and equations allowing determination of thermodynamic parameters. Journal of Hazardous Materials, (147), 381–394. Hashemi S.S. and Baghernejad M. (2009) Zinc sorption by acid, calcareous and gypsiferous soils as related to soil mineralogy. Department of Soil Science. College of Agriculture Shiraz University. Shiraz, I. R. Iran. Hu H.­Q., Liu H.­L. and He J.­Z. (2005). Effects of several organic acids on copper adsorption by soils with permanent and variable charge. Acta Pedologica Sinica (in  Chinese), 42(2), 232-237. Huang J.­W.­W.,­ Blaylock­ M.­J., Kapulnik Y. and Ensley, B.­D. (1998). Phytoremediation of uranium contaminated soils: role of organic acids in triggering uranium hyperaccumulation in plants. Environment, Science, Technology, (32), 2004–8.   Huang P.­M. and Violante A. (1986). Influence of Organic Acids on Crystallization and Surface Properties of Precipitation Products of Aluminum,” in Interactions of Soil Minerals with Natural Organics and Microbes, Ed. by P.­M. Huang and M. Schnitzer SSSA, Madison, WI, pp, 159–221.  Jelinek, L., Inoue, K., Miyajima, T. (1999). The effect of humic substances on Pb (II) adsorption on vermiculite. Chemical Letters, (1), 65–66.   Jiang, Y.D., He, Z.L. and Yang, X.E. (2007). Effect of pH, organic acids, and competitive cations on mercury desorption in soils. Science Direct, Chemosphere, (69), 1662-1669.      Jones D.L. (1998). Organic acids in the rhizosphere a critical review. Plant Soil, (­205), 25- 44.     Jones D.­L. and Darrah P.­R. (1994). Amino-acid influx at the soil-root interface of Zea­mays L. and its implications in the rhizosphere. Plant Soil, (163), 1-12.  Karimian, N. and Gholamalizadeh Ahangar. A. (1998). Manganese retention by selected calcareous soils as related to soil properties. Common. Soil Science, Plant. Anal, (29), 1061-1070. Khademi, Z., Jones, DL., Malakouti, MJ. and Asadi, F. (2010) Organic acids differ in enhancing phosphorus uptake by Triticum aestivum L. effects of rhizosphere concentration and counter ion, Plant and Soil, (334),151-159. Krishnamurti, G.S.R., Huang, P.M., Van Rees, K.C.J. (1997). Kinetics of cadmium release from soils as   influenced by organic: implication in cadmium availability. Journal of Environmental Quality, (26), 271–277.  Li T., Di Z., Yang X. and Sparks D.­L. (2011). Effect of dissolved organic matter from the rhizosphere of the hyperaccumulator sedum alfredii on sorption of zinc and cadmium by different soils. Hazardous Materials Journal, (192), 1616-1622. Lindsay, W. L. and Norvell, W. A. (1978). Development of a DTPA soil test for zinc,   iron, manganese and copper.  Soil Science Society of America Journal, (42): 421-428. Marschner H. (1995). Mineral nutrition of higher plants. Academic Press, London. 88.    Marschner H., Romheld V. and Cakmak I. (1987). Root- induced changes of nutrient availability in the rhizosphere. Plant Nutrition, (10), 1175-1184. Melo, E.E.C., Nascimento, C.W.A., Accioly, A.M.A. and Santos, A.C.Q. (2008). Phytoextraction and fractionation of heavy metals in soil after multiple applications of natural chelants. Science. Agric, 65(1), 61-68. Mesquite M.E. and Vierira J.M. (1996). Zinc adsorption by a calcareous soil. Copper iteraction. Ceoderma, (69): 137-146. Moradi, N., MH. Rasouli-Sadaghiani, E. Sepehr and B. Abdolahi. (2012). Organic acids effects on phosphorus adsorption in calcareous soils. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, (36), 459-468. Nielsen N.­E. (1976). The effect of plants on the copper concentration in the soil solution. Plant Soil, (45), 679–687. Parida, K., Mishra, K.G. and Dash, S.K. (2012). Adsorption of toxic metal ion Cr (VI) from aqueous state by TiO2-MCM-41: Equilibrium and kinetic studies. Journal Hazardous Materials, 241-242, 395-403. DOI: 10.1016/j.jhazmat.2012.09.052. Pohlman A.­A. and McColl J.­G. (1986). Kinetics of metal dissolution from forest soils by soluble organic acids. Environment, Quality, (15), 86-92. Ponizovskii, A.A. and Mironenko, E.V., 2001.  Mechanisms of lead (II) sorption in soils. Euras. Soil Science, (34), 371–381. Poulsen I.­F. and Hansen H.­C.­B. (2000). Soil sorption of nickel in the presence of citrate or arginine. Water, Air and Soil Pollution, (120), 249–59.  Qing h.­h., Liang L.­H., Zheng H.­j. and Yun A.­Q. (­2007). Effect of Selected Organic Acids on Cadmium Sorption by Variable and Permanent-Charge Soils. Pedosphere, 17(1), 117-123. Randal S.­S. and Bruce R.­J. (1991). Zinc sorption by B Horizon soils as a function of pH. Soil Science Society of America Journal, (1), 1592-1597. Rayment, G. E. and Higgison, F. R. (1992). Oxalat- extractable Fe and Al. In Australian Laboratory Hand book of soil and water chemical method. In kata press, Melbourne. Redman A.D., Macalady D.L. and Ahmann D. (2002). Natural organic matter affects arsenic speciation and sorption onto hematite. Environment Science and Technology, 36(13), 2889-2896. Reyhanitabar A., M. Ardalan, R. J. Gilkes, and G. Savaghebi. (2010). Zinc Sorption Characteristics of Some Selected Calcareous Soils of Iran.Journal Agriculture Science, (12), 99-110. Romero-González J, Peralta-Videa JR, Rodríguez E, Delgado M, Gardea-Torresdey JL.  Potential of Agave lechuguilla biomass for Cr (III) removal from aqueous solutions: Thermodynamic studies. (2006). Bioresour Technol, 97(1), 178-182. Ruffino, B. and Zanetti, M. (2009).  Adsorption study of several hydrophobic organic contaminants on an aquifer material. American Journal Environmental Science, (5), 508-516 DOI: 10.3844/ajessp.2009.508.516. Ryan P.­R., Delhaize E. and Jones D.­L. (2001). Function and mechanism of organic anion exudation from plant roots. Annual Review of Plant Physiology. Plant Molecular, Biology, 52,527–560. Sadaghiani, R. MH, B. Sadeghzadeh, E. Sepehr and Z. Rengel. (2011). Root exudation and Zn uptake by barley genotypes differing in Zn efficiency. Journal of Plant Nutrition, 34(8), 1120-1132 Safarzade S., Ronaghi a. and Karimian n. (2009). Comparison of cadmium adsorption behaviaor in selected calcarious and acid soils. Shiraz University, Iran. Sepehr, E. and R. Musavi. (2013). Effect of salicylic acid on phosphorus adsorption behavior in a calcareous soil. Iranian Journal of Soil and Water Research, 44, (3), 281-288. Sepehr, E., and R. Zabardast. (2013). Effect of Humic Acid on Adsorption Behavior of P in a Calcareous Soil. Journal of Water and Soil. 27, (4), 720-731. Shan X. Q., Lian J. and Wen B. (2002). Effect of organic acids on adsorption and desorption of rare earth elements. Chemosphere, (47), 701–710.  Shirwal, A. S. and Deshpande. P. B. (1984). Zinc adsorption isotherms of soils as related to soil properties. Journal. Indian Society. Soil Science, (32), 255-260. Shuman L. M. 1975. The effect of soil properties on zinc adsorption by soils. Soil Science Society of America Journal, (39), 454-458. Sinhal, V.K., A. Srivastava and V.P.  Singh.  (2010). EDTA and citric acid mediated phytoextraction of Zn, Cu, Pb and Cd through marigold (Tagetes  erecta).  J.  Environ.  Biol., (3 1), 255-259. Sivarama  Krishna, L., Reddy, M.C.S. and Varada Reddy, A. (2012). The use of an agricultural waste material, Jujuba seeds for the removal of anionic dye (Congo Red) from aqueous medium. Journal Hazardous Material, 203-204, 118-127. DOI: 10.1016/j.jhazmat.2011.11.083. Swift R.­S., and McLaren R.­G. (1991). Micronutrient sorption by soils and soil colloids. In Interactions at the soil colloid-soil solution interface, ed. G.­H. Bolt et al., 257-292. Dordrecht, the Netherlands: Kluwer Academic Publishers. Treeby M., Marschner H. and Romheld V. (1989). Mobilization of iron and other micronutrient cations from a calcareous soil by plant-borne, microbial and synthetic metal chelators. Plant Soil, (114), 217–226. Walky, A. and Black, I. A. (1934). An examination of Degtgareff method for determining soil organic organic matter and a proposed modification of the chromic acid in soil analysis. 1. Experimental. Soil Science America Journal, (79), 459-465.       Wang J.­ and Harrel J. (2005). Effect ammonium, potassium and sodium cations and phosphate, nitrate, and chloride anions on Zn sorption and lability in selected acid and calcareous soil. Soil Science Society of America Journal, (69), 1036-1046. Wang, S., Hu, J., Li, J and Dong, Y. (2007). Influence of pH soil humic/fulvic acid, ionic strength, foreign ions and addition sequences on adsorption pf Pb (II) onto GMZ bentonite. Journal Hazardous Matrials, (167), 44-51.           Weng L.P., Temminghoff E.­J.­M., Lofts S., Tipping E. and Van Riemsdijk W.H. (2002)­. Complexation with dissolved organic matter and solubility control of heavy metals in a sandy soil. Environment Science Technology, (36), 4804–4810. Wong J.­W.­C., Li K.­L., Zhou L.­X. and Selvam A. (2007). The sorption of Cd and Zn by different soils in the presence of dissolved organic matter from sludge. Geoderma, (137), 310–317. Wu, L.H., Luo, Y.M., Christie, P., Wong, M.H. (2003). Effects of EDTA and low molecular weight organic acids on soil solution properties of a heavy metal polluted soil. Chemosphere, (50), 819–822. Wuana, R.A., Okieimen, F.A.   and  Imborvungu, J.A. (2010).Removal  of  heavy  metals  from  a  contaminated  soil  using,485-496. Xu, R. K., Zhao, A. Z., and Ji, G. L. (2003). Effect of anions of low molecular weight organic acids onions on surface charge of variable charge soils. Journal of Colloid and Interface Science, (264), 322-326.  Zhang F., Romheld V. and Marschner H. (1989). Effect of zinc deficiency in wheat on the release of zinc and iron mobilizing root exudates. Zeitschrift fur Pflanzenerna hrung und Bodenkunde, (152), 205–210. Zhang, F.­S., Treeby, M., Romheld, V. and Marschner, H. (1991). Mobilization of iron by phytosiderophores as affected by other micronutrients. Plant Soil, (130), 173-178. Zhang, H., Schroder, J. L., Fuhrman, J. K., Basta, N. T., Storm, D., and Payton, M. E. (2005). Path and multiple regression analyses of phosphorus sorption capacity as affected by soil properties.Soil Science Society American Journal, (69), 96-106.    Zhou, D., De Cristofaro, A.­J., He, Z. and Violante, A. Effect of Oxalate on Adsorption of Copper on Goet hite, Bayerite and Kaolinite, in Clays for Our Future (Proc. 11th Clay Conf.), Ed. by H. Kodama, A. R. Mer mut, and J. K. Torrance (Ottawa, Canada, 1998), pp. 523–529.
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56802 حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه ارزیابی تغییرات جذب عناصر معدنی در گیاه دارویی بالنگوی شهری (Lallemantia iberica) تحت تاثیر مقادیر مختلف مس و روی ارزیابی تغییرات جذب عناصر معدنی در گیاه دارویی بالنگوی شهری (Lallemantia iberica) تحت تاثیر مقادیر مختلف مس و روی عسگری لجایر حمایت کارشناس‌ارشد گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه تهران و دانشجوی دکتری گروه مهندسی علوم خاک دانشگاه تبریز ثواقبی فیروزآبادی غلامرضا استاد فقید، و دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج متشرع زاده بابک استاد فقید، و دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج هادیان جواد پژوهشکده گیاهان دارویی دانشگاه شهید بهشتی 22 12 2015 46 4 791 799 09 09 2014 18 08 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56802.html

روی و مس از عناصر غذایی ضروری کم‌مصرف گیاه و در غلظت‌های زیاد، عاملی تنش‌زا برای گیاهان و محدودکنندة رشد و جذب سایر عناصر غذایی‌ به‌شمار می‌روند. هدف این پژوهش، بررسی جذب عناصر کم‌مصرف (مس، روی، آهن و منگنز) و پرمصرف (فسفر و پتاسیم) در گیاه دارویی بالنگوی شهری در خاک دچار کمبود، کفایت و بیش‌بود عناصر مس و روی است. تیمارها شامل سه سطح مس (صفر، 5 و 25 میلی‌گرم مس در کیلوگرم از منبع سولفات مس) و سه سطح روی (صفر، 10 و 50 میلی‌گرم روی در کیلوگرم خاک از منبع سولفات روی) به همراه ترکیبی از تمام سطوح فوق (در مجموع 9 تیمار) بود. نتایج نشان داد که تمام تیمارهای اعمال‌شده موجب اثر مثبت بر جذب مس و روی ریشه شد؛ اما در اندام هوایی، مس و روی در غلظت‌های پایین (به ترتیب 5 و 10 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک) و بالا (به ترتیب 25 و 50 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک) به ترتیب اثر مثبت و منفی بر جذب همدیگر داشتند. اثر منفی سطوح بالای روی بر جذب مس اندام هوایی بیش از سطوح بالای مس بر جذب روی اندام‌ هوایی بود. میزان جذب پتاسیم ریشه و اندام‌ هوایی نیز به غیر از سطوح بالای مس و تیمارهای ترکیبی روی با سطوح بالای مس افزایش داشت. این نتایج هشداری سودمند در استفادة کنترل‌شده از مس و روی در کشت‌وکار گیاه دارویی بالنگوی شهری است.

 بالنگوی شهری تنش جذب گیاه دارویی Alaoui-Sossé, B., Genet, P., Vinit-Dunand, F., Toussaint, M . L., Epron, D., Badot, P. M. (2004) Effect of copper on growth in cucumber plants (Cucumis sativus L.) and its relationships with carbohydrate accumulation and changes in ion contents. Plant Science. 166: 1213-1218. Ali Ehyaei, M. and Behbahanizadeh, A. (1993) Methods of chemical analysis of soil, Vol.1, Publication No. 893. Soil and Water Research Institute. Tehran. Ali, N. A., Bernal, M. P. and Ater, M. (2002) Tolerance and bioaccumulation of copper in Phragmites australis and Zea mays. Plant and Soil. 239:103-111. Bernal, M., Cases, R., Picorel, R. and Yruela, I. (2007) Foliar and root Cu supply affect differently Fe-and Zn-uptake and photosynthetic activity in soybean plants. Environmental and experimental botany. 60:145-150. Bonnet, M., Camares, O. and Veisseire, P. )2000) Effects of zinc and influence of Acremonium lolii on growth parameters, chlorophyll a fluorescence and antioxidant enzyme activities of ryegrass (Lolium perenne L.) cv Apollo). Journal of Experimental Botany. 51(346):945-953.   Boorboori, M. R. and Tehrani, M. M. (2010). The effect interaction of amounts and Methods applications of copper and zinc on plant characteristics and grain protein of wheat. Crop physiology. 2 (8):29-44. (In Persian) Botanica, A. B. C. (2009) Micromorphological studies of (Lallemantia iberica L.) Lamiaceae species growing in Turkey. Acta Biologica Cracoviensia Series Botanica. 51(1): 45-54. Bouazizi, H., Jouili, H., Geitmann, A. and El- Ferjani, E. (2010) Copper toxicity in expanding leaves of Phaseolus vulgaris L. antioxidant enzyme response and nutrient element uptake. Ecotoxicology and environmental safety. 73:1304-1308. Emami, A. (1996) Methods of plant analysis Vol.1. Publication No. 982. Soil and Water Research Institute. Tehran. Ghorbanli, M. L. and Babalar, M. (2003) Mineral nutrition of Plnats. Tarbiat moallem University press, Tehran. Ishimaru, Y., Bashir, K., and Nishizawa, N.K  (2011) Zn uptake and translocation in rice plants. Rice, 4: 21-27. Jafari, F., Golchin, A. and Shafiei, S. (2014) The effects of nitrogen and foliar application of iron aminochelate on yield and growth indices of dill  (Anethum graveolans L.) medical plant. Jornal of science and technological greenhouse culture. 5(17): 1-12. Kabata-Pendias, A. (2001) Trace elements in soils and plants, CRC press, New York. Kopittke, P. M. and Menzies, N. W. (2006) Effect of Cu toxicity on growth of cowpea (Vigna unguiculata). Plant and Soil. 279: 287-296. Kováčik,  J., Klejdus,  B., Hedbavny,  J., Štork,  F. and Bačkor, M. (2009) Comparison of cadmium and copper effect on phenolic metabolism, mineral nutrients and stress-related parameters in Matricaria chamomilla plants. Plant and soil. 320: 231-242. Kovácik, J., Klejdus, B . I., Hedbavny,  J., Stork,  F. and Grúz, J.  (2012) Modulation of copper uptake and toxicity by abiotic stresses in Matricaria chamomilla plants. Journal of agricultural and food chemistry. 60: 6755-6763 Malakouti, M. J., Keshavarz, P. and Karimian N. A (2008). Comprehensive Approach towards identification of nutrients deficiencies and optimal fertilization for sustainable agriculture. TarbiatModaress University press. (In Persian). Malekouti, M. J. and Tehrani, M. M (2005). Effects of micronutrients on the yield and quality of agricultural products (micro- nutrients with macro- effects). Tarbiat Modarres University press. Tehran. Iran. (In Persian) Marschner, H. (2011) Mineral nutrition of higher plants, Academic Press, New Yurk. Morteza-Semnani, K. (2006) Essential Oil Composition of Lallemantia iberica Fisch. CA Mey. Journal of Essential Oil Reserch.18:164-165. Nori-Shargh, D., Kiaei, S., Deyhimi, F., Mozaffarian, V. , Yahyaei, H. (2009) The volatile constituent’s analysis of Lallemantia iberica (MB) Fischer & Meyer from Iran. Natural Product Research. 23: 546-548. Omid Beygi, R. (2008) Production and processing of medicinal plants. Vol1. Astan ghods press. Ouzounidou, G. (1995) Responses of maize (Zea mays L.) plants to copper stress—I. Growth, mineral content and ultrastructure of roots. Environmental and experimental botany. 35(2):167-176. Overeem, A., Buisman, G. J., Derksen, J. T., Cuperus, F. P., Molhoek, L., Grisnich, W. and Goemans, C. (1999) Seed oils rich in linolenic acid as renewable feedstock for environment-friendly crosslinkers in powder coatings. Industrial crops and products. 10(3): 157-165. Pande, P., Anwar, M., Chand, S., Yadav, V .K. and Patra, D. (2007) Optimal level of iron and zinc in relation to its influence on herb yield and production of essential oil in menthol mint. Communication in soil science and plant analysis. 38:561-578. Rion, B. and Alloway, J. (2004) Fundamental aspects of Zinc in soils and plants. International Zinc. Rout, G. R. and Das, P. (2003) Effect of metal toxicity on plant growth and metabolism: I. Zinc. Agronomie. 23(1): 3-11. Ruhi Nogh, A. (2011). The effect of organic fertilizer and plant density on quantitative and qualitative characteristics of medicinal plants Balngu. MS.c Tesis .Faculty of Agricultural in Mashhad University. Iran. (In Farsi). Shabanzadeh, Sh., Ramroudi, M. and Galavi, M. (2012) Influence of Micronutrients Foliar Application on Seed Yield and Quality Traits of Black Cumin in Different Irrigation Regimes. Journal of Crop Production and Processing. 1(2): 79-89. Sheldon, A. and  Menzies, N. (2005) The effect of copper toxicity on the growth and root morphology of Rhodes grass (Chloris gayana Knuth.) in resin buffered solution culture. Plant and soil. 278(1): 341-349. Stoyanova, Z. and Doncheva, S. (2002) The effect of Zinc supply and succinate treatment on plant growth and mineral uptake in pea plant. Plant Physiology. 14 (2): 111-116. Talukder, K. H., Ahmed, A. U., Islam, M. S., Asaduzzaman, M. and Hossain, M .D . (2011) Incubation studies on exchangeable Zn for varying levels of added Zn under aerobic and anaerobic conditions in grey terrace soils, non calcarious floodplain soils and calcarious floodplain soils. Journal of science Foundation. 9: 2. 9-15. Zare Dehabadi, S., Asrar, Z. and Mehrabani, M. (2008) Effect of zinc on growth and some physiological and biochemical parameters of spearmint (Mentha spicata L.). Iranian Journal of Plant Biology, 20 (3): 230-241. (In Farsi). Zargari, A. (1997). Medicinal Plant. Vol. 4, Tehran University Press. (In Farsi).
Iran J Soil Water Res University of Tehran تحقیقات آب و خاک ایران 2008-479X University of Tehran 99 10.22059/ijswr.2015.56804 حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه برخی آثار کمپوست قارچ مصرفی و بیوچار باگاس بر فعالیت فسفاتاز قلیایی و فراهمی فسفر در چند خاک آهکی برخی آثار کمپوست قارچ مصرفی و بیوچار باگاس بر فعالیت فسفاتاز قلیایی و فراهمی فسفر در چند خاک آهکی فتحی گردلیدانی ارژنگ دانشجوی کارشناسی‌ارشد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران میر سید حسینی حسین دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران فرحبخش محسن استادیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران 22 12 2015 46 4 801 812 11 04 2015 25 05 2015 Copyright © 2015, University of Tehran. 2015 https://ijswr.ut.ac.ir/article_56804.html

کمبود فسفر یکی از مشکلات اصلی کشاورزی در خاک‌های آهکی است. به منظور بررسی اثر کمپوست قارچ مصرفی (SMC) و بیوچار باگاس نیشکر (B) بر فعالیت آنزیم فسفاتاز قلیایی و فراهمی فسفر در سه خاک لوم، لوم‌ رسی و لوم شنی مطالعة انکوبه‌کردن انجام‌ گرفت. تیمارها شامل سطوح بیوچار B1 و B2 (15و30 تن در هکتار)، سطوح کمپوست SMC1، SMC2 (20و40 تن در هکتار) و شاهد (C) بود. بعد از اعمال تیمارها در زمان‌های 14 (T1)، 60 (T2) و 120 (T3) روز فسفر قابل‌جذب و pH و در زمان T3 فعالیت فسفاتاز قلیایی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد SMC در هرسه خاک سبب افزایش فعالیت فسفاتاز در خاک می‌شود، ولی بیوچار در خاک لوم شنی بی‌تأثیر بود. میانگین فعالیت فسفاتاز تیمار شاهد در سه بافت لوم شنی، لوم و لوم رسی به ترتیب 2090، 2931 و 2888 µg PNP.g-1Soil. h-1بود که برای تیمار SMC2 به ترتیب به 3034، 3709 و 3533 µg PNP.g-1Soil. h-1افزایش پیدا کرد. همچنین، هر دو سطح SMC سبب افزایش فراهمی فسفر شد، در حالی که مصرف بیوچار اثر کمتری داشت. SMC2 بهترین اثر را در افزایش فراهمی فسفر داشت، به طوری که میانگین فسفر قابل‌جذب در سه بافت لوم شنی، لوم و لوم رسی به ترتیب از 4/19، 8/8 و 9/3 mg.Kg-1در تیمار شاهد به 37، 28 و 22 mg.Kg-1در تیمار SMC2 افزایش یافت. کمپوست قارچ pH خاک‌ها را کاهش و بیوچار را افزایش داد. نتایج نشان داد که کاربرد SMC در خاک‌های آهکی مورد آزمایش، سبب افزایش فراهمی فسفر و بهبود سایر خصوصیات از جمله pH شده است.

 بیوچار فراهمی فسفر فسفاتاز قلیایی کمپوست قارچ Akça, M. O., and Namli, A. (2015). Effects of poultry litter biochar on soil enzyme activities and tomato, pepper and lettuce plants growth. Eurasian Journal of Soil Science, 4(3), 203-210.    Barahimi, N., Afyuni, M., Karami, M., and Rezaee Nejad, Y. (2009). Cumulative and residual effects of organic amendments on nitrogen, phosphorus and potassium concentrations in soil and wheat. journal of science and technology of agriculture and natural resources, 12(46), 803-812. (In Farsi) Badanur, V. P., Poleshi, C. M., and Naik, B. K. (1990). Effect of organic matter on crop yield and physical and chemical properties of a vertisol. Journal of the Indian Society of Soil Science. 38(3), 426-429. Balota, E. L., Kanashiro, M., Colozzi Filho, A., Andrade, D. S., and Dick, R. P. (2004). Soil enzyme activities under long-term tillage and crop rotation systems in subtropical agro-ecosystems. Brazilian Journal of Microbiology, 35(4), 300-306. Banik, S., and Dey, B.K. (1982). Available phosphate content of an alluvial soil as influenced by inoculation of some isolated phosphate-solubilizing micro-organisms. Plant and Soil, 69(3), 353-364. Cabilovski, R., Manojlovic, M., Bogdanovic, D., Magazin, N., Keserovic, Z., and Sitaula, B. K. (2014). Mulch type and application of manure and composts in strawberry (Fragaria× ananassa Duch.) production: impact on soil fertility and yield. Žemdirbystė (Agriculture), 101(1), 67-74. Chapman, H.D. (1965). Cation exchange capacity. In Black, C.A., Evans, D.D., White, L.J., Ensminger, L.E., and Clark, F.E. (eds.), Methods of Soil Analysis. American Society of Agronomy, Madison, WI, pp. 891–901. Ch’ng, H. Y., Ahmed, O. H., and Majid, N. M. A. (2014). Improving phosphorus availability in an acid soil using organic amendments produced from agroindustrial wastes. The Scientific World Journal. Published 16 June 2014. from http://dx.doi.org/10.1155/2014/506356  Dawson, M., Dixon, T., Inkerman, P. (1990). Moisture loss from baled bagasse during storage. Proceedings of Australian Society of Sugar Cane Technologists, pp. 199-206. Dick, W. A., Tabatabai, M. A., and Metting Jr, F. B. (1992). Significance and potential uses of soil enzymes. Soil microbial ecology: applications in agricultural and environmental management, pp. 95-127.  Dinesh, R., Ganeshamurthy, A.N., Chaudhuri, S.G., Prasad, G.S. (2003). Dissolution of rock phosphate as influenced by farmyard manure, fresh poultry manure and earthworms in soils of an oilpalm plantation.  Journal of the Indian Society of Soil Science. 51: 308–312. Emmerling C, Embacher A, Haubold-Rosar Mand Schröder D. (1996). Initiierung und forderung der mikrobiellen Biomasse und mikrobieller Aktivitäten in jungen Kippsubstraten durch organische Reststoffe. VDLUFA-Schriftenr. 44, 579–582. Gagnon, B., Simard, R.R. (1999). Nitrogen and phosphorus release from on farm and industrial composts. Canadian Journal of Soil Science. 79, 481–489. Gee, G.W., and Bauder, J.W. (1986). Particle- size analysis. In Klute, A. (ed.), Methods of Soil Analysis. Part 1. Physical and Mineralogical Methods. Soil Science Society of America and American Society of Agronomy, Madison, WI, USA, pp. 383-411. Gburek, WJ., Barberis, E., Haygarth, PM., Kronvang, B., and Stamm, C. (2005). Phosphorus mobility in the landscape. In: Sims JT, Sharpley AN (eds) Phosphorus: agriculture and the environment. Soil ScienceSociety of America, Madison, WI, PP. 947–953. Glaser, B., Lehmann, J. and Zech,W. (2002). Ameliorating physical and chemical properties of highly weathered soils in the tropics with charcoal – a review’, Biology and Fertility of Soils, 35: 219–230.  Giusquiani, P. L., Marucchini, C., and Businelli, M. (1988). Chemical properties of soils amended with compost of urban waste. Plant and Soil, 109(1): 73-78. Hunt, J. F., Ohno, T., He, Z., Honeycutt, C. W., and Dail, D. B. (2007). Inhibition of phosphorus sorption to goethite, gibbsite, and kaolin by fresh and decomposed organic matter. Biology and fertility of soils, 44(2), 277-288. Hue, N. V. (1991). Effects of organic acids/anions on P sorption and phytoavailability in soils with different mineralogies. Soil Science, 152(6), 463-471. Food and Agriculture Organisation, (2012). FAOSTAT database. http://www.fao. 2012 Available from. Iyamuremye, F., and Dick, R.P. 1996. Organic amendments and phosphorus sorption. Advance Agronomy, 56: 139-185. Inyang, M., Gao, B., Pullammanappallil, P., Ding, W., and Zimmerman, A. R. (2010). Biochar from anaerobically digested sugarcane bagasse. Bioresource Technology, 101(22), 8868-8872.  IUSS, W. (2014). World Reference Base for Soil Resources 2014. International soil classification system for naming soils and creating legends for soil maps.World Soil Resources Reports, (106). Kalembasa, S., and Symanowicz, B. (2012). Enzymatic activity of soil after applying various waste organic materials, ash, and mineral fertilizers. Polish Journal of Environmental Studies, 21(6), 1635-1641. Karami, M., Afyuni, M., Rezaee Nejad, Y., and Khosh Goftarmanesh, A. (2009). Cumulative and Residual Effects of Sewage Sludge on Zinc and Copper Concentration in Soil and Wheat. journal of science and technology of agriculture and natural resources, 12(46), 639-654. (In Farsi) Kiss, S., Stefanic, G., Dragan-Bularda, M. (1974). Soil enzymology in Romania. II. journal of Contributii Botanice (Botanical Contributions), pp. 197–207. Kızılkaya, R., Aşkın, T., Bayraklı, B., and Sağlam, M. (2004). Microbiological characteristics of soils contaminated with heavy metals. European Journal of Soil Biology. 40: 95-102. Kuo, S. (1996). Phosphorus. In D. L. Sparks (ed.), Methods of Soil Analysis. Part 3. Chemical Methods. Soil Science Society of America and American Society of Agronomy, Madison, WI, USA, pp. 869-919. Liang, B., Lehmann, J., Solomon, D., Kinyangi, J., Grossman, J., O'neill, B., and Neves, E. G. (2006). Black carbon increases cation exchange capacity in soils. Soil Science Society of America Journal, 70(5), 1719-1730. Liang, Y., Yang, Y., Yang, C., Shen, Q., Zhou, J., and Yang, L. (2003). Soil enzymatic activity and growth of rice and barley as influenced by organic manure in an anthropogenic soil. Geoderma, 115(1), 149-160. Martens, D.A., Johanson, J.B., Frankenbenger, W.T. (1992). Production and persistence of soil enzymes with repeated additions of organic residues. Soil Science, 153: 53–61. Ma, L., and Xu, R. K. (2010). Effects of regulation of pH and application of organic material adsorption and desorption of phosphorus in three types of acid soils. Journal of Ecology and Rural Environment, 26, 596-599.  McConneU, D.B., Shiraiipour, A and Smith, W.H. (1993). Compost application improves soil properties. Biocycle. 34: 61-63. Mkhabela, M. S. (1998). Effects of municipal solid waste compost on soil phosphorus availabüity and uptake by potatoes and sweet Corn. Dalhousie University Halifax, Nova Scotia, Canada. MoralesMM, Comerford N, Guerrini IA, Falcao NPS, Reeves JB. (2013). Sorption and desorption of phosphate on biochar and biochar–soil mixtures. Soil Use Management, 29: 306–314. Nannipieri, P., Giagnoni, L., Renella, G., Puglisi, E., Ceccanti, B., Masciandaro, G., Fornasier, F., Moscatelli, MC., and Marinari, S. (2012). Soil enzymology: classical and molecular approaches. Biology and fertility of soils. 48:743–762. Nelson, D.W., and Sommers, L.E. (1982). Total carbon, organic carbon, and organic matter. In: Page, A.L. (Ed.), Methods of Soil Analysis. Part 2. 2nd Edition Agronomy. Monographs. 9. Soil Science Society of America and American Society of Agronomy, Madison, WI, USA, pp. 539-579. Olsen, S.R., and Sommers, L.E. (1982). Phosphorus. In Klute, A. (ed.), Methods of Soil Analysis Part 2: Chemical and microbiological Methods. Soil Science Society of America and American Society of Agronomy, Madison, WI, USA, pp. 403-430. Nelson, R.E. (1982). Carbonate and gypsum. In : Page A.L., Miller R.H. , Keeney D.R. (eds), Methods of Soil Analysis. American Society of Agronomy, Madison, WI, USA. pp. 181–197. Parvage MM, Ulén B, Eriksson J, Strock J, Kirchmann H (2013) Phosphorus availability in soils amended with wheat residue char. Biology and fertility of soils. 49: 245–250. Sujana, I. P., Lanya, I., Subadiyasa, I. N. N., and Suarna, I. W. (2014). The effect of dose biochar and organic matters on soil characteristic and corn plants growth on the land degraded by garment liquid waste. Journal of Biology, Agriculture and Healthcare, 4(5), 77-88. Tabatabai, M. A., and Bremner, J. M. (1969). Use of p-nitrophenyl phosphate for assay of soil phosphatase activity. Soil biology and biochemistry, 1(4), 301-307. Tabatabai, M. A. (1994). Soil enzymes. In: Weaver RW, Angle JS, Bottomley PS (eds) Methods of soil analysis. Part 2 – Microbiological and biochemical properties. Soil Science Society of America and American Society of Agronomy, Madison, WI, US, pp. 775–833. Tabatabai , M. A. (1982). Soil enzymes, in: Methods of Soil Analysis, part 2, Soil Science Society of America and American Society of Agronomy, Madison, WI, USA, pp. 903-947. Tarafdar, J. C. (1995). Visual demonstration of in vivo acid phosphatase activity of VA mycorrhizal fungi. Current Science, 69(6), 541-543. Tejada, M., Garcia, C., Gonzalez, J.L., and Hernandez, M.T. (2006). Use of organic amendment as a strategy for saline soil remediation: influence on the physical, chemical and biological properties of soil. Soil Biology and Biochemistry, 38, 1413-1421. Yu, W., Ding, X., Xue, S., Li, S., Liao, X., and  Wang, R. (2013). Effects of organic-matter application on phosphorus adsorption of three soil parent materials. Journal of soil science and plant nutrition, (AHEAD). pp. 23-31. Vahabi Mashak, F., Mirseyed Hosseini, H., Shorafa, M., and Hatami, S. (2008). Investigation of the effects of spent mushroom compost (SMC) application on some chemical properties of soil and leachate. Journal of Water and Soil, 22(2), 395-406. (In Farsi) Van Zwieten, L., Kimber, S., Downie, A., Morris, S., Petty, S., Rust, J., and Chan, K. Y. (2010). A glasshouse study on the interaction of low mineral ash biochar with nitrogen in a sandy soil. Soil Research, 48(7), 569-576. Williams, B. C., McMullan, J. T., and McCahey, S. (2001). An initial assessment of spent mushroom compost as a potential energy feedstock. Bioresource Technology, 79(3), 227-230. Zhai, L., CaiJi, Z., Liu, J., Wang, H., Ren, T., Gai, X., ... and Liu, H. (2015). Short-term effects of maize residue biochar on phosphorus availability in two soils with different phosphorus sorption capacities. Biology and Fertility of Soils, 51(1), 113-122.