0 تأثیر توأم طوق و کابل بر عمق آب‌شستگی اطراف گروه‌پایه‌های پل در قوس رودخانه‌ها Effect of Combination Wrapping Cable and Collar on Depth of Scour around Cylindrical Bridge Pier Groups on Rivers Meander https://ijswr.ut.ac.ir/article_51166.html 10.22059/ijswr.2014.51166 0 پژوهشگران زیادی روش‌های مقابله با آب‌شستگی در اطراف پایه‌های پل در یک مسیر مستقیم را مطالعه کردند. در‌حالی‌که ممکن است به‌دلیل محدودیت ناچار به احداث پل در قوس رودخانه‌ها شویم، با توجه به تفاوتی که میان الگوی جریان در مسیر مستقیم و قوس‌ها وجود دارد مطالعة الگوی آب‌شستگی در اطراف پایه‌های پل در قوس‌ها ضروری است. از‌این‌رو در این پژوهش سعی شده است تأثیر توأم طوق و کابل بر عمق آب‌شستگی، اطراف گروه پایه‌های پل قرار گرفته در قوس رودخانه‌ها مطالعه شود. در این مطالعه از کابل با دو ضخامت D2/0 و D4/0 و در سه گام D2/0، D5/0 و D استفاده شد. نتایج این پژوهش نشان داد با افزایش قطر کابل و کمتر‌شدن فاصلة میان گام‌های کابل، آب‌شستگی کاهش می‌‌یابد. دربارة گروه‌پایه‌هایی که در جهت جریان قرار می‌‌گیرند، عمق آب‌شستگی برای پایة جلویی بیشتر از دو پایة دیگر است. دربارة پایه‌های عمود بر جریان، بیشترین عمق آب‌شستگی در پایة میانی مشاهده می‌‌شود که در این مورد نیز مانند پایه‌های قرار‌گرفته در جهت جریان با افزایش فاصلة بین پایه‌ها، عمق آب‌شستگی کم می‌‌شود. استفاده از طوق در فاصله‌های کم بین پایه‌ها مؤثرتر از کابل بود، همچنین استفادة توأم طوق و کابل، بیشترین کاهش در عمق آب‌شستگی را نتیجه داد.‌ 1 A large number of authors have studied to find out how to control scouring around a pier along direct stream. The objective of this research is then to study a scour pattern around such piers on curves rivers due to the fact that there may be a difference between a flow pattern on a direct line and the meander. Thus, this study tries to check whether the use of cable and collar alone and in a combination of cable and collar affects scouring around bridge pier group constructed on rivers meander. In this study two thickness of cable 0.2D and 0.4D and three steps 0.2D, 0.5D and D are used. The results showed that more scouring depth is decrease as a cable diameter increases and the pitch of helix decrease. About pier groups that are in the direction of water flow, scour depth for first pier is more than single pier, that represents increase of reinforcing phenomenon, also scouring depth for middle and back piers due to sheltering phenomenon, is less than single pier. About piers perpendicular to the flow direction, the maximum scour depth is observed in middle pier, also at this case scour depth is reduced by increasing distance between piers. Using collar is more effective than cable for small distances between piers. Also it is found that using a combination of cable and collar results the most reduction in scoring depth. 1 10 سید محمد علی زمردیان Seyed Mohammadali Zomorodian دانشیار دانشگاه شیراز ایران mzomorod@shirazu.ac.ir مجتبی عقلی Mojtaba Aghli دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز ایران m_aghli2011@ymail.com آب‌شستگی طوق قوس کابل گروه‌پایه‌ها

0 بررسی تأثیر انتشار کربن فعال بر خصوصیات هیدرودینامیکی محیط متخلخل ماسه‌ای Study of the Effects of Infiltration of Activated Carbon on Hydrodynamic Properties of a Sandy Porous Media https://ijswr.ut.ac.ir/article_51167.html 10.22059/ijswr.2014.51167 0 استفاده از فاضلاب تصفیه‌شده در آبیاری به‌عنوان یکی از منابع آب نامتعارف به‌واسطة محدودیت منابع آب در کشور در حال گسترش است. در فرایندهای تصفیه یکی از افزودنی‌های پرکاربرد، کربن فعال بوده است که به هنگام ورود به محیط متخلخل امکان ایجاد تغییر در خصوصیات هیدرولیکی خاک و تخریب آن را به‌دنبال دارد. در این پژوهش، اثر میزان کربن فعال ورودی به انحای مختلف بر خصوصیات هیدرودینامیکی خاک نوع ماسه از طریق مدل‌سازی هیدرولیکی بررسی شد. ارتباط هدایت هیدرولیکی اشباع، چگالی ظاهری و تخلخل یک خاک ماسه‌ای طی دو مرحله آزمایش شامل عبور آب از مخلوط خاک-کربن با غلظت 1 تا 7 درصد جرمی و عبور مخلوط آب‌ـ کربن با غلظت‌های 5/0 تا 2 درصد از نمونه خاک بررسی شد. نتایج آزمایش‌ها نشان داد که هدایت هیدرولیکی اشباع ماسه به‌ازای غلظت خاک‌ـ کربن 7‌درصد از 06/0 به 014/0 سانتی‌متر بر ثانیه )با حدود 80‌درصد کاهش( و تخلخل از 44/0 به 426/0 کاهش یافت و چگالی ظاهری از 5/1 به 507/1 گرم بر سانتی‌مترمکعب افزایش پیدا کرد. همچنین، مشاهده شد که با عبور مخلوط آب‌ـ کربن از نمونه ماسه با غلظت 2 درصد جرمی، هدایت هیدرولیکی و تخلخل به‌ترتیب 5/91‌درصد و حدود 6‌درصد کاهش و چگالی ظاهری 71/0 درصد افزایش یافته است. 1 Application of outflow water from treatment plants for irrigation as a non-usual water resource is being developed due to the lack of usual water resources in Iran. Activated carbon as a conditioner in water treatment procedures causes undesired changes in hydraulic properties of porous media and soil degradation. In this paper, the effects of activated carbon concentration on hydrodynamic properties of a sand soil were studied through a physical modeling activity. Variation of saturated hydraulic conductivity, bulk density and porosity of the sand was measured for two categorical tests. First, for the flowing of fresh water through a soil-carbon mixture with 1 to 7 mass percent and the other for the mixture of water-carbon with 0.5 to 2 mass percent through the sand. The results showed that the saturated hydraulic conductivity of sand decrease 80 percent due to mixture of 7 percent sand-carbon and reduced from 0.06 cm/s to 0.014 cm/s, porosity was reduced from 0.44 to 0.426 and bulk density was increased from 1.5 to 1.507 g/cm3. Also, reduction of 91.5% and 6% for saturated hydraulic conductivity and porosity, respectively and an increase of 0.71% in bulk density were observed due to flowing water-carbon through the sand column with concentration of 2%. 11 17 مهسا جمشیدی Mahsa Jamshidi دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) ایران mahsa_jamshidi67@yahoo.com پیمان دانش کار آراسته Peyman Arasteh استادیار دانشگاه بین‌المللی امام خمینی) ره) ایران arasteh@eng.ikiu.ac.ir عباس ستوده نیا Abas Sotoodehnia استادیار دانشگاه بین‌المللی امام خمینی) ره) ایران sotoodehnia@eng.ikiu.ac.ir مدل هیدرولیکی هدایت هیدرولیکی

0 پیش‎بینی سطح ایستابی با استفاده از سری‏های زمانی و سیستم استنباط فازی‌ـ عصبی تطبیقی Water Table Prediction by Using Time Series Models and Adaptive Neural Fuzzy Inference System https://ijswr.ut.ac.ir/article_36606.html 10.22059/ijswr.2014.36606 0 مدل‌سازی در مناطق خشک برای مدیریت بهینة منابع آب اهمیت ویژه‌ای دارد. آب زیرزمینی از مهم‌ترین منابع آبی در مناطق خشک محسوب می‌شود. هدف این پژوهش ارزیابی عملکرد سیستم استنباط فازی عصبی تطبیقی (انفیس) و مدل‌های سری زمانی در پیش‌بینی سطح ایستابی است. در این پژوهش، با استفاده از مدل‌های سری زمانی و مدل انفیس با توابع عضویت مختلف اقدام به پیش‌بینی یک ماه بعد سطح آب‎های زیرزمینی دشت شیراز شد. بهترین ترکیب ورودی و طول داده‌های آموزشی و صحت‎سنجی در مدل انفیس با استفاده از آزمون گاما و M برآورد شد. عملکرد مدل‎های مختلف با پارامترهای خطا و دیاگرام تیلر مقایسه شد. نتایج مدل انفیس نشان داد که این مدل با تابع عضویت Π شکل عملکرد بهتری نسبت به بقیة توابع عضویت دارد (241/1 RMSE= و 953/0 MAE=). مقایسة عملکرد مدل‌ها، حاکی از کارایی بسیار مناسب مدل خطی ARIMA (2,1, 2) نسبت به مدل انفیس با توابع عضویت مختلف است (325/0 RMSE= و 241/0 MAE=).‌ . 1 Modeling in arid regions to better manage water resources is very important. Groundwater is an important water resource in arid regions. The purpose of this study was to assess the performance of adaptive neuro fuzzy inference (ANFIS) and time series models to predict the water table. In this study, groundwater levels of Shiraz plain for one month ahead were forecasted by using time series models and ANFIS model. In the ANFIS model has been used Gamma and M-test for determine of the optimal input combination and training and testing data length. Performance of different models was compared with the parameters of the error and Taylor diagrams. ANFIS model results showed that this model with membership function of Π-shaped has better performance than the rest of membership functions. Performance comparison of the models indicated very suitable performance of the ARIMA (2, 1, 2) model than ANFIS models with different membership functions. 19 28 بهرام چوبین Bahram Choubin دانشجوی دکتری، ساری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ایران bahram.choubin@ut.ac.ir آرش ملکیان Arash Malekian استادیار پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران ایران malekian@ut.ac.ir فرزانه ساجدی حسینی Farzaneh Sajedi Hosseini دانشجوی کارشناسی ارشد، ساری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ایران farzsajedi@gmail.com امید رحمتی Omid Rahmati دانشجوی دکتری، لرستان، دانشگاه لرستان‌ ایران omid_rahmati@ut.ac.ir آزمون گاما انفیس دیاگرام تیلر ARIMA

0 اثر شیب در معادلات مرتبه بالا یک‌بعدی: آزمون آزمایشگاهی و کاربرد در تولید منحنی‌های سنجه Slope Impact in High Order 1D Equations: Experimental Investigation and Application in Stage Discharge Curve Production https://ijswr.ut.ac.ir/article_51168.html 10.22059/ijswr.2014.51168 0 معادلات سنت‌ـ ونانت به‌دلیل فرض‌های انجام‌شده در استخراج معادله‌ها کارایی خود را در شرایطی که فرض‌ها صادق نیستند، از دست می‌دهند. رفع محدودیت ناشی از حضور غیر هیدرواستاتیک فشار و شیب زیاد در معادلات سنت‌ـ ونانت، توسط معادلة بوسینسک اصلاح‌شده انجام و ارائه شده است. مدل رایانه‌ای برای معادلة اصلاح‌شده و معادلة متداول بوسینسک در جریان غیرماندگار توسعه یافت. مدل تهیه‌شده برای تولید منحنی‌های سنجة دبی سرریزهای ذوزنقه‌ای که کاربرد وسیعی دارند، به کار رفت. دبی‌های 7 تا 30 لیتر بر ثانیه برای صحت‌سنجی نتایج مدل عددی در آزمایشگاه به کار رفت. با استفاده از مقادیر آزمایشگاهی دبی خطای نسبی برای هر دو معادله محاسبه شد. معادلة بوسینسک اصلاح‌شده متوسط خطای نسبی کمتر از 4 درصد داشت و معادلات بوسینسک متداول متوسط خطای نسبی 18‌درصد در پیش‌بینی دبی داشتند. این امر نشان‌دهندة تأثیر چشمگیر عامل شیب بر درستی نتایج است. همچنین معادلات بوسینسک اصلاح‌شده توانایی تولید منحنی ‌سنجة دبی سرریز ذوزنقه‌ای با درستی بالا را دارد. 1 The assumptions considered in developing the Saint-Venant equations limit their application in many practical situations. The modified Boussinesq equation was presented to overcome the limitation imposed by Saint-Venant equation due to the presence of non-hydrostatic pressure distribution and steep slope. In this paper a computational model was developed for solving the modified and the traditional Boussinesq equations for unsteady flow condition. Verification of the numerical results was accomplished by compiled discharge experimental data in the range 7 and 30 l/s. The relative errors associated with the results of both equations were calculated. The average relative errors were 4 and 18 percent respectively for the modified Boussineq and the traditional one in predicting discharge. This highlighted the importance of the slope impact on the accuracy of the results. Also, the modified equation is able to produce the stage-dischrge relationship for trapezoidal weir with high accuracy. 29 35 الهام درویشی Elham Darvishi دانشجوی دکتری سازه‌های آبی، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران‌ ایران gdarvishi@ut.ac.ir صلاح کوچک زاده Sallah Koochakzadeh استاد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران‌ ایران skzadeh@ut.ac.ir جان فنتون John Fenton استاد دانشگاه فنی وین، اتریش ایران johnfenton@gmail.com عبدالحسین هورفر Abdolhosein Hoorfar استاد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران ایران hoorfar@ut.ac.ir بوسینسک سرریزهای ذوزنقه‌ای سنت-ونانت شیب منحنی سنجه

0 مطالعة آزمایشگاهی مشخصات هیدرولیکی سیستم‌های آبیاری قطره‌ای کم‌فشار Experimental Study of the Hydraulic Properties of Low-Pressure Drip Irrigation System https://ijswr.ut.ac.ir/article_51169.html 10.22059/ijswr.2014.51169 0 هیدرولیک سیستم‌های آبیاری قطره‌ای کم‌فشار به‌‌صورت آزمایشگاهی و توسط لوله‌های موجود در ایران بررسی شد. بدین منظور اثر بارهای آبی مختلف از 45/0 تا 8/1 متر در لولة لترال به قطر خارجی 32 میلی‌متر (طول‌های 16، 30، 60 و 89 متر) و همچنین لوله‌های لترال به طول 16 متر (قطرهای خارجی 16، 20، 25، 32 میلی‌متر) بر متوسط دبی گسیلنده‌ها، ضریب تغییرات، درصد یکنواختی و همچنین افت ارزیابی شد. نتایج نشان داد که سیستم آبیاری قطره‌ای کم‌فشار، دبی مورد نیاز را با یکنواختی مناسبی در طول لترال تأمین می‌کند. توان و ضریب ارتفاع هیدرولیکی در رابطة دبی‌ـ ارتفاع، به‌ترتیب برابر 819/0 و 975/1 برآورد شد. به‌علاوه نتایج نشان داد که یکنواختی بالای 88درصد در لولة لترال به طول 89 متر (قطر خارجی 32 میلی‌متر) و همچنین لترال به طول 16 متر (قطر خارجی 16 میلی‌متر)، در کمترین ارتفاع هیدرولیکی (5/0 متر) به دست می‌آید. 1 In this study, Hydraulic properties of low pressure drip irrigation systems were studied under laboratory conditions and using of the pipes that exist in Iran. Therefore, effect of various heads from 0.45 to 1.8m was evaluated for lateral pipe with outside diameter 32mm and length of 16, 30, 60 and also the lateral pipe with length 16 and outside diameter of 16, 20, 25 and 32mm, on hydraulic characteristics consist of average emitter discharge, variation coefficient, uniformity and loss. Emitters used in this study were micro-tube with length of 0.7m and outside diameter of 3mm that inserted to the lateral at 1m intervals. Results showed low pressure trickle irrigation system supplied necessary discharge in all of the lateral length and diameters to the end of it. Moreover, examine effect of lateral length and diameter on emitter coefficient uniformity indicated that desirable uniformity obtain in the lateral with length of 89m and outside diameter of 16mm and also the least head. 37 45 محبوبه سادات ملائی System Mahboubeh Sadat Mollaee دانشجوی سابق کارشناسی ارشد ایران m.mollaie13@gmail.com علی مهدوی مزده Ali Mahdavi Mazdeh استادیار گروه مهندسی آب دانشگاه بین‌المللی امام خمینی‌(ره) ایران al.mahdavi@gmail.com علیرضا وطن خواه Alireza Vatankhah استادیار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی دانشگاه تهران ایران arvatan@ut.ac.ir افت اصطکاکی بار آبی طول و قطر لترال یکنواختی توزیع

0 شبیه‏سازی زهکش خشک به‏منظور تعیین نسبت عرض نکاشت به کاشت در کشت نواری Simulation of Dry Drainage to Determine the Ratio of the Width of Non-Cropped to Cropped strip https://ijswr.ut.ac.ir/article_51170.html 10.22059/ijswr.2014.51170 0 زهکشی خشک، نوعی سیستم طبیعی است که به‏وسیلة تبخیر از مناطق نکاشت، به‌عنوان یک روش ممکن برای کنترل سطح ایستابی و شوری مناطق زهدار استفاده می‏شود. در این روش، بخشی از زمین‏ تحت کشت به‌صورت آیش رها شده و باقی زمین برای تولیدات کشاورزی استفاده می‏شود. چنانچه از این روش به‌صورت نوارهای موازی بهره‌گیری شود، تعیین نسبت کاشت به نکاشت یکی از مبانی طراحی این سیستم خواهد بود. در این زمینه، یک مدل فیزیکی از جنس پلکسی‌گلاس به طول 60 سانتی‏متر، عرض 20 سانتی‏متر و ارتفاع 50 سانتی‌متر طراحی و ساخته شد. طول این مدل توسط یک دیواره در عمق 5 سانتی‏متری خاکی با بافت شن‏لومی به دو قسمت تقسیم ‌شد و نیمی از آن آبیاری شد و نیمی دیگر به‌صورت نکاشت رها شد و در طول انجام آزمایش مقدار آبیاری و تبخیر اندازه‌گیری شد. اندازه‏گیری‏ها کمترین میزان تبخیر را 7/2 میلی‏متر بر روز نشان داد و این‏ مقدار زمانی ثبت شد که سطح خاک پوشیده از نمک شده بود. این عدد نزدیک به ضریب زهکشی متداول در طراحی سیستم‏های زهکشی است. بنابراین، با کمترین ریسک می‏توان نسبت 50‌درصد کاشت به 50‌‌درصد نکاشت را توصیه کرد. از سویی متوسط میزان تبخیر از سطح خاک در طول آزمایش شش میلی‏متر بر روز بود، بنابراین احتمال می‏رود که با یک مدیریت جمع‌آوری به‌موقع نمک روی سطح خاک، بتوان نسبت کاشت را بیشتر از 50‌درصد افزایش داد. 1 Dry drainage could be considered as a natural system which evaporates water from fallow areas to control water table depth and soil salinity in neighboring cropped area. The technique requires the retirement of part of the irrigated land. One of the most notable design criteria for this system is to estimate the ratio of cropped to fallow Strip width. A Plexiglas physical model with the dimensions of 60 cm length, 20 cm width and 50 cm height designed and built. The model was divided into two equal parts in which the first half was regularly irrigated while the other left fallow during the test. A précised scale was used to measure the evaporation. The minimum evaporation rate was 2.7 mm per day when the soil was mainly covered with salt crusts. As this measured value is close to the common drainage coefficient in most parts, hence with a low risk, the ratio of 50% fallow area to 50% cropping was recommended. It seems however, that with a good management and salt scraping one can expect a higher ratio of cropped to non-cropped ratio. 47 54 احمد دوستی Ahmad Doosti دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین ایران doosti.1988@gmail.com عباس ستوده نیا Abbas Sotoodehnia استادیار، دانشکدة فنی و مهندسی، دانشگاه بین‏المللی امام خمینی (ره) ایران sotoodehnia@eng.ikiu.ac.ir عبدالمجید لیاقت Abdolhamid Liaghat استاد، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران ایران aliaghat@ut.ac.ir پیمان دانش کار آراسته Peyman Daneshkar Arasteh استادیار، دانشکدة فنی و مهندسی، دانشگاه بین‏المللی امام خمینی (ره) ایران arasteh@ikiu.ac.ir تبخیر از سطح خاک شور زهکشی خشک کنترل شوری

0 مقایسة روش‏های هوش مصنوعی و رگرسیون چند‌متغیره برای واسنجی دستگاه القاگر الکترومغناطیس در منطقة اردکان Comparison of Soft Computing and Regression Techniques to Calibrate Electromagnetic Induction in Ardakan https://ijswr.ut.ac.ir/article_51171.html 10.22059/ijswr.2014.51171 0 به‌منظور واسنجی داده‏های دستگاه القاگر الکترومغناطیس از روش‏های مختلفی استفاده می‏شود. سؤال پیش رو این است که کدام یک از تکنیک‏ها قابلیت بیشتری برای برآورد غیرمستقیم داده‏های شوری خاک دارند. برای پاسخ به این پرسش، در پژوهش حاضر، از 600 نمونه خاک جمع‏آوری‌شده از منطقة اردکان برای واسنجی داده‏های هدایت الکتریکی ظاهری خاک با استفاده از روش‏های رگرسیونی و هوش مصنوعی بهره گرفته شد. در این راستا، داده‏ها به دو سری شامل سری آموزشی (80درصد داده‏ها) و سری ارزیابی (20درصد داده‏ها) تقسیم شد. به‌منظور مدل‏سازی و برآورد شوری، از مدل‏های نروفازی، شبکة عصبی مصنوعی، الگوریتم ژنتیک و رگرسیون چند‌متغیره استفاده شد. نتایج ارزیابی مدل‏ها بر‌اساس شاخص‏های ریشة مربعات خطا، میانگین خطا و ضریب تبیین نشان داد مدل نروفازی بالاترین دقت در برآورد شوری خاک در چهار عمق را دارد. به‏طوری‏که این مدل به میزان 9، 9، 5 و 2 درصد دقت برآورد شوری را به‌ترتیب در اعماق 15، 30، 60 و 100 سانتی‏متری نسبت به روش رگرسیون خطی چندگانه افزایش داده است. با توجه به عدم قطعیت در پدیده‏های مرتبط با خاک یا تقریبی‌بودن مقادیر اندازه‏گیری‌شده خصوصیات مختلف خاک، به‌نظر می‏رسد کارایی بالاتر مدل‏ مبتنی بر مجموعه‏های فازی در پردازش توابع انتقالی خاک به همین علت باشد. بعد از این مدل، الگوریتم ژنتیک و شبکه‏های عصبی مصنوعی نسبت به معادلات رگرسیونی کارایی بهتر داشته است. در‌مجموع، نتایج نشان داد روش‏های هوش مصنوعی کارایی بالاتری نسبت به روش‏های رگرسیونی برای واسنجی دستگاه القاگر الکترومغناطیس دارد. 1 Up to now, different methods have been applied to calibrate electromagnetic induction data. Therefore, at present research, we applied multi-linear regression (MLR) and artificial intelligence techniques (i.e. ANFIS, GA, ANNs) to calibrate the apparent electrical conductivity (ECa)- measured using an electromagnetic induction instrument and electrical conductivity (ECe)- measured in saturation paste. 600 soil samples collected from Ardakan in central Iran and divided into two subsets for calibration (80%) and testing (20%) of the models. To evaluate models, some evaluation parameters such as root mean square, average error and coefficient of determination were used. Results showed that the ANFIS model gives better estimation than the other techniques whereas this model increased accuracy of predictions about 9, 9, 5 and 2% for EC15, EC30, EC60, and EC100, respectability. Higher performance of ANFIS to predict soil salinity might be because of uncertainty. After ANFIS model, GA and ANN had better accuracy than multivariate regression. As a whole, results indicated that artificial intelligence methods had higher performance than regression technique to calibrate electromagnetic induction data. 55 65 محمدجواد روستا Mohammadjavad Rousta استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری‌‌ ایران mjrousta@yahoo.com روح‌اله تقی‌زاده مهرجردی Rouhollah Taghizadeh-Mehrjardi استادیار، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه اردکان‌ ایران rh_taghizade@yahoo.com فریدون سرمدیان Fereydoun Sarmadian استاد، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی دانشگاه تهران ایران fsarmad@ut.ac.ir محمدحسن رحیمیان Mohammadhasan Rahimian مربی، مرکز ملی تحقیقات شوری ایران mhrahimian@gmail.com شوری خاک مدل‏سازی هدایت الکتریکی ظاهری

0 تخمین هدایت الکتریکی خاک با استفاده از تصاویر فراطیفی هایپریون، مطالعة موردی: شمال دشت اورمیه Estimating of the Soil Electrical Conductivity by Using EO-1 Hyperion Satellite Images: A case Study in the North of the Uremia plain https://ijswr.ut.ac.ir/article_51172.html 10.22059/ijswr.2014.51172 0 شوری و قلیایی بودن خاک یکی از مشکلات عمده در مناطقی است که میزان بارندگی در آن‏ها کمتر از میزان تبخیر و تعرق است. در چنین شرایط اقلیمی نمک‏های محلول در سطح خاک تجمع می‌یابند و سبب کاهش عملکرد و حاصل‌خیزی خاک می‏شوند. بنابراین، شناسایی اراضی شور و گسترة آن در این خاک‏ها می‏تواند به اصلاح و بهبود مدیریت آن‏ها کمک کند. این پژوهش با هدف تخمین مقادیر هدایت هیدرولیکی خاک‏های شور با استفاده از تصاویر ماهواره‏ای هایپریون EO-1 در شمال دشت اورمیه انجام شد. در این بررسی، پاسخ طیفی (Spectral Response) 40 نمونة خاک به‌وسیلة طیف‏سنج اسپکترورادیومتر اندازه‏گیری شد. تصویر ماهواره‏ای هایپریون نیز برای شناسایی و طبقه‏بندی کلاس‏های شوری از آرشیو سایت USGS گرفته شد. بعد از تصحیحات لازم بر روی این تصاویر، باندهای حساس به شوری از نمونه‏های طیف‏سنجی شده شناسایی، و شاخص شوری مناسب ایجاد شد. نتایج نشان داد که شاخص شوری حاصل از باندهای 41 و 219، بالاترین همبستگی(89/0=2R) را با مقادیر شوری دارند. برای برآورد میزان شوری از مقادیر شاخص شوری با استفاده از رگرسیون خطی تک‌متغیره مدلی استخراج شد که این مدل با 2/1 RMSE= میلی‌زیمنس بر سانتی‌متر و 8/0 =2R اعتبارسنجی شد، سپس مدل به‌دست‌آمده بر روی تصویر ماهواره‏ای به‏صورت پیکسل به پیکسل اجرا و صحت کلی 75درصد و ضریب کاپای 65درصد تعیین شد که نشان می‏دهد داده‏های هایپریون پتانسیل قابل‏قبولی را برای پیش‏بینی مقادیر شوری در منطقة مطالعه‌شده دارند. 1 Salinization and alkalization are the most problem in the arid and semi-arid regions, where precipitation is low than evapotranspiration. Under such a climatic condition, soluble salts are accumulated in the soil, which cause lessening of the soil productivity and fertility. So, the identification of the salt affected areas is essential for sustainable soil management. The specific objective of this research is mapping of saline soils by the Hyperion EO-1 satellite images in the Uremia Plain. In this study, spectra responses of the 40 saline soil samples were conducted by the Spectroradiometer Fieldspace 3 and Hyperion image in order to mapping of the soil salinity was acquired from the United State geological survey (USGS) archives. Results indicated a significant correlation (R2= 0.89) between Soil saline Content (SSC) and reflectance percent at the 42 and 219 bands. A soil salinity spectral index (SSI) was constructed from Continuum Removed Reflectance (CR-Reflectance) at 0.762 and 2.345 micrometers. Then, a model for estimation of SSC with SSI was constructed using univariate regression. Model validation yielded a Root Mean Square Error (RMSE) of 1.23 ms/cm and an R2= 0.8. The model was calibrated with a Hyperion reflectance image, on a pixel-by-pixel basis, and reasonable agreements with overall accuracy of 75% and Kappa Coefficient of 0.65. The findings of this project suggest that the satellite hyperspectral data have potential for predicting SSC in this study area. 67 74 مینا ایمانی Mina Imani کارشناس ارشد رشتة خاک‌شناسی دانشکدة کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس ایران imani_mina@yahoo.com حسینعلی بهرامی Hosseinali Bahrami دانشیار دانشکدة کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس‌ ایران bahrami@isti.ir رضا سکوتی اسکویی Reza Sokouti استادیار پژوهش مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی ایران rezasokouti@jmail.com فائزه قربان‌نژاد Fazeze ghorbannezhad کارشناس ارشد رشتة سنجش از دور دانشگاه تربیت مدرس‌ ایران اسپکترورادیومتر تصویر هایپریون پاسخ طیفی شاخص شوری خاک‌

0 اثر رطوبت خاک، فسفر و روی بر ویژگی‏های رشد سیب‏زمینی در شرایط گلخانه‏ای Effects of Soil Moisture, Phosphorus and Zinc Levels on the Growth Attributes of Potato in Greenhouse Conditions https://ijswr.ut.ac.ir/article_51173.html 10.22059/ijswr.2014.51173 0 برای بررسی تأثیر سطوح رطوبت خاک، روی (Zn) و فسفر (P) بر ویژگی‏های رشد سیب‏زمینی(Solanum tuberosum L.) رقم آگریا، آزمایشی به‏صورت فاکتوریل با طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی و با سه فاکتور کود Zn در سه سطح (0، 10 و 20 میلی‏گرم Zn بر کیلوگرم خاک از منبع سولفات روی)، کود P در سه سطح (0، 30 و 60 میلی‏گرم P بر کیلوگرم خاک از منبع مونوکلسیم فسفات) و رطوبت خاک در سه سطح (FC9/0 تا FC، FC7/0 تا FC8/0 و FC5/0 تا FC6/0) در شرایط گلخانه‏ای و یک خاک لومی‏رسی آهکی و با سه تکرار اجرا شد. ویژگی‏های تعداد ساقه و برگ، طول ساقه و برگ، شاخص کلروفیل، مقاومت روزنه‏ای، مقدار نسبی آب برگ و وزن خشک بخش هوایی اندازه‏گیری شد. نتایج نشان داد که با افزایش شدت تنش کمبود آب ارتفاع ساقه، طول برگ، هدایت روزنه‏ای، وزن خشک بخش هوایی، مقدار نسبی آب برگ و شاخص‏کلروفیل برگ‌ها به‌طور معنا‏داری کاهش یافت (01/0>p). با مصرف P تعداد برگ، طول ساقه، طول برگ، هدایت روزنه‏ای و وزن خشک بخش هوایی به‌طور معنا‏داری افزایش یافت. مصرف کود Zn سبب افزایش معنادار طول ساقه، طول برگ، شاخص کلروفیل، هدایت روزنه‏ای و وزن خشک بخش هوایی شد (01/0>p). اثر متقابل رطوبت‏ خاک×P و رطوبت خاک×Zn بر هدایت روزنه‏ای و شاخص کلروفیل و اثر متقابل سه‌جانبة آن‏ها بر شاخص کلروفیل، هدایت روزنه‏ای و وزن خشک بخش هوایی معنادار شد (05/0>p). اثرهای متقابل دو‌جانبه Zn، P و رطوبت خاک از نظر ویژگی‏های بررسی‌شده عمدتاً سینرژیستی بود. به‏طور‌کلی، برای رشد مطلوب سیب‌زمینی در خاک‏های مشابه، در شرایط آبیاری کامل مصرف 20 میلی‏گرم Zn و 30 میلی‏گرم P بر کیلوگرم خاک و در شرایط تنش کمبود آب مصرف 20 میلی‏گرم Zn و 60 میلی‏گرم P بر کیلوگرم خاک می‏تواند توصیه شود. 1 This study was conducted for evaluating the combined effect of soil moisture, phosphorus (P) and zinc (Zn) levels on the growth attributes of potato (Solanum tuberosum L. cv. Agria). This investigation was arranged as a factorial experiment based on randomized complete blocks design with Zn at three levels (0, 10 and 20mg Zn per kg dry soil as zinc sulfate), P at three levels (0, 30 and 60mg per kg dry soil as monocalcium phosphate) and soil moisture at three levels (50-60% FC, 70-80% FC and 90-100% FC) using three replications. The growth attributes of potato such as stem and leave numbers and lengths, chlorophyll index, stomatal conductivity, relative water content (RWC) and dry weight were measured. The results showed that the drought stress resulted in a significant decrease in stem and leaf length, stomatal conductivity, stem dry weight and RWC. Application of P increased significantly the leaf number, stem and leaf length, stomatal conductivity and stem dry weight. Application of Zn also, affected significantly the stem and leaf length, chlorophyll index, stomatal conductivity and stem dry weight. The P×soil moisture and Zn×soil moisture interaction effects were significant for stomatal conductivity and stem growth rate. The P×Zn×soil moisture interaction effect was significant for chlorophyll index, stomatal conductivity and stem dry weight. The results showed that the two way interactions of Zn, P and soil moisture were mainly synergistic on above mentioned attributes. In general, to achieve the optimum growth of potato in similar soils, application of 20 mg Zn and 30 mg P per kg dry soil would be recommended under normal irrigation conditions while at water deficit conditions application of 20 mg Zn and 60 mg P per kg dry soil could be recommended. 75 86 رحیم مطلبی فرد Rahim Motalebifard دانشجوی دکتری دانشکدة کشاورزی دانشگاه تبریز ایران motalebifard@gmail.com نصرت اله نجفی Nosratollah Najafi دانشیار دانشکدة کشاورزی دانشگاه تبریز ایران nanajafi@yahoo.com شاهین اوستان Shahin Oustan دانشیار دانشکدة کشاورزی دانشگاه تبریز ایران ostan@hotmail.com محمدرضا نیشابوری Mohammadreza Nyshabouri استاد دانشکدة کشاورزی دانشگاه تبریز ایران neyshmr@hotmail.com مصطفی ولیزاده Mostafa Valizadeh استاد دانشکدة کشاورزی دانشگاه تبریز ایران mvalizadeh@tabrizu.ac.ir سیب‏زمینی رطوبت خاک روی فسفر ویژگی‏های رشد

0 بررسی فرایندهای فرسایش بارانی در خاکدانه‏ها تحت شرایط آزمایشگاهی در خاک‏های آهکی شمال غرب زنجان Study of Rainfall Processes in Calcareous Soils Aggregates under Laboratory Conditions in NW Zanjan, Iran https://ijswr.ut.ac.ir/article_51174.html 10.22059/ijswr.2014.51174 0 فرایندهای فرسایش بارانی در کنار ویژگی‏های باران تحت‌تأثیر مقاومت خاکدانه‏ها نیز قرار می‏گیرند. این پژوهش به‌منظور بررسی حساسیت خاکدانه‏ها در خاک‏های با بافت مختلف به فرایندهای فرسایش بارانی انجام گرفت. آزمایش در 30 نمونه خاک با چهار گروه بافتی و با تکرار‏های متفاوت انجام شد. برای این منظور 90 جعبه‏ محتوی خاکدانه‏های 6 تا 8 میلی‏متر تهیه و به‌مدت 30 دقیقه زیر دستگاه شبیه‏ساز باران قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تفاوتی معنا‏دار بین بافت‏های مختلف از نظر میزان تخریب خاکدانه (P<0/001)، تراکم خاک (P<0/001) و پاشمان ذرات (P<0/01) وجود دارد. بیشترین تخریب خاکدانه در خاک‏های شن‏لومی و بیشترین تراکم خاک و پاشمان در خاک‏های لوم‏رسی مشاهده شد. تخریب خاکدانه تحت‌تأثیر منفی درصد ذرات سیلت (‏0/01‏-0/63, P<= r) و رس (‏0/01‏-0/70, P<= r) قرار گرفت. با وجود این، تراکم خاک و پاشمان به‌شدت تحت‌تأثیر درصد ذرات سیلت و رس افزایش یافت. چگونگی تأثیر ذرات شن بر فرایندهای فرسایش بارانی برخلاف ذرات (سیلت و رس) دیگر بود. 1 Rainfall erosion processes a long with the rainfall characteristics can be affected by soil properties. The study was conducted to investigate the susceptibility of the aggregates in different soil textures to the rainfall erosion processes. The experiment was done on thirty soil samples recognized in four soil textures with different replications as the completely randomized design. Ninety boxes were filled with aggregates (6-8 mm) and were exposed to the simulated rainfall for 30 minutes. Results indicated that there were significant differences among different soil textures in the aggregate breakdown (P< 0.001), soil compaction (P< 0.001), and soil particles splash (P< 0.01). The highest aggregate breakdown was observed in sandy loam soils, whereas the highest soil compaction and soil particles splash occurred in clay loam soils. The aggregate breakdown was significantly affected by silt particles (r= -0.63, P<0.01) and clay particles (r= -0.70, P<0.01). Nevertheless, the soil compaction and particles splash were significantly increased by silt and clay particles. Sand contrary to other soil particles (silt and clay) had different effect on the rainfall erosion processes. 87 94 علی واعظی Ali Reza Vaezi دانشیار گروه خاک‌شناسی دانشکدة کشاورزی دانشگاه زنجان ایران vaezi.alireza@gmail.com سعیده اکبری Saeedeh Akbari دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه خاک‌شناسی دانشکدة کشاورزی دانشگاه زنجان ایران akbari.s189@yahoo.com محمد حسین محمدی Mohammadhosein Mohammadi دانشیار گروه خاک‌شناسی دانشکدة کشاورزی دانشگاه زنجان ایران mhmohmad@ut.ac.ir پاشمان ذرات خاک تخریب خاکدانه تراکم خاک فرسایش بارانی

0 بررسی رفتار باری کانی کائولینایت در محلول الکترولیت کلرید سدیم‌ Investigating Kaolinite Charging Behavior in NaCl Electrolyte Solution https://ijswr.ut.ac.ir/article_51175.html 10.22059/ijswr.2014.51175 0 ذرات کلوئیدی خاک به‌دلیل داشتن بار سطحی الکتریکی بر بسیاری از واکنش‌های شیمیایی و فیزیکی خاک اثر می‌‌گذارند. با توجه به اهمیت این موضوع، هم از دیدگاه کشاورزی و هم از دیدگاه زیست‌محیطی، رفتار باری یک نمونه کائولینایت (کائولینایت سمیرم)، که یکی از انواع ذرات کلوئیدی خاک است، مطالعه شد. بدین منظور، بار سطحی کائولینایت در دامنة pH 4 تا 10 و در سه غلظت 005/0، 05/0، و 5/0 مولار الکترولیت کلرید سدیم به‌روش تیتراسیون پتانسیومتری اندازه‌گیری شد. ترکیبی از نتایج تیتراسیون جرمی و الکترولیتی نقطة صفر بار الکتریکی کائولینایت را در6/7pH= نشان داد. افزایش pH از مقدار اولیه حدود 4 در ابتدا موجب کاهش بار مثبت و سپس موجب افزایش بار منفی شد. بار خالص سطحی کانی در pH<7/6 مثبت و در pH >7/6 منفی اندازه‌‌‌گیری شد. افزایش قدرت یونی محلول موجب افزایش بار سطحی منفی در pH>PZC و کاهش بار سطحی مثبت در pH<PZC شد. اثر منفی قدرت یونی بر بار سطحی در pH<PZC، به وجود بار منفی در صفحات جانبی کانی و در‌نتیجه رقابت کاتیون سدیم با پروتون برای واکنش با این بارها نسبت داده شد.‌ 1 Soil colloid particles influence soil chemical and physical properties by their surface electrical charge. With respect to the importance of this issue from both agricultural and environmental points of view, charging behavior of a kaolinite sample was studied in the pH range of 4 to 10 and at three background electrolyte concentrations, including 0.005, 0.05, 0.5 M NaCl, by potentiometric titration. Using a combination of mass and electrolyte titrations, kaolinite point of zero charge (PZC) was determined to be at pH=7.6. Increase in pH from the initial value of 4 caused at first a gradual decrease in positive surface charge and then a gradual increase in negative surface charge, indicating a net positive surface charge at pH<PZC and a net negative surface charge at pH>PZC. Increase in ionic strength reduced positive surface charge at pH<PZC and enhanced negative surface charge at pH>PZC. The adverse effect of ionic strength on the surface charge at pH<PZC was ascribed to the competition between proton and sodium ions for adsorption on the kaolinite planer surfaces, where some permanent negative charge exist. 95 101 مصطفی عبدالله پور Mostafa Abdolahpour کارشناس ارشد دانشگاه تربیت مدرس ایران mostafa.abdolahpour@gmail.com رسول راهنمایی Rasoul Rahnemaie استادیار دانشگاه تربیت مدرس ایران rahnemaie@modares.ac.ir ملیحه طالبی Malihe Talebi-Atouei کارشناس ارشد دانشگاه تربیت مدرس ایران mtalebi3@gmail.com فاطمه آقامیر Fateme Aghamir کارشناس ارشد دانشگاه تربیت مدرس ایران aghamir110@yahoo.com بار سطحی تبادل یونی جذب سطحی نقطة صفر بار الکتریکی‌

0 ارزیابی تقابلات بین نوسانات طبیعی اقلیم و فعالیت‌های بشری بر رواناب Assessment of the Interactions between Natural Climate Variability and Human Activities on Runoff https://ijswr.ut.ac.ir/article_51176.html 10.22059/ijswr.2014.51176 0 در این پژوهش، روندهای بلندمدت و تغییرات ناگهانی متغیرهای هیدرواقلیمی در دورة مشاهداتی 1971‌ـ 2000 در حوضة آیدوغموش، به‌ترتیب با آزمون ناپارامتری من‌ـ کندال و منحنی تجمعی متغیرهای اقلیمی‌ـ رواناب بررسی شد. نتایج روندهای کاهشی برای بارندگی و رواناب و روند افزایشی برای دما، توسط آزمون من‌ـ کندال با سطح اطمینان 99‌درصد را نشان می‌دهند. تغییر گرادیان منحنی تجمعی متغیرهای اقلیمی‌ـ رواناب، بیانگر این است که رابطة بین متغیرهای اقلیمی‌ـ رواناب، می‌تواند متأثر از عامل فعالیت‌های بشری باشد. با شناسایی نقطة تغییر گرادیان منحنی، دورة مشاهداتی به دو زیردوره، پایه و دورة مرتبط با فعالیت‌های بشری، تقسیم شد. برای تعیین آثار فعالیت‌های بشری بر رواناب، مدل هیدرولوژیکی در دورة پایه، واسنجی و صحت‌سنجی و با معرفی متغیرهای هیدرواقلیمی در دورة فعالیت‌های بشری به مدل، رواناب تولیدی تعیین شد. نتایج نشان می‌دهند که نوسانات طبیعی اقلیم و فعالیت‌های بشری، به‌ترتیب سهم 79 و 21 درصدی در کاهش رواناب دارند.‌ 1 In this study, long-term trends and abrupt changes of hydro-climatic variables was investigated in the observed period 1971-2000 for Aidoghmoush basin using Mann-Kendall nonparametric test and cumulative curve of climatic variables-runoff, respectively. Results show decrease trends for rainfall and runoff and increase trend for temperature by the Mann-Kendall test with a confidence level of 99%. Change of cumulative curve gradient of climatic variability-runoff indicates that the relationship between climatic variables-runoff could be affected by the human activities. With identification of curve gradient change point, observed period was divided to two sub-periods: base line period and period associated with human activities. To determine the effects of human activities on runoff, hydrological model was calibrated and verified in baseline period and by introducing hydro-climatic in period associated with human activities to model, runoff was produced. The results show that contribution of climatic variability and human activities in runoff decrease is 79 and 21%, respectively. 103 112 پریسا سادات آشفته Parisa-Sadat Ashofteh دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران‌ ایران pashofteh@ut.ac.ir امید بزرگ حداد Omid Bozorg Haddad دانشیار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج‌ ایران obhaddad@ut.ac.ir حوضۀ آبریز نقطة تغییر گرادیان منحنی نوسانات طبیعی اقلیم‌

0 چکیده های انگلیسی English Abstracts https://ijswr.ut.ac.ir/article_52124.html 10.22059/ijswr.2014.52124 0 1 - 1 12